Het klimaat op aarde is niet eerder zo uit balans geweest als nu, meldt de Wereld Meteorologische Organisatie (Wmo). Door de stijgende uitstoot van broeikasgassen raakt de planeet de warmte niet goed kwijt.
Voor het eerst keek het jaarlijkse Wmo-rapport ook naar de energiebalans. Dat is de hoeveelheid energie die vanuit de zon de aarde binnenkomt en vervolgens weer de ruimte in gaat. In een stabiel klimaat is die verdeling min of meer hetzelfde.
Op dit moment is er sprake van de grootste disbalans sinds de eerste metingen, staat in het rapport. Dat betekent in de praktijk dat de aarde de hoeveelheid energie die binnenkomt, niet volledig kwijt kan en steeds meer warmte opneemt. In de afbeelding hieronder wordt het verschil tussen balans en disbalans afgebeeld.
"Menselijke activiteiten verstoren het natuurlijke evenwicht steeds meer", zegt secretaris-generaal Celeste Saulo van de Wmo. De belangrijkste reden voor de disbalans is dat het land en de oceanen blijven opwarmen door de uitstoot van broeikasgassen, zoals CO2, methaan en lachgas.
De laatste twee miljoen jaar is die concentratie CO2, die door fossiele brandstoffen in de atmosfeer belandt, waarschijnlijk niet hoger geweest dan nu. De periode 2015 tot en met 2025 omvat de warmste elf jaar ooit gemeten, staat in het rapport. 2024 blijft staan als warmste jaar uit de geschiedenis.
De oceaan speelt een grote rol in het klimaatsysteem: die neemt 90 procent van de overtollige warmte op. Vorig jaar was de oceaan opnieuw recordwarm, voor het negende jaar op rij.
Door de opwarming smelt het zee-ijs bij de Noord- en Zuidpool. Dat drijvende ijs is erg belangrijk voor het klimaatsysteem op aarde, omdat het zonlicht weerkaatst. Als er minder zee-ijs ligt, moet de oceaan dus meer warmte opnemen.
De ijsbedekking op de Noordpool was in 2025 waarschijnlijk recordlaag, staat in het rapport. Rond Antarctica lag het ijs op het twee na laagste niveau ooit gemeten. Ook smolten gletsjers in rap tempo.
De gevolgen van klimaatverandering zijn bekend: extreme weerssituaties, mislukte oogsten en de verspreiding van ziekten. Andere effecten, zoals zeespiegelstijging of oceaanverzuring, zullen eeuwen en mogelijk nog duizenden jaren doorwerken, waarschuwen de wetenschappers.
"Het klimaat verkeert wereldwijd in een noodtoestand. De aarde wordt tot het uiterste gedreven: alle belangrijke klimaatseinen staan op rood", zegt VN-chef António Guterres over het rapport.
Hij roept landen op om sneller af te stappen van olie, kolen en gas. Iets dat door de talloze wetenschappelijke inzichten en nu ook een energiecrisis steeds urgenter wordt.
Ook dit jaar kunnen records sneuvelen. De kans op het weersverschijnsel El Niño neemt dit najaar toe, zoals we eerder al schreven. In El Niño-jaren sneuvelen vaak temperatuurrecords. Het versterkt (tijdelijk) de door mensen veroorzaakte opwarming.
Source: Nu.nl algemeen