De energierekening van Nederlandse huishoudens dreigt met 150 tot zelfs meer dan 200 euro per jaar te stijgen. Een nieuwe methode om de investeringen in het stroomnet door te berekenen heeft vanaf volgend jaar grote gevolgen voor de kosten van huishoudens en bedrijven.
Door de nieuwe regels kunnen de nettarieven voor elektriciteit volgend jaar met tot wel 45 procent stijgen, schrijft accountant PwC vrijdag in een rapport in opdracht van brancheorganisatie Netbeheer Nederland. Dat kan worden beperkt tot zo'n 30 procent door de stijging over een langere periode uit te smeren.
Nu betalen de meeste huishoudens rond de 500 euro per jaar voor toegang tot het stroomnet. Door de verhoging zou dat in één klap 650 tot 725 euro worden. Dat is een stijging van 12,50 tot 18,75 euro per maand.
Sinds 2022 zijn de nettarieven al flink gestegen, meestal met tientallen euro's per jaar. Dat heeft alles te maken met de gigantische investeringen die netbeheerders doen om het stroomnet te verzwaren.
Begin dit jaar bereikten netbeheerders en brancheorganisaties na jarenlange voorbereidingen een akkoord met de Autoriteit Consument & Markt (ACM) over een nieuwe manier om de nettarieven te berekenen. Die methode gaat volgend jaar in en stelt netbeheerders in staat hun kosten eerder in rekening te brengen bij afnemers van stroom. Dat past beter bij een tijd waarin het net snel wordt uitgebreid, stelt de ACM.
Door de invoering van de nieuwe methode wordt een "nacalculatie" gedaan over de toegestane inkomsten van netbeheerders in de afgelopen jaren, schrijft PwC. Die correctie zorgt ervoor dat de kosten voor stroomgebruikers op de korte termijn flink omhooggaan.
Dat geldt niet alleen voor huishoudens, maar ook voor de meeste bedrijven. Alleen de allergrootste industriële bedrijven met een directe aansluiting op het extrahoogspanningsnet krijgen te maken met een veel beperktere tariefstijging.
Een woordvoerder van Netbeheer Nederland benadrukt dat het gaat om een modelberekening en dat over de definitieve tarieven nog moet worden overlegd met de ACM. "Er zal een stijging aankomen, maar het is de vraag over hoeveel jaar we dat mogen uitsmeren."
Pas rond Prinsjesdag komt er meer duidelijkheid over de nettarieven voor volgend jaar, verwacht de ACM. "De netbeheerders hebben hier blijkbaar zelf berekeningen over gemaakt, maar wij hebben die modellen niet gezien en getoetst", zegt een woordvoerder van de toezichthouder.
De ACM ziet dat de investeringen in het stroomnet groeien, waardoor ook de nettarieven logischerwijs omhooggaan. "Maar hoeveel die stijging volgend jaar gaat zijn, weten we dus nog niet."
In het rapport van de netbeheerders staat ook positiever nieuws over de energierekening. Na de eerste stijging zullen de nettarieven juist minder snel oplopen, vooral voor huishoudens. De totale stijging van de nettarieven in de jaren tot 2040 is ook lager dan in een eerder rapport werd berekend.
Dat komt vooral doordat de vraag naar stroom sneller groeit, en de kosten van het elektriciteitsnet dus over meer gebruikers kunnen worden verdeeld. Voor huishoudens speelt ook mee dat zij vanaf 2028 of 2029 overstappen op een nieuw tariefstelsel, waarbij kleinverbruikers goedkoper uit zijn.
Een gemiddeld huishouden met een verbruik van tegen de 3.000 kilowattuur per jaar zal zijn rekening dan weer zien dalen, voorspelt PwC. Mensen die veel meer elektriciteit verbruiken, bijvoorbeeld omdat ze volledig elektrisch verwarmen en thuis een elektrische auto opladen, gaan juist meer betalen.
De nieuwe nettarieven zullen onderscheid maken tussen de 'stroomspits' en de rustigere uren op het net. Het wordt dus mogelijk je energiekosten te beperken door 's middags of 's nachts stroom te gebruiken. Vooral in de avonduren wordt elektriciteit juist duurder.
Uit het rapport van PwC blijkt opnieuw wat een enorme klus de verzwaring van het Nederlandse stroomnet is. De investeringen die netbeheerders de komende jaren moeten doen, liggen weer hoger dan eerder voorspeld. Dat komt onder meer door gestegen materiaalkosten en een tekort aan personeel.
Tot 2040 gaan de geplande investeringen met 32 miljard euro omhoog naar een duizelingwekkend totaal van 212 miljard euro. Dat bedrag kan nog wel met tientallen miljarden worden beperkt door flexibel gebruik van het stroomnet te stimuleren en door slim om te gaan met energieopslag.
In de berekening gaan de onderzoekers uit van de windenergieplannen van het vorige kabinet. Toenmalig klimaatminister Sophie Hermans beperkte de ambities voor windenergie op de Noordzee tot 30 gigawatt in 2040.
Het kabinet-Jetten wil juist weer meer windparken bouwen en mikt op 40 gigawatt in 2040, acht keer zo veel als nu staat te draaien. Dat betekent nog eens 34 miljard euro aan investeringen in het stroomnet, berekent PwC.
Over de toekomst van energiewinning op de Noordzee bestaat nog veel onduidelijkheid. De voorbereidingen voor een waterstofnet op zee zijn helemaal stilgelegd, blijkt uit het rapport. Het is nog niet duidelijk of het daadwerkelijk gaat lukken om waterstof te produceren op zee, om het vervolgens met pijpleidingen aan land te brengen.
Eerst moeten "heldere keuzes" worden gemaakt over de toekomst van de Nederlandse industrie, schrijft PwC. Die wordt namelijk de belangrijkste afnemer van groene waterstof, als vervanger van aardgas en andere fossiele brandstoffen.
Source: Nu.nl algemeen