Defensie-expert Ko Colijn voorziet Nederlanders al vijftig jaar van duiding bij gewapende conflicten. Dit keer bespreekt hij de wisselwerking tussen de aanvallen op Iran en de oorlog in Oekraïne. Wie krijgt de troefkaart in handen: president Vladimir Poetin of toch Volodymyr Zelensky?
Het is bijna onmogelijk om de gevolgen van de Amerikaans-Israëlische aanvallen op Iran voor de oorlog in Oekraïne te negeren. Die gevolgen kunnen we met een aantal punten duiden, maar laten we het beperken tot vijf. Anders ontstaat er wellicht verwarring.
Ten eerste, over verwarring gesproken: Het blijft onduidelijk wat het doel van de Iranoorlog precies is. Zelfs sommige experts zien door de bomen het bos niet meer. Dat wijten ze vooral aan de gekte van de Amerikaanse president Donald Trump. Het toonaangevende tijdschrift Politico heeft wel tien verschillende doelen geturfd, maar laten we het bij drie houden.
De ene keer worden humanitaire redenen aangedragen voor de gevechten. Er zit namelijk een regime dat de eigen burgers martelt en doodt. Op andere momenten wordt gesteld dat de reden voor de aanvallen is dat er een dreiging moet worden weggenomen. Het regime veroorzaakt namelijk op veel plekken in de wereld ellende. En op weer andere momenten wordt beweerd dat vooral de nucleaire dreiging moet worden geëlimineerd.
In het geval van de Oekraïneoorlog kun je stellen dat het doel helder is: de Russische president Vladimir Poetin wil het oude Sovjet-imperium in ere herstellen.
Zelfverklaarde 'realistische' deskundigen zeggen dat het de VS in Iran vooral te doen is om China, een concurrent van Washington voor de macht in de wereld. China importeert veel olie vanuit Iran. Daarom zou de VS in feite alleen de Straat van Hormuz en het 'olie-eiland' Kharg hoeven te beheersen, om die toevoer af te knijpen.
De rest van de agenda laat iemand als Trump koud: het tegengaan van de verspreiding van kernwapens vindt hij maar bijzaak. Sterker nog, hij moedigt met het Amerikaanse optreden landen alleen maar aan om een eigen kernwapen te maken. En met protesterende Iraniërs heeft de president ook weinig.
Trump is bereid om met een nieuwe schurk in Teheran zaken te doen. Op dat punt is er wel een tegenslag, want de machtsstrijd in Iran lijkt voorlopig gewonnen te zijn door de theocratische hardliners, ofwel ideologische extremisten.
De oorlog met Iran is eigenlijk vooral een regionaal conflict tussen Israël en Iran. De Israëlische premier Benjamin Netanyahu wil definitief met Teheran afrekenen. Trump wil vooral China de baas zijn in het grote gevecht om de wereldheerschappij. De oorlog in Oekraïne is in feite ook een regionale oorlog.
Ten tweede leidt de Iranoorlog de aandacht van de oorlog in Oekraïne af. Ook qua wapens, munitie en geld. De aanvallen op Iran kosten namelijk klauwen met geld, zoals in onderstaande video is te zien.
Zo zijn er de afgelopen twee weken al meer kostbare Patriot-luchtafweerraketten (zo'n achthonderd) afgeschoten dan in vier jaar oorlog in Oekraïne. Dat heeft miljarden gekost, terwijl het met Oekraïense onderscheppingsdrones oneindig veel goedkoper had gekund.
Maar president Zelensky moet voorkomen dat hij zich de woede van Trump op de hals haalt. Hij zegt daarom braaf dat hij de acties van de VS steunt.
Niettemin is het pijnlijk voor de Oekraïense leider. De wachttijden voor Patriot-raketten zijn opgelopen tot ruim vijf jaar. Daarnaast blijft het land afhankelijk van Europees geld om die aan te schaffen, als dat al lukt.
Ten derde: Europa en eigenlijk de gehele NAVO moeten nu rekening houden dat ze in het ongunstigste scenario worden meegesleurd in deze Iranoorlog. Er zijn al drones neergekomen op EU-lid Cyprus en raketten afgevuurd richting NAVO-lidstaat Turkije. En het zou in Russisch en Iraans belang kunnen zijn als er af en toe 'per ongeluk' iets richting Cyprus of Turkije wordt afgevuurd. Dat leidt de aandacht af.
En de Europese bondgenoten lijken Iran ook belangrijker te vinden dan Oekraïne, al dan niet vanwege de dreiging van nieuwe vluchtelingenstromen.
Frankrijk heeft het vliegdekschip Charles de Gaulle naar het Midden-Oosten gestuurd, terwijl Nederland het marineschip Zr.Ms. Evertsen heeft opgedragen die kant op te gaan. President Emmanuel Macron zegt dat het uiteindelijke doel van die missie is om de Straat van Hormuz vrij te houden. De impact daarvan is vergelijkbaar met die van een no-fly-zone boven Oekraïne, maar zoiets weigeren we in het westen.
Het vierde punt is een ingewikkelde, want heeft Rusland nou wel of geen baat bij de oorlog in het Midden-Oosten? Aan de ene kant profiteert de Russische oorlogseconomie van de gestegen olieprijs. Anderzijds heeft Poetin met de omgekomen ayatollah Ali Khamenei opnieuw een bondgenoot verloren.
Een zorg minder is dat Moskou zich niet zo druk hoeft te maken over Amerikaanse kruisraketten en Patriots. Die worden door Trump over de balk gesmeten in het Midden-Oosten. Maar op drones uit Iran hoeft Poetin niet meer te rekenen, ook al maakt Rusland ze inmiddels vooral zelf.
Israël en de VS kunnen de Iraanse drones op twee manieren bestrijden: stuk voor stuk neerschieten of achter de lanceerinstallaties aangaan. Dat laatste is een hels karwei en kost belachelijk veel geld. Oekraïne heeft met zijn onderscheppingsdrones een troefkaart in handen. Die kunnen zeggen: waarom wel zo veel geld en middelen spenderen in Iran, maar niet meer aan ons? Meer over dat punt lees je in het onderstaande artikel:
Zelensky heeft al aan vijftien landen, inclusief de VS zelf, een slimme deal aangeboden: geef ons Patriots, dan lossen wij jullie droneprobleem op. Juist door de oorlogservaring kan Oekraïne heel goed en efficiënt drones neerhalen.
Russische drones komen in zwermen van soms achthonderd stuks op het land af. Dat zijn aantallen die Iran nooit haalt. Andere landen kunnen gebruikmaken van die kennis.
Trump zal waarschijnlijk te trots zijn om zo'n aanbod te accepteren. Hij zal beweren dat hij als Superman het allemaal zelf wel kan oplossen. Daarnaast is uitgelekt dat twee van zijn zoons, Donald jr. en Eric, inmiddels investeren in start-ups die onderscheppingsdrones maken.
Source: Nu.nl algemeen