DEN HAAG - Den Haag is de stad van vrede en recht. Maar wat als de Verenigde Staten Nederland binnenvallen? Dat is het onheilspellende uitgangspunt van 'Operation Hellfire', de nieuwe voorstelling van Het Nationale Theater. In het stuk wordt oud-president Obama van de Verenigde Staten gearresteerd door het Internationaal Strafhof. Wat volgt, is paniek op het hoogste niveau: politieke crisis, mediachaos en de dreiging van een Amerikaanse inval in Nederland. Het is fictie, maar let op: het zou zomaar realiteit kunnen worden.
Regisseur Eric de Vroedt hoeft niet lang na te denken de vraag over waarom dit verhaal zo schuurt. De voorstelling is namelijk gebaseerd op een echte Amerikaanse wet: de American Servicemembers' Protection Act. Deze wet wordt in de volksmond ook wel de The Hague Invasion Act genoemd.
In die wet staat dat de Amerikaanse president 'all means necessary and appropriate' mag inzetten om Amerikanen of bondgenoten vrij te krijgen als zij door of namens het Strafhof worden vastgehouden.
'Dat is meteen ook het ontluisterende', zegt De Vroedt. 'Het is gebaseerd op een bestaande wet.'
Volgens hem laat het stuk vooral zien hoe kwetsbaar het internationale recht kan zijn als een grootmacht besluit dat de regels ineens niet meer gelden. Juist dat maakt het voor Den Haag zo gevoelig: hier zitten honderden organisaties die draaien om vrede, recht en internationale samenwerking.
De Vroedt zegt dat het stuk niet alleen gaat over een denkbeeldige militaire dreiging, maar vooral over de vraag wat Nederland dan doet.
Bescherm je het Strafhof echt als het erop aankomt? Of buig je alsnog voor de macht van Amerika? In de voorstelling zie je volgens hem hoe Den Haag, de politiek en de media in korte tijd in een complete storm terechtkomen.
Schrijvers Joeri Heegstra en Max Wind zagen al vroeg hoe explosief dat uitgangspunt was. Zij kwamen met het idee om de wet theatrale werkelijkheid te laten worden.
Wat begon als een spannend scenario, voelt inmiddels volgens hen steeds minder als verre fictie.
Tijdens het schrijven van het stuk werd de wereld om hen heen alleen maar grimmiger. Het internationale recht kwam steeds vaker onder druk te staan en de spanning tussen principes en macht werd volgens hen alleen maar zichtbaarder.
Toch wilden de makers geen zware, droge politieke voorstelling maken. Integendeel. Zowel De Vroedt als de schrijvers benadrukken dat er veel humor, satire en absurditeit in de voorstelling zit.
Die wrange toon is niet toevallig. Operation Hellfire is mede geïnspireerd op Dr. Strangelove, de zwarte komedie van Stanley Kubrick over nucleaire dreiging. Juist door te lachen om de krankzinnigheid van deze tijd, hopen de makers het publiek anders naar die angst te laten kijken.
Onder die humor zit wel een serieuze vraag: hoe sterk is internationaal recht eigenlijk nog als machtige landen uitzonderingen opeisen zodra het hen niet uitkomt?
Heegstra en Wind willen laten zien dat die vraag niet alleen relevant is voor verre conflicten, maar juist ook voor Nederland zelf. Want een land dat zegt pal te staan voor internationaal recht, zal dat ook moeten doen op het moment dat het pijn doet.
Daarmee raakt Operation Hellfire aan een Haagse zenuw. De stad pronkt al jaren met haar rol als juridische hoofdstad van de wereld. Maar wat blijft daarvan over als dat systeem echt op de proef wordt gesteld?
Dat is de vraag die boven deze voorstelling hangt. Niet als abstract juridisch debat, maar als spannend, snel en ongemakkelijk rampscenario dat zich gewoon in Den Haag afspeelt.
'Operation Hellfire' is vanaf dinsdag 31 maart te zien bij Het Nationale Theater in Den Haag. De première is zaterdag 4 april in de Koninklijke Schouwburg.
Source: Omroep West Den Haag