DEN HAAG - Bij werkzaamheden op de Hofplaats, naast het Tweede Kamergebouw, hebben archeologen en bouwspecialisten resten blootgelegd van de middeleeuwse Spuipoort. De funderingen van de oude toegangspoort liggen sinds begin maart open en worden momenteel zorgvuldig uit elkaar gehaald. Later krijgen de stenen opnieuw een plek in de nieuwe publieksentree van het Binnenhof.
De Spuipoort lag aan de zuidzijde van het Grafelijk Hof, op de noordoever van de buitenste gracht. Het gebouw werd rond 1352 gebouwd en had twee torens, met één verdieping. Het diende als wachthuis voor de toegang tot het Binnenhof.
Het Binnenhof ondergaat een renovatie waarbij er een nieuwe publieksentree van de Tweede Kamer zal komen. In het ontwerp is ruimte gereserveerd om de resten van de Spuipoort terug te laten komen.
De plek van de poort is al jaren geleden aan het licht gekomen. In 1987 deden archeologen al onderzoek op dezelfde locatie, vlak voordat het huidige gebouw van de Tweede Kamer werd gebouwd.
'Toen ontdekten collega's de resten van de Spuipoort en markeerden ze de contouren in de grond', vertelt archeoloog Andjelko Pavlovic. Bij nieuw onderzoek in 2014, in aanloop naar plannen voor een nieuwe publieksentree, bleek dat de fundamenten nog verassend goed bewaard waren gebleven.
Uit aanvullend onderzoek blijkt dat de poort een lange bouwgeschiedenis kent. De eerste vermeldingen dateren uit de veertiende eeuw, maar in 1404 werd het bouwwerk volledig vernieuwd.
Naast de poort zijn er ook delen van huizen uitgegraven. 'Het was een zeer drukke poort en mensen gingen hier herbergen. Op een gegeven moment verdween de poort, maar de huizen bleven staan tot de sloop voor de Hofplaats', vertelt bouwhistoricus Hein Hundertmark.
Tijdens het uitgraven doen archeologen ook andere vondsten. In de voormalige gracht rond de poort komen regelmatig voorwerpen tevoorschijn die mensen eeuwen geleden verloren.
Zo vonden onderzoekers onder meer een zogenoemd jakobakannetje uit de vijftiende eeuw. Daar werd vroeger bier of wijn uit gedronken. Ook doken fragmenten op van het natuurstenen gewelf dat ooit boven de doorgang van de Spuipoort zat.
Daarnaast kwamen er kookpotten uit de grond. Op sommigen is nog goed te zien dat ze daadwerkelijk zijn gebruikt om eten in te bereiden.
De resten van de poort bestaan uit een groot stuk middeleeuws metselwerk van ongeveer 38 vierkante meter. In totaal gaat het om zo'n veertig lagen met naar schatting 11.000 zogenoemde 'kloostermoppen', grote bakstenen die in de middeleeuwen veel werden gebruikt.
Vakmensen van aannemers Nico de Bont en Van Milt halen het metselwerk voorzichtig uit elkaar. 'We doen alles met de hand, je ziet hier geen hakbijlen of hamers', zegt Hugo van Milt, directeur van aannemersbedrijf Van Milt. 'De stenen zijn broos, dus we kunnen geen zwaar gereedschap gebruiken.'
Vooraf is een gedetailleerde 3D-scan van de funderingen gemaakt. 'We zien elk schelpje en elke steenkorrel', legt Van Milt uit. 'We hebben iedere steen digitaal genummerd en vastgelegd waar hij precies ligt.'
Tijdens het demonteren krijgt elke steen een tie-wrap met een nummer. Met behulp van de 3D-scan weten de vakmensen later exact waar elke steen hoort.
'We willen het zo waarheidsgetrouw mogelijk terugbouwen', zegt Van Milt. 'Dankzij de scan kunnen we straks tot op drie à vier millimeter nauwkeurig zien waar iedere steen moet komen.' De stenen moeten er over zes weken uit zijn voor de volgende stappen van de renovatie.
Als de renovatie van het Binnenhof klaar is, bouwen de vaklieden de resten van de Spuipoort opnieuw op in het ondergrondse deel van de nieuwe publieksentree van de Tweede Kamer.
Jaarlijks lopen daar straks ongeveer een half miljoen bezoekers langs wanneer zij het complex betreden. Zo krijgt een van de oudste toegangspoorten van het Binnenhof opnieuw een zichtbare plek in het hart van Den Haag.
Source: Omroep West Den Haag