In de thriller The Secret Agent van de Braziliaanse regisseur Kleber Mendonça Filho speelt een horrorbeen een opmerkelijke bijrol. Voor de stop-motionscènes tekende animatiestudio Holy Motion uit Arnhem. ‘Marleen zei meteen: dit móéten we doen.’
is filmredacteur van de Volkskrant.
Marleen Slot stond in de rij voor de securitycheck op Schiphol met een been van peuterformaat in haar handbagage. In haar hoofd probeerde de producent alvast antwoorden te bedenken voor de vragen die ze onvermijdelijk zou krijgen. Dat het dus geen écht menselijk been was, maar een filmprop, speciaal in Nederland vervaardigd voor de Braziliaanse speelfilm The Secret Agent.
En dat het van groot belang was dat het mee zou vliegen naar Frankrijk, opdat het bij de wereldpremière van de film in Cannes kon worden overhandigd aan de rechtmatige eigenaar, regisseur Kleber Mendonça Filho. Het móést mee.
Vanwege het metalen skeletje trok het been de aandacht op de scanner, zoals verwacht. Waarna de beambte een ongeïnteresseerde blik wierp in de tas met het macabere ledemaatje en zei: ‘Loop maar door.’
Toch jammer, vond Slot: ‘Ik verheugde me er al op om uitleg te geven.’
Na de weelde bij de Oscars van vorig jaar, toen ons land met twee korte films vertegenwoordigd was (I’m Not a Robot en Wander to Wonder), is de belangrijkste Nederlandse bijdrage dit jaar een been. Een harig, slijmerig en ietwat verkleurd been, al een poosje los van het lichaam waartoe het ooit behoorde.
Het is zelf dan wel niet genomineerd, maar speelt een opmerkelijke bijrol in de politieke thriller van Mendonça Filho, die bij de 98ste Academy Awards kans maakt op vier Oscars, waaronder die voor beste film en voor beste hoofdrol.
En ‘spelen’ is de juiste omschrijving: het been, dat in de maag van een dode haai is aangetroffen, trekt er bij nacht op uit, hupsend door het park om vrijende (homo)stelletjes met geweld te lijf te gaan. Eén groteske korte horrorscène in de verder realistische film, waarin een door huurmoordenaars op de hielen gezeten hoogleraar (Wagner Moura) onderduikt in de Braziliaanse stad Recife, tijdens het repressieve militaire regime van de jaren zeventig.
Destijds had het ‘harige been’ een eigen rubriek in de krant, herinnerde de filmmaker zich uit zijn jeugd. Verzonnen door een journalist die de censuur zat was: de misstanden waarover hij niet mocht schrijven, schreef hij toe aan dat monsterlijke ontsnapte been – knipogend naar de lezers. Het been als metafoor voor de dictatuur.
The Secret Agent kwam tot stand als coproductie met het Nederlandse Lemming Film. En de producenten aldaar, Leontine Petit en Erik Glijnis, kenden wel een animatiestudio voor juist deze ene wonderlijke wending in de film: het Arnhemse Holy Motion, van Marleen Slot en stop-motionregisseur Mascha Halberstad, bekend van het met drie Gouden Kalveren bekroonde Knor. Nu staan die op de aftiteling vermeld als produtora en diretora de animação.
‘Ik had echt geen idee wat voor film het zou worden’, zegt Halberstad. ‘Maar Marleen zei meteen: dit móéten we doen. Zij kende het eerdere werk van Kleber goed. Ik wist alleen dat ze een afgehakt been nodig hadden. Een hoppend been. Dat het been naar een soort afwerkplek zou gaan, met seksende mensen, stond niet in het script.’
Op een doordeweekse dag leidt Halberstad de Volkskrant door haar studio, waar een team van animatoren werkt aan de opvolger van Knor. Hier werd het been uit The Secret Agent beeldje voor beeldje gefilmd voor een greenscreen, en exact ingepast in de vanuit Brazilië aangeleverde opnamen.
Mendonça Filho had Halberstad uitgebreide instructievideo’s gestuurd. ‘Hij was wel een perfectionist. Dan had hij een heel specifieke ‘hop’ in zijn hoofd. Die deed hij dan voor met een speelgoeddino van zijn zoontje: hoe dat been precies moest springen.’
Het moeilijkst waren de trillende haren op het been, die elk afzonderlijk steeds een piepklein stukje werden bewogen door animator Rosanne Janssens.
Het originele, blauw uitgeslagen en al wat rottende been, van de hand van een Braziliaanse filmpropmaker, werd met speciale post verstuurd naar Arnhem. ‘In een kartonnen doos met bubbelplastic’, zegt Slot. ‘Echt een vies ding om te zien.’
Vervolgens maakte Rolf te Booij van het Haarlemse RFX Propmaking een kopie op schaal, voor de stop-motion. ‘Gegoten in heel zachte siliconen’, zegt hij aan de telefoon. ‘Zodat het net op echte huid lijkt.’
Holy Motion-medewerker Peter Mansfelt ontwierp de mechanica voor in het beentje, dat 30 centimeter meet: scharniertjes voor de knie, de enkel en de vijf tenen.
In de aanloop naar de Oscars werd het complete Nederlandse ‘harige been- team geïnterviewd voor Cartoon Brew, een internationale website voor de animatie-industrie.
Ook filmmaker Guillermo del Toro, zelf in de race voor een Oscar met Frankenstein (negen nominaties), is ‘fan’ van het been. In een online geplaatst zoomgesprek met Mendonça Filho bejubelde de Mexicaanse cineast diens keuze om niet voor gelikte computeranimatie te kiezen, maar juist voor de handmatige stop-motiontechniek, die op het bioscoopdoek veel tastbaarder oogt.
Tijdens het carnaval in Brazilië werden vorige maand niet alleen feestgangers gespot die verkleed waren als personages uit ‘The Secret Agent’ (de film is in eigen land een grote hit), maar ook mensen die een zelfgeknutseld harig been in de lucht hielden.
Als coproducenten van de hele film reizen Leontine Petit en Erik Glijnis af naar Hollywood, waar ze tijdens het Oscargala in de zaal zullen zitten. Ook het geluidsontwerp en de (Braziliaanse) muziek van The Secret Agent werden in Nederland gemixt en georkestreerd.
Het been zelf kan niets winnen. Al kun je betogen dat het ‘levende’ ledemaat tot de cast behoort, die in zijn geheel genomineerd is voor een Oscar voor beste casting, dit jaar een nieuwe categorie.
Holy Motion-animator Rosanne Janssens: ‘Goh, dacht ik, dit wordt waarschijnlijk mijn bekendste werk: een geanimeerd afgehakt been. Had ik nooit verwacht, maar het zou wel heel grappig zijn.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant