Terwijl de samenleving de pandemie grotendeels achter zich heeft gelaten, blijft de impact van Long Covid voor honderdduizenden Nederlanders dagelijkse realiteit. In het Biomedical Primate Research Centre (BPRC) in Rijswijk wordt momenteel koortsachtig gezocht naar de biologische oorzaken van deze slopende aandoening. Met nieuwe subsidies en innovatieve onderzoeksmethoden hopen wetenschappers eindelijk antwoorden te vinden voor de naar schatting 600.000 patiënten in ons land.
De complexiteit van een 'onzichtbare' ziekte
Long Covid is geen eenduidige aandoening. Volgens Marieke Stammes, onderzoeker bij het BPRC, zijn er inmiddels meer dan tweehonderd verschillende symptomen gedocumenteerd. Deze variëren van cognitieve problemen, ook wel ‘hersenmist’ genoemd, tot extreme fysieke uitputting na de kleinste inspanning. Juist deze diversiteit aan klachten maakt het vinden van een standaardbehandeling uiterst complex.
Voor een grote groep patiënten — naar schatting 90.000 mensen in Nederland — is de situatie kritiek. Zij leven noodgedwongen in isolatie, vaak in verduisterde kamers, omdat hun lichaam prikkels en fysieke belasting niet langer kan verwerken.
Waarom onderzoek met primaten noodzakelijk is
Het onderzoek in Rijswijk roept vaak vragen op, maar volgens de wetenschappers is de inzet van makaken op dit moment essentieel. De reden hiervoor is tweeledig. Enerzijds zijn veel Long Covid-patiënten simpelweg te zwak om intensieve medische tests te ondergaan. Anderzijds stelt het onderzoek met apen wetenschappers in staat om het ziekteverloop nauwgezet te volgen: van vóór de infectie tot een jaar daarna.
Door scans, bloedwaarden en ruggenmergvloeistof van de dieren te analyseren, hopen de onderzoekers patronen te ontdekken die bij mensen onzichtbaar blijven. De focus ligt hierbij onder andere op de bloed-hersenbarrière, die mogelijk een sleutelrol speelt bij de neurologische klachten van patiënten.
Een nieuw spoor: De energiefabriekjes van het lichaam
Een recente ontwikkeling in het onderzoek is de focus op mitochondriën, de structuren in onze cellen die verantwoordelijk zijn voor de energieproductie. Dankzij een nieuwe subsidie van Stichting Long Covid kan het BPRC onderzoeken of zuurstofgebrek op cellulair niveau de oorzaak is van de extreme vermoeidheid die veel patiënten ervaren. Wanneer deze ‘energiefabriekjes’ niet naar behoren functioneren, verklaart dat waarom zelfs het zetten van een kop thee voor sommigen een onmogelijke opgave wordt.
Perspectief van de patiënt: De weg terug is lang
De praktijkervaringen van patiënten onderstrepen de ernst van de situatie. Francisca, die in 2022 besmet raakte, beschrijft hoe ze na een ogenschijnlijk mild verloop plotseling volledig instortte. "Het voelde alsof mijn lichaam op slot ging," vertelt zij over de periode waarin zelfs basale zelfzorg te zwaar was. Haar herstel duurde jaren en werd gekenmerkt door de voortdurende angst voor een terugval na minimale inspanning.
Is een oplossing in zicht?
Hoewel er momenteel nog geen geneesmiddel is, blijft de wetenschappelijke gemeenschap optimistisch. De zoektocht is een proces van lange adem, waarbij elke nieuwe ontdekking over de werking van het menselijk lichaam een stap dichter bij een therapie is. De inzet van geavanceerde technologie en fundamenteel onderzoek in Rijswijk vormt daarbij een cruciale schakel in de hoop op een beter leven voor miljoenen getroffenen wereldwijd.
Aap in onderzoek naar long covid (@Gemini-AI-impressie)
Source: Fok frontpage