Het Federaal Planbureau verwacht dat de spilindex al in juli wordt overschreden door de stijgende energieprijzen na de oorlog in Iran en de bredere spanningen in het Midden-Oosten. Dat is vier maanden vroeger dan in de vorige raming en zorgt ervoor dat de inflatieprognose voor dit jaar is opgetrokken van 1,9 naar 2,6 procent.
De spanningen in de regio hebben het scheepsverkeer in de Straat van Hormuz deels tot stilstand gebracht. Ongeveer 20 procent van alle ruwe olie in de wereld, zo’n 20 miljoen vaten per dag, passeert via die zeestraat. Ook voor vloeibaar aardgas (lng) loopt ongeveer een vijfde van de wereldconsumptie daarlangs, waardoor verstoringen meteen doorsijpelen in de energieprijzen.
De prijs van een vat Brent-olie schommelt nu rond 90 dollar, tegenover net geen 70 dollar per vat voor de raketaanvallen van Israël en de Verenigde Staten. Op de Nederlandse groothandelsmarkt kost een megawattuur gas momenteel 48 euro. Dat is wel lager dan de ruim 56 euro per megawattuur aan het begin van de week, maar nog altijd zo’n 16 euro meer dan vóór de uitbraak van de oorlog.
Het Planbureau rekent er intussen op dat de energieprijzen dit jaar op een hoger niveau blijven, met gemiddeld 80 dollar per vat olie en 45 euro per megawattuur gas. In de huidige vooruitzichten dalen die prijzen pas in 2027 tot gemiddeld 71 dollar per vat olie en 36 euro per megawattuur gas. Omdat elektriciteit vaak met gas wordt geproduceerd, stijgt ook de stroomprijs: het Planbureau gaat uit van gemiddeld 98 euro per megawattuur in 2026 en 86 euro in 2027.
De vroegere overschrijding van de spilindex betekent dat de sociale uitkeringen en de lonen van het overheidspersoneel in oktober met 2 procent zouden stijgen. In de privésector hangt de loonindexering af van het paritair comité: zo krijgen bedienden in PC200 bijvoorbeeld een aanpassing aan het begin van elk jaar, op basis van de inflatie van het voorbije jaar, en niet automatisch bij het overschrijden van de spilindex.
Zodra de spilindex wordt overschreden, treedt ook de zogeheten centenindex in werking. Die plafonneert de automatische indexering in 2026 en 2028 tot lonen van 4.000 euro bruto per maand en sociale uitkeringen tot 2.000 euro bruto per maand; alles daarboven wordt niet mee geïndexeerd. Voor deeltijders wordt dat plafond pro rata berekend: bij halftijds werk ligt de grens op 2.000 euro bruto, bij vier vijfde werken op 3.200 euro bruto.
Afbeelding: Grok AI / FOK.nl
Source: Fok frontpage