Defensie-expert Ko Colijn voorziet Nederlanders al vijftig jaar van duiding bij gewapende conflicten. Dit keer legt hij uit hoe bedrijven en overheden op financieel vlak een slaatje uit oorlog proberen te slaan. Oorlog is immers ook gewoon business, legt hij uit.
Wat in de oorlog in en tegen Oekraïne al zonneklaar was, is in de oorlog tegen Iran (of zoals president Donald Trump het noemt: "kleine excursie") nu zeker: de drone heeft het gezicht van moderne oorlogsvoering veranderd. Ongeveer 80 procent van de vijandelijke targets wordt volgens Oekraïne door drones onder vuur genomen. Niet door klassieke wapensystemen.
De modernste drones beslissen nu zelf of ze in de laatste fase van hun vlucht van doel veranderen. Een mens heeft daarvoor niet meer de kans of tijd. Oekraïne ontwikkelt nu ook tegen zwermen Russische drones slimme en goedkope afweerdrones. Dure vliegtuigen en afweerraketten zijn daardoor iets minder noodzakelijk.
Maar ook de Russische ingenieurs zitten niet stil. En dus ontstaat nu het beeld van een wapenwedloop per week: wat op maandagochtend een doorbraak is, kan op vrijdagmiddag alweer ouderwets zijn.
Dat betekent dat beide landen razendsnel moeten schakelen, merkte ook Oekraïne onlangs. Handige jongens van het 127e infanteriebataljon konden een al gelanceerde antidrone laten terugkeren zodat ze hem konden herprogrammeren. Maar die techniek was na een paar weken al dramatisch verouderd: tegenwoordig hervindt zo'n drone meteen zelf zijn weg en komt de grondprogrammeur er niet eens meer aan te pas.
Intussen klooien we in het westen nog met dure Patriot-luchtafweerraketten en verouderde vliegtuigen. Natuurlijk zijn die ook nog nodig, maar ze zijn niet kosteneffectief. Zeker niet tegen dronezwermen.
Dus Oekraïne ruikt inmiddels ook een commercieel gat in de markt. Het land zegt veel goedkopere drones te produceren met westerse landen - ook Nederland - en ziet kansen in de Golfregio, waar rijke olielanden het hebben te verduren tegen de Iraanse Shahed-drones. "Wij verschieten er duizend per dag, maar kunnen er ook nog eens duizend missen en leveren er 201 technici bij", zegt men in Kyiv.
Bronnen denken hier trouwens verschillend over, want op sommige dagen schiet Oekraïne er negenduizend af. Het land zei vorige week vijf Golfstaten te bedienen, want daar hebben ze dollars genoeg.
Intussen is Oekraïne dapper de Amerikaanse markt op gegaan. Er wordt gewacht op het jawoord uit Washington voor een deal van 50 miljard dollar (ongeveer 43,5 miljard euro): Oekraïense drone-ervaring tegen Amerikaanse investeringen in de Oekraïense grondstoffen en defensie-industrie.
Oekraïense strijdkrachten filmden 819.737 succesvolle droneaanvallen in 2025. Die beelden zijn desgewenst beschikbaar, waarmee de Amerikaanse koper op zijn wenken wordt bediend. Maar de Amerikanen willen best van twee walletjes eten en Oekraïne daarbij desnoods slachtofferen: op 11 maart informeerde Trumps gezantenduo Steve Witkoff en Jared Kushner in Miami nog wat de Russen in de aanbieding hadden.
Heel enthousiast zullen Amerikaanse bedrijven in het door Russische raketten geteisterde Oekraïne ook weer niet willen toehappen. De helft van de ongeveer zeshonderd Amerikaanse bedrijven die al een vestiging in Oekraïne hebben is (al dan niet opzettelijk) geraakt door Russisch vuur.
Je zou dus cynisch kunnen concluderen dat de Russen er belang bij hebben om zoveel mogelijk vijanden naar Oekraïne te lokken om ze vervolgens pijn te doen, maar dat zou toch te makkelijk geredeneerd zijn. Die Amerikaanse bedrijven zitten dus ook op het vinkentouw om in Rusland zelf aan de slag te gaan. Of ze zitten er al en profiteren van allerlei lokpremies.
Aan de andere kant ruiken ze in Oekraïne forse oorlogswinsten. En incasseren ze op de wereldmarkt - bijvoorbeeld voor drones - een bonus voor het opereren in een hot market. De Amerikaans-Oekraïense Kamer van Koophandel ziet een zonnige toekomst. Omgekeerd exporteert Oekraïne nu zijn oorlogskennis naar Amerika.
De Duitse wapenreus Rheinmetall gaat pantserraketten in Oekraïne maken, omdat de lonen en belastingen daar lekker laag zijn. Zelfs het Duitse leger, dat traditioneel bang is om Rusland voor het hoofd te stoten, heeft deze maand een contract met Oekraïne gesloten om van Oekraïense instructeurs te leren hoe het in 2029 een Russische aanval kan weerstaan. Ik zie het aan de Nederlandse Defensie Academie in Breda nog niet gebeuren.
Ook voor liberalen is het thema veiligheid bij uitstek een zaak voor de overheid. De invloed van de particuliere markt op oorlog en vrede moet bij voorkeur nul zijn. Denk maar aan de nachtwakersstaat, waarin de overheid zich zo min mogelijk met het leven van burgers bemoeit, maar wel garant staat voor hun veiligheid.
De werkelijkheid is anders. Niet alleen is de invloed van Lockheed ('s werelds grootste defensiebedrijf) en Palantir (een machtig AI-bedrijf binnen de defensie-industrie) enorm. Nog erger is het dat iemand als Elon Musk de touwtjes over het verloop van de oorlog in handen heeft.
Het Pentagon moet Musk om bepaalde diensten smeken. Met zijn Starlink-satellieten gaf hij miljoenen kabelloze Oekraïners de kans op mobiel internet, net als frontsoldaten die Russische aanvallen frustreerden. Musk sloot de Oekraïense toegang tot Starlink meermaals af, waardoor de infanterie ineens met een black-out kampte.
Het uitvallen van Starlink zorgde sinds februari ook bij Rusland voor stagnatie, want Russische commandanten bleken niet meer met elkaar te communiceren. Nu wordt zelfs met luchtballonnen geprobeerd de Russische communicatie enigszins te repareren.
En dan is er nog de platte belangenverstrengeling via familiebanden. Twee zoons van Trump - Donald jr. en Eric - hebben miljoenenbelangen in dronestart-ups. Eén daarvan is Powerus, dat Oekraïense technologie gebruikt. Dan blijken die korte lijntjes met het Pentagon toch goed van pas te komen. Oorlog is ook business.
Source: Nu.nl algemeen