De oorlog in het Midden-Oosten heeft Rusland een onverwachte financiële meevaller bezorgd. Terwijl de onrust op de energiemarkten aanhoudt, zag het Kremlin de inkomsten uit de export van ruwe olie en olieproducten met 18 procent stijgen.
is datajournalist van de Volkskrant. Hij analyseert en schrijft over het nieuws in cijfers.
Al anderhalve week blokkeert Iran de veilige doorvaart van schepen door de Straat van Hormuz, als reactie op de Amerikaanse en Israëlische aanvallen. Deze zeestraat is van groot belang voor de handel in olie en vloeibaar gemaakt aardgas (lng) vanuit veel Golfstaten. Sinds eind februari ligt het scheepsverkeer in de waterverbinding vrijwel stil, met een flinke stijging van de olie- en gasprijzen als gevolg.
In de eerste week van deze blokkade verdiende Rusland dagelijks bijna 50 miljoen euro aan extra olie-inkomsten, blijkt uit cijfers van het Centre for Research on Energy and Clean Air (Crea). In februari bedroeg de opbrengst voor Rusland gemiddeld 267 miljoen euro per dag aan de overzeese olie-export. In de eerste week van maart stegen deze verdiensten tot 315 miljoen euro per dag. De inkomsten uit de gasexport bleven tot dusver nagenoeg gelijk.
De Russen worden geholpen door een sanctieverlichting van de Verenigde Staten. De laatste maanden dobberde steeds meer Russische ruwe olie in schepen op zee rond zonder koper. Begin maart ging het om 7,7 miljoen ton (ter waarde van 2,6 miljard euro), blijkt uit cijfers van Crea. Vorige week gaf de Amerikaanse regering India tijdelijk toestemming om deze Russische olie op te kopen. Inmiddels hebben enkele schepen hun koers verlegd richting India.
De positie van India is exemplarisch voor de nieuwe situatie op de mondiale energiemarkt. De laatste jaren groeide het land uit tot een van de belangrijkste afnemers van Russische fossiele brandstoffen. Sinds december kocht India, onder grote druk van juist de VS, steeds minder olie, maar begin maart nam de Indiase import weer met een derde toe. Volgens The Wall Street Journal kreeg India van Rusland eerst korting op de marktprijs, maar betaalt het nu een hogere prijs.
Sinds het uitbreken van de oorlog met Iran heeft ook China meer Russische olie afgenomen. Aziatische landen waren tot voor kort de grootste kopers van olie die door de Straat van Hormuz werd verscheept. Ze zijn nu naarstig op zoek naar alternatieve leveranciers. De omvang van de Russische export van ruwe olie naar China steeg in de eerste week van maart met 19 procent ten opzichte van februari.
Voor het Kremlin komen deze extra inkomsten op een gunstig moment. Sinds de grootschalige invasie in Oekraïne doet Rusland er alles aan om de export van fossiele brandstoffen op peil te houden. Met een uitgebreide schaduwvloot hebben de Russen nieuwe afzetmarkten aangeboord. Toch zakte de opbrengst uit de energiehandel, inclusief kolen, in januari weg tot het laagste niveau in ruim vijf jaar tijd.
Ook de Amerikanen profiteren financieel van de blokkade van de Straat van Hormuz. Volgens Energy Flux, een onafhankelijke nieuwsbrief over de wereldwijde energiemarkten, zijn de winstmarges op Amerikaanse lng-schepen naar Europa meer dan verdubbeld. Als de blokkade een maand aanhoudt, zou dat kunnen resulteren in een extra winst tot wel 4 miljard dollar.
Ondertussen lijkt het er niet op dat de Iraanse dreiging in de Straat van Hormuz binnenkort voorbij zal zijn. Woensdag werden er weer drie schepen in de zeestraat en omliggende wateren aangevallen, waarmee de teller op dertien getroffen schepen kwam. Bovendien meldden nieuwszender CNN en persbureau Reuters dat de Iraniërs mijnen in de zeestraat hebben neergelegd. De VS hebben naar eigen zeggen zestien Iraanse mijnenleggers vernietigd, al zouden die niet actief zijn geweest.
President Vladimir Poetin greep de interesse in zijn brandstoffen vorige week aan om een nieuw dreigement richting Europa te uiten. Europese landen overwegen al langere tijd om de laatste import van Russisch gas af te bouwen, maar als Rusland Europa in een energiecrisis kan storten, wil Poetin dat proces best eigenhandig versnellen. ‘Misschien zou het voor ons voordeliger zijn om de levering aan de Europese markt nu stop te zetten’, aldus Poetin in een door het Kremlin vrijgegeven reactie.
Europese Commissievoorzitter Ursula von der Leyen waarschuwt juist dat Europa niet moet dralen om minder Russische olie en gas te kopen. De Hongaarse premier Viktor Orbán riep maandag op om verschillende sancties tegen Rusland te verlichten, om zo een energiecrisis te bezweren. Volgens Von der Leyen zou dit ‘een strategische blunder’ zijn.
Geselecteerd door de redactie
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant