Defensie kijkt naast de geplande uitbreiding van drone- en antidrone-eenheden ook naar alternatieve vormen van ondersteuning. Zo wordt onderzocht of cavia’s kunnen worden ingezet bij het detecteren van drones, zowel in het luchtruim als bij onderwateroperaties, al benadrukt Defensie dat het hier om “een verkennende fase” gaat. Aanleiding zijn recente conflicten, waarin onbemande systemen een steeds grotere rol spelen. Volgens Defensie is er behoefte aan snellere en flexibelere detectiemethoden.
Altijd alert, vaak zonder duidelijke reden
Uit verkennende tests zou blijken dat cavia’s sterk reageren op zoemende geluiden en trillingen. Daardoor zouden ze mogelijk geschikt zijn als aanvullende sensorlaag binnen bestaande systemen. Volgens Sanne Kootstra, coördinator onbemande en kleinschalige detectiesystemen zijn cavia’s “extreem gevoelig voor prikkels, maar opvallend consistent alert. Ze slaan aan op vrijwel alles wat afwijkt, en soms ook op dingen die dat niet doen.”
Voordeel: korte reactietijd en onverwachte mobiliteit
Het natuurlijke gedrag van cavia’s blijkt opvallend goed aan te sluiten bij de beoogde inzet. Als prooidieren zijn ze voortdurend gericht op het signaleren van mogelijk gevaar. In stresssituaties maken ze korte, explosieve sprongen, intern aangeduid als “popcorning”. Dat gedrag maakt ze moeilijk te voorspellen, maar juist daardoor lastig te negeren, zo blijkt uit interne analyses. Ook hun slaappatroon speelt een rol. Cavia’s doen slechts korte dutjes en keren snel terug naar een staat van alertheid, wat als voordeel wordt gezien bij langdurige monitoring.
Kostenbesparing en inzet vanuit huis
Een belangrijk argument voor het onderzoek is de relatief lage kostprijs. Waar technische systemen duur zijn in aanschaf en onderhoud, functioneren de dieren op basis van eenvoudige middelen. Ze kunnen bovendien grotendeels vanuit hun eigen leefomgeving opereren. Dat maakt grootschalige inzet theoretisch mogelijk zonder extra transport of infrastructuur, zeker wanneer gebruik wordt gemaakt van reeds aanwezige huisdieren. “Het scheelt aanzienlijk in brandstof en logistiek.” De dieren worden niet fysiek op drones geplaatst, maar opereren vanaf vaste posities op de grond, vaak gewoon vanuit hun eigen hok. Daar reageren ze op afwijkende geluiden en trillingen in hun omgeving. Zo ontstaat volgens coördinator onbemande en kleinschalige detectiesystemen Sanne Kootstra een “gedistribueerd netwerk van laagdrempelige detectiepunten. In feite bouwen we voort op systemen die mensen al in huis hebben.” Wel wordt nog gekeken naar de voedingsvoorziening. Cavia’s kunnen zelf geen vitamine C aanmaken en zijn afhankelijk van een constante aanvoer via voeding. Dat vraagt om een stabiele keten van paprika en groenvoer.
Ook inzet bij onderwaterdrones onderzocht
Opvallend is dat de proef zich niet beperkt tot het luchtruim. Er wordt ook gekeken of cavia’s indirect kunnen bijdragen aan het detecteren van onderwaterdrones, bijvoorbeeld via trillingen die zich via oppervlakken voortplanten. Volgens Mark van Heuvelen, projectleider innovatieve inzetmiddelen en huisvesting, gaat het nadrukkelijk niet om inzet in het water zelf, maar om signalering op afstand. Bij inzet rond onderwaterdrones wordt gekeken naar standplaatsen nabij kades, havens en andere watergebonden infrastructuur, waar ze op het droge kunnen reageren op de trillingen.
Particulieren kunnen mogelijk cavia’s aanleveren
Defensie ziet mogelijkheden om in te spelen op het groeiende aantal afstandsgedane huisdieren. Volgens Mark van Heuvelen wordt onderzocht of particulieren hun cavia’s kunnen aanbieden voor inzet, mits ze voldoen aan bepaalde basiscriteria. “De instroom van impulsaankoopdieren biedt onverwacht operationeel potentieel,” zegt Van Heuvelen. “We kijken nadrukkelijk naar herbestemming binnen bestaande structuren. Het gaat onder meer om lengte, gewicht en gehoor- en zichtvermogen. We zoeken dieren die stabiel reageren op prikkels en niet direct wegkruipen bij het minste geluid,” aldus Van Heuvelen. “Hoewel dat laatste de selectieprocedure aanzienlijk complexer maakt.”
Volgens Kootstra kan deze aanpak bijdragen aan zowel kostenbesparing als het terugdringen van het aantal ongewenste huisdieren.“Het zijn relatief onderhoudsarme eenheden die, mits correct gevoed, langdurig inzetbaar zijn. Dat maakt ze interessant in een tijd waarin we zoeken naar schaalbare oplossingen.” Ook militair adviseur Jeroen Bastiaansen ziet potentie, al plaatst hij kanttekeningen:“Je moet realistisch blijven. Niet elke cavia is geschikt voor inzet. Maar binnen bepaalde parameters kan het een waardevolle aanvulling zijn op bestaande capaciteiten.” Over een eventuele vergoeding in hooi of groente wordt nog gesproken. Cavia's die nog wel in een gouden mandje wonen, mogen in hun ouderlijk huis blijven wonen, echter moet er wel goed gekeken worden naar een goede verdeling over het gehele land, een spreidingsregeling, in de volksmond al de ‘caviaspreidingswet’ genoemd.
Internationaal wordt voorzichtig meegekeken
Andere landen volgen de ontwikkeling, al is nog onduidelijk of het concept op grotere schaal toepasbaar is. Er bestaan vragen over betrouwbaarheid en onderscheidingsvermogen. Zo zit Ecuador in een lastig parket: daar gelden gebraden cavia’s als delicatesse, terwijl grootschalige inzet binnen Defensie de beschikbaarheid van de diertjes onder druk kan zetten. Deze inzet zou vele horecaondernemers hard in de portomonnee raken. Ook moet nog blijken of cavia’s verschil kunnen maken tussen een drone en alledaagse verstoringen zoals huishoudelijke apparaten en elektrische grasmaaiers.
Proeffase moet duidelijkheid geven
De komende maanden wordt verder onderzocht hoe de inzet van cavia’s daadwerkelijk gerealiseerd kan worden. Tegelijkertijd start Defensie met het werven van ruim duizend nieuwe piloten voor de drone-eenheden. Over het aantal cavia’s dat mogelijk wordt ingezet, zijn nog geen concrete cijfers bekend. Defensie benadrukt dat het onderzoek zich nog in een vroege fase bevindt. Burgers wordt voorlopig afgeraden om hun cavia’s zelfstandig in te zetten tegen overvliegende objecten, “ongeacht hoe professioneel het popcorning eruitziet”.
Beeld ter illustratie (Foto: ChatGPT)
Source: Fok frontpage