Samantha Kaye Morris (45) uit Almere was een van de gedupeerden van de Toeslagenaffaire. Na jarenlange ellende, is ze nu aan het ‘ontkreuken’. Ze werkt en doet leuke dingen met haar zoon (19). „Een koophuis met een bad. Dat zou mijn allergrootste droom zijn.”
Samantha: "Ik kon geen verklaring geven voor iets wat ik helemaal niet had gedaan en daaruit concludeerden ze dat ik een fraudeur moest zijn."
„De hele situatie met de toeslagen voelt niet als gister, maar toch ook niet als heel lang geleden. Eigenlijk is het pas sinds 2024 rustig geworden. Toen kreeg ik de immateriële schadevergoeding voor toeslagenouders en eindelijk een passende woning. Én ik kreeg mijn grote vriend Joe – mijn hond. Echt een therapiebeest. Hij beschermt mij, mijn zoon en mijn huis. Sindsdien voel ik: het is misschien nog niet allemaal opgelost, maar de ellende is voorbij.
„Vóór de Toeslagenaffaire had ik een heel prima leventje. Ik was eind twintig, woonde op mezelf in Almere, had een relatie en samen kregen we een zoontje. Ik gaf zwemles aan kinderen voor hun A-, B- of C-diploma. Daarnaast volgde ik een opleiding Sport en Beweging aan het CIOS om uiteindelijk fysioloog te worden, zo was mijn idee.
„In 2008 kreeg ik een eerste bericht dat ik onrechtmatig ontvangen kindertoeslag moest terug betalen. Dat heb ik nog recht kunnen draaien. Maar in 2009 kwam er een nieuwe beschuldiging, en dat kwam niet meer goed. Ik kon geen verklaring geven voor iets wat ik helemaal niet had gedaan en daaruit concludeerden ze dat ik een fraudeur moest zijn. Het was altijd al jongleren met mijn rekeningen. Maar daarna ging het helemaal bergafwaarts. Al mijn toeslagen werden stopgezet, ik moest stoppen met mijn studie, in 2010 moest ik mijn woning verlaten en ik kwam in een schuldentraject. Mijn partner dacht: je houdt me voor de gek. Waarom komen anders al die rekeningen en brieven van de Belastingdienst binnen? Toen zijn we uit elkaar gegaan. Mijn zoon was toen twee. En ik moest… wat was het? Ruim 46.000 euro terugbetalen.”
„De stress die dat opleverde, sloeg bij me naar binnen. Ik ben in die periode twee keer geopereerd aan scheurbuik. Mensen denken dat dat niet in Nederland voorkomt. Maar ik kreeg 55 euro per week en daar moest ik alles van betalen. Telefoon, internet, reiskosten, boodschappen. Dus koos ik ervoor mijn kind eten te geven in plaats van mezelf; hij was het enige wat ik nog had. Je zit totaal in de overlevingsmodus. Tegelijkertijd streed ik voor mijn gelijk, maar weet je, op een gegeven moment ben ik gaan geloven dat het mijn schuld was. Ik kende niemand anders in een soortgelijke situatie. Ik móést wel iets fout hebben gedaan.
„Tot de eerste berichten op het nieuws kwamen dat er iets speelde bij de Belastingdienst rond de toeslagen. In 2019 kreeg ik een telefoontje: het klopt mevrouw, u bent een van de gedupeerden. Even was ik heel blij. Zo van: zie je wel! Ik had gelijk. Maar daarna werd ik heel kwaad en vervolgens heb ik ongelooflijk lang lopen janken. Al die ellende, allemaal voor niks.
„Wat ik hoop dat mensen zien door mijn verhaal, is hoe we in Nederland omgaan met schulden. Dat is namelijk een totaal niet-functionerend systeem. Mensen die in de schulden raken, komen daar vrijwel nooit meer uit. Want als je je schuld niet kunt betalen, krijg je een boete opgelegd. En als je die boete niet kunt betalen, krijg je nóg een boete. Dat is gewoon niet logisch nadenken. Ik snap dat je je geld terug wil, maar zorg dan ook dat iemand in staat is om dat daadwerkelijk te kunnen doen.”
„Ik zou zeggen dat ik nu sinds een jaar echt aan het herstellen ben van alles. Ik ben aan het ontkreuken, zeg maar. Dat is nog best een zoektocht. Al die jaren was ik zo gegijzeld door de schulden en de stress, dat ik best even moest nadenken: wie ben ik nu? Wat kan ik nog? Wat vind ik leuk?
„In mijn geval ben ik tot de conclusie gekomen dat ik iets wil bijdragen in de maatschappij. Dus ik ben actief in de lokale politiek en lid van het college van herstelexperts hier in de gemeente Almere. Dat is een groep ervaringsdeskundigen die moet zorgen dat de lessen van de Toeslagenaffaire in alle domeinen van de gemeente worden doorgevoerd. Ook boeken organisaties mij wel eens als spreker over mijn ervaringen. Dat doe ik als zzp’er.
„Verder werk ik aan iets spannends. Als ondernemer. Toen ik nog schulden had, heb ik na een belletje met de Belastingdienst een keer uit pure frustratie mijn telefoon in de hoek gesmeten. Krak! Scherm kapot. En ik stond onder bewind, dus ik kon niet zomaar een nieuwe telefoon kopen. Dat was niet handig. Een paar weken later hoorde ik op tv iets over een rage room: een woedekamer waar je met borden mag smijten of een woonkamer helemaal kort en klein kunt slaan. Dat leek me perfect! Dus ik ben nu met het Zelfstandigen Loket Flevoland aan het kijken of ik zoiets in Almere zou kunnen opzetten. Al is het nog de vraag of het lukt om financiering te krijgen. Bij veel organisaties staat er toch nog een verkeerd ‘vinkje’ achter mijn naam. Daar hebben meer gedupeerden last van.
„Mijn zoon is ondertussen 19, hij wordt dit jaar 20. Het fijne is dat we altijd zijn blijven praten. Tuurlijk is hij ook een puber geweest. Soms was het behang niet dik genoeg om hem achter te plakken. Maar hij heeft ook een periode gehad dat hij niet lekker in zijn vel zat. Dan kwam hij zijn kamer niet uit en sprak niet meer met vrienden af. Hij had het idee dat er ‘Toeslagenaffaire’ op zijn voorhoofd stond. Dan is het ook veiliger om achter je scherm te blijven zitten.
„Ik ben blij dat dat voorbij is. Hij doet dit jaar digitaal eindexamen in een aantal vakken voor zijn vwo-diploma. En hij zei vanmiddag nog dat hij even extra veel diensten aanneemt bij zijn bijbaantje omdat hij een nieuwe skin wil voor zijn poppetje in een game die hij veel speelt. Nou, helemaal goed schat!
„Ondertussen probeer ik ook wat te sparen; dat heb ik al die jaren niet kunnen doen. Het liefste van alles zou ik een huis kopen. Een plek die echt van mij is, die ik kan inrichten zoals ik wil – mét een bad. Daar kan ik dan echt tot rust komen.”
Samantha Kaye Morris (45) woont in Almere, samen met haar zoon (19) en hond Joe. Samantha is een startende ondernemer. Ze is onderdeel van het college van herstelexperts met wie de gemeente Almere samenwerkt om nieuw beleid vorm te geven. Ook wordt ze ingehuurd als spreker en kijkt Samantha of ze als ondernemer een rage room op kan zetten. Ze staat ook op de lijst als gemeenteraadslid voor de partij Sterk Lokaal Almere.
Met haar inkomsten als zzp’er verdient ze driekwart modaal.
Samantha: „Een ingekomen Tikkie van mijn zoon. Hij had drie keer de hond uitgelaten en de vaat gedaan. Toen had ik hem een Monster Energy beloofd. Het was drie euro-zoveel.”
„Eén keer in de maand haal ik een echt grote voorraad bij de Aldi: een tray met blikken tomatenblokjes, potten bruine bonen, potten appelmoes, wc- en keukenpapier. Doordeweeks haal ik de andere boodschappen bij de Plus dichtbij. Vooral wat in de aanbieding is.”
„Mijn zoon zijn examengeld. Dat was 380 euro.”
„Ik heb heel lang geen kleding voor mezelf kunnen kopen. Dus nu vind ik het heerlijk om af en toe wat nieuws te halen. Ik ga wel voor kwaliteit en duurzaamheid. Ik heb een boek: De duurzame gids. Daar staat in welke merken ietsje minder milieubelastend zijn.”
Vakantie. „Ik wil de bloesems zien in Japan. Mijn zoon gaat voor de animé en de games.”
„Ik ben niet de grootste opruimer. Ik trek mijn schoenen uit op de bank en laat ze dan op de grond liggen. Als ik begin te struikelen, is het tijd om op te ruimen.”
Een krultang van 40 euro. „De krullen zakken er na een half uur of één windvlaag weer uit. Dus de tang ligt ongebruikt in de lade.”
„In overleg met mijn zoon. Ik hou van curry’s met pepers en soepen. Hij is weer van de noedels en de pasta. Chili con carne vinden we allebei lekker. Met voor hem extra veel vlees en zo min mogelijk paprika, haha!”
„Schoenen. Er is een merk, The Glow Brand, met een heel leuk soort rubberen Barbie-hakjes in wel zestien kleuren. Ik heb er nu drie. En moet me enórm inhouden om ze niet alle zestien te kopen.”
„Zet tijdens het stofzuigen of schoonmaken dansmuziek op. Je gaat vanzelf strekken en gekke dansjes maken. Dan heb je een goede work-out gehad en is het schoonmaken ook nog eens sneller gedaan.”
In Spitsuur vertellen stellen en singles hoe zij werk en privé combineren. Meedoen? Mail naar werk@nrc.nl
Economieredacteuren nemen je mee in de discussies die zij op de redactie voeren over actuele ontwikkelingen