is redacteur klassieke muziek van de Volkskrant.
Zelden heb ik met zoveel plaatsvervangende schaamte gekeken naar de klassiekemuziekwereld als afgelopen week. U heeft het ongetwijfeld niet gemist: de acteur Timothée Chalamet (30) had de liefhebbers van opera en ballet tot op het bot beledigd.
Op een publieksbijeenkomst van CNN/Variety zei hij dat hij niet wilde werken in het ballet of de opera, kunstvormen waarvan men zou zeggen: ‘Keep this thing alive, even though no one cares about it anymore.’ Houd dit in leven, ook al geeft niemand er nog om.
Wat er vervolgens gebeurde, heb ik nooit eerder gezien. Gerenommeerde instituten en topmusici met droomcarrières reageerden als pubers die waren verlaten door hun eerste liefde. Operahuizen wereldwijd plamuurden de sociale media dicht met filmpjes waarin je volle zalen zag (en die mensen maar klappen hè, zie die tevreden snoetjes!). Wie in Seattle naar de opera wilde, kon gebruikmaken van de kortingscode ‘timothee’. Vioolvirtuoos Augustin Hadelich vroeg zich af of al zijn werk dan voor niets was geweest.
Wekelijks neemt Bor Beekman, Robert van Gijssel, Els de Grefte, Joris Henquet, Merlijn Kerkhof of Anna van Leeuwen stelling in de wereld van film, muziek, theater of beeldende kunst.
Dan waren er ook nog de goedbedoelde, niet onvermakelijke en onironische berichten van musici die stelden dat je niet over Timothée Chalamet moet schrijven, want dat zou alleen maar reclame zijn voor Timothée Chalamet.
Als klap op de vuurpijl kwam Andrea Bocelli de acteur mansplainen dat film en opera voortkomen uit dezelfde bron (menselijke emotie!). Misschien eens een huidje kweken, dacht ik, want waar hebben we het over? Een mening van een acteur die in een film Bob Dylan nadoet.
Chalamets uitspraak maakt duidelijk hoe kwetsbaar ballet- en klassiekemuziekinstellingen zich voelen. Blijft de vraag over: heeft die knakker een punt?
De bekendste operazangeres ter wereld kan in Nederland gewoon over straat zonder dat iemand op- of omkijkt. Het verschil met een jaar of zestig, zeventig geleden, is dat klassieke muziek iets was waaraan je je kon optrekken – daarover moest je toch kunnen meepraten. Die tijd is voorbij. Ik zie spierwitte, jonge schrijvers uit de elite van Amsterdam Oud-Zuid liever met hiphop koketteren. Tv-items gerelateerd aan klassieke muziek hebben alleen kans als ze heel uitleggerig zijn, worden gerelateerd aan film (‘dit klassieke stuk ken je uit The Shawshank Redemption!’) of als er een BN’er aan te pas komt.
Kunst waar je moeite voor moet doen, is uit, en de klassiekemuzieksector beantwoordt dat met marketing die voorbijgaat aan de kern van het product. ‘Beleef’ symfonie zus en zo. Gehoord op de radio: ‘Geniet van de Matthäus-Passion’. Kun je doen, maar iets zegt me dat Bach iets anders voor ogen had.
Het goede nieuws: de mensen komen nog steeds. Nationale Opera & Ballet zou het liefst vandaag nog de zaalcapaciteit vergroten. En onlangs las ik weer in twee krantenstukken over hoe fout de opera Carmen is (we zitten ons te verlekkeren aan femicide), en hoe seksistisch Rigoletto.
Zie je wel, we geven toch een beetje om opera, al is het maar om te laten zien hoe achterlijk opera is.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant columns