Oorlog in de Golf Iran is bepaald geen Venezuela, ontdekt de Amerikaanse president nu zijn oorlog zich als een olievlek over het Midden-Oosten verspreidt. Het breken van zijn belofte om geen nieuwe oorlogen te beginnen, kan Trump politiek gaan opbreken.
De Amerikaanse president Donald Trump spreekt in de Oval Office in Washington de pers toe.
President Donald Trump was woensdag overduidelijk op campagne om grip te krijgen op de beeldvorming over de Israëlisch-Amerikaanse oorlog tegen Iran. Voor vertrek naar optredens in Kentucky en Ohio sprak hij, onder het lawaai van de presidentiële helikopter Marine One, tien minuten met de pers. „Ze zullen letterlijk hun land nooit meer kunnen opbouwen”, zei hij over het Iraanse regime.
Het militaire conflict, bagatelliseerde hij in Ohio, is niet meer dan „een excursie, die ons buiten een oorlog zal houden”. De olie- en gasprijzen „zijn minder geraakt dan we dachten”. In Kentucky suggereerde hij dat de oorlog zo goed als voorbij was, maar „we moeten de klus afmaken”. Bij terugkeer in Washington beweerde hij dat de Straat van Hormuz „in uitstekende staat is (…). Ze hebben wel wat raketten maar niet veel”.
Operation Epic Fury mag een militair succes zijn, met de uitschakeling van ayatollah Ali Khamenei en forse schade aan de Iraanse marine, luchtafweer en slagkracht. Maar dat is niet wat nationaal en internationaal beklijft. De VS falen compleet in het beheersen van het conflict. Trump verliest de strijd om de beeldvorming van een oorlog die vanaf het begin al impopulair is: maar 41 procent van de Amerikanen staat erachter.
De president en leden van zijn kabinet verspreiden elke dag tegenstrijdige berichten over hoe de oorlog verloopt en waarom deze überhaupt plaatsvindt. Het bombardement op een meisjesschool toont dodelijke Amerikaanse onkunde. Door te onderschatten hoe Iran Arabische buurlanden zou bestoken en de hele internationale oliemarkt zou verstoren door het afknijpen van de strategische zeestraat, voelen Amerikanen de oorlog aan de pomp. De benzineprijs steeg met 20 procent. Verschillende olietankers vlogen woensdag in brand na aanvallen vanuit Iran. Zeven Amerikaanse militairen kwamen tot nu toe om het leven.
De hoogmoed die Trump voelde na de ontvoering van de Venezolaanse autocraat Nicolás Maduro en de meegaandheid van diens rompregime, lijkt hem blind te hebben gemaakt voor de gevaren die kleefden aan een volledige aanval op het grotere, meer strategische en ideologische Iran.
Dat zorgt voor internationale chaos en economische pijn, maar kost Trump en zijn Republikeinse Partij ook belangrijke steun in een Congresverkiezingsjaar. De president wil dit zelfgecreëerde conflict nu zo snel mogelijk afronden en vergeten. In ieder geval voordat hij eind deze maand naar China reist voor een top met Xi Jinping, zo klinkt het in Washington.
Niet de VS maar Israël lijkt echter te bepalen hoe lang de slag duurt. Dat Trump een soort tuinman is die voor Benjamin Netanyahu het gevaarlijke Iraanse gras moet ‘maaien’ om gevaar uit dat land weer voor een paar jaar te kortwieken, levert hem hoon op van een substantieel deel van zijn achterban.
De president heeft zijn verkiezingsbelofte gebroken dat hij geen nieuwe oorlogen zou beginnen. Hij laat zich leiden door een kleine bondgenoot die in de VS niet meer vanzelfsprekend populair is, zowel op links als op rechts. America First-figuren als voormalig Congreslid Marjorie Taylor Greene en ex-Fox-presentatoren Tucker Carlson en Megyn Kelly uiten hun woede over de president. „De militairen zijn niet gestorven voor de Verenigde Staten, maar voor Iran of Israël”, zei Kelly.
Bij radicaal-rechtse influencers als Nick Fuentes en Candance Owens hangt daar meer dan een zweem van antisemitisme omheen. Maar ook gewone, vooral jongere, kiezers die willen dat de VS de financiering van de verdediging van Oekraïne staakt, zien niets in blinde steun aan Israël.
Vooral opmerkingen van buitenlandminister Marco Rubio, dat de VS maar meeging in een aanval omdat Israël die toch al gepland had, zijn slecht gevallen. De invloedrijke podcaster Joe Rogan zei dinsdag dat de president, die hij in de campagne van 2024 steunde, zijn land heeft „bedrogen”. Rogan: „Hij voerde campagne met de slogan: geen oorlogen meer. Maak een einde aan deze stomme, zinloze oorlogen. En nu hebben we er eentje waarvan we niet eens meer precies kunnen zeggen waarom we die zijn begonnen.”
Deze week leek Trump anderen de schuld te willen geven van zijn besluit ten oorlog te trekken. Hij suggereerde dat zijn schoonzoon en Midden-Oostengezant Jared Kushner en ministers Pete Hegseth (Defensie) en Rubio hem verteld hadden dat Iran op het punt stond Israël aan te vallen. Hiermee blijft zijn regering zwalken over de casus belli.
Naast de politieke schade kan Trump ook de economische schade voorlopig niet beperken. De olieprijs is een paar keer getemperd, onder meer met de belofte dat zeemijnen zijn uitgeschakeld en door een vals en later verwijderd bericht van Energieminister Chris Wright dat de Amerikanen een schip door de straat van Hormuz begeleid zouden hebben. Maar nadat woensdag twee olietankers werden geraakt nabij de Iraakse havenstad Basra steeg de prijs weer, ondanks het aanboren van strategische oliereserves een dag eerder. De militaire campagne kostte de Amerikanen in de eerste zes dagen al 11,3 miljard dollar, maakte het Pentagon bekend.
Zonder ooit uit te spreken wat de precieze missie van deze oorlog is, zal Trump die binnenkort accomplished verklaren. „Op het moment dat ik het wil beëindigen, eindigt het”, zei hij aan de telefoon tegen nieuwssite Axios. De vraag is echter of Iran daarna het vrachtverkeer weer door de Straat van Hormuz laat varen, of dat het land daar blijft aanvallen. En of de dreiging van terroristische aanslagen rond het WK voetbal of het 250-jarig jubileum van de Verenigde Staten, waar Amerikaanse media over berichten, daarmee verdwijnt.
Over regime change in Iran, of steun aan de demonstranten die nu onder de knoet van Khamenei’s zoon Mojtaba leven, hoor je Trump al dagen niet meer. Laat staan over de ambitie om de historische president te zijn die zowel het bewind in Venezuela, Iran als Cuba ten val brengt.
Volg de laatste politieke ontwikkelingen in de VS op de voet