Het kabinet moet meer doen om de kwaliteit van de natuur in Nederland te verbeteren. Er zit wel wat verbetering in, maar het is te weinig om de natuurdoelen te halen, blijkt donderdag uit een nieuw rapport.
Nieuw is de boodschap niet. Maar de conclusies die het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL) donderdag trekt zijn opnieuw keihard. Nederland doet te weinig om de eigen stikstofdoelen te halen. De natuur kachelt daardoor verder achteruit.
Die stikstofdoelen zijn in de wet vastgelegd en als het ware opgeknipt in drieën. In 2025 moest een doel worden behaald, in 2030 en in 2035. Dat wordt gemeten aan de hand van de kritische depositiewaarde (kdw), die aangeeft hoeveel stikstof een natuurgebied aankan voordat er risico op schade ontstaat. In 2025 moest 40 procent van de stikstofgevoelige natuur onder de kdw liggen, in 2030 50 procent en in 2035 minimaal 74 procent.
In 2005 had 21 procent van de natuur geen last van te veel stikstofuitstoot. In de laatste twintig jaar is dat percentage weliswaar gestegen, maar lang niet genoeg. In 2023 had 30 procent van de natuur geen last van te veel stikstof.
De prognoses van het PBL zijn al niet veel rooskleuriger. Het planbureau verwacht dat in 2030 33 procent niet wordt overbelast met stikstof en in 2035 tussen de 33 en 39 procent. Het PBL noemt het "heel erg onwaarschijnlijk" dat de doelen worden gehaald.
Gaat het dan alleen maar slechter? Nee, dat niet. De stikstofneerslag op de natuur is in twintig jaar tijd met 32 procent gedaald. Maar de uitstoot is zo hoog dat het niet voldoende is.
De helft van die stikstofuitstoot komt van de Nederlandse landbouw, bijna 12 procent van het verkeer, 2 procent van de industrie en ongeveer een derde is afkomstig uit het buitenland.
Het PBL concludeert dat maatregelen om de stikstofuitstoot te verlagen in de bouw, de industrie en voor het verkeer grotendeels zijn uitgevoerd. Maar dat geldt niet voor maatregelen in de landbouw. De hoeveelheid stikstof die de landbouw uitstoot moet de komende jaren nog verder omlaag. Hoe pijnlijk die conclusie ook is voor boeren.
Het uiteindelijke doel is niet dat de stikstofuitstoot omlaaggaat, maar dat het beter gaat met de Nederlandse natuur. Stikstof is daar een belangrijke factor in, maar er zijn meer drukfactoren. Verdroging speelt een rol en in sommige gebieden is ook de hoge recreatiedruk een probleem. De vele mountainbikers, fietsers en wandelaars (soms met honden) verstoren vogels en zoogdieren. Soms worden kwetsbare planten vertrapt doordat mensen niet op het pad blijven.
Nederland doet wel wat om de totale staat van de Nederlandse natuur te verbeteren. Maar ook hiervoor geldt: het is niet genoeg. Volgens het PBL wordt te vaak gekeken naar tijdelijke maatregelen, zoals het afplaggen van de heide (het verwijderen van de bovenste laag) of het strooien van kalk.
Maar dat heeft maar relatief kort effect en op een gegeven moment staat de natuur er zo slecht voor dat dat niet meer kan. Nederland zou zich veel meer moeten richten op structurele maatregelen, zoals het verhogen van het waterpeil of minder vee houden in de buurt van beschermde natuur.
Dat veel Nederlandse natuur er slecht voor staat, heeft op veel terreinen negatieve gevolgen. Door de stikstofcrisis kunnen allerlei bouwprojecten niet doorgaan. Woensdag nog blokkeerde de Raad van State de verbreding van snelwegen rondom Utrecht om die reden. De rechter verplichtte de Staat vorig jaar ook al om de eigen stikstofdoelen te halen. Lukt dat niet, dan staat daar een dwangsom van 10 miljoen euro op.
Ook Europa kan Nederland op den duur boetes opleggen. Vorige week merkte Portugal dat nog. Daarnaast - niet onbelangrijk - profiteren we zelf ook van gezonde natuur. Een goed werkend ecosysteem zorgt voor een schone bodem, schone lucht en schoon water. Dat hebben we nodig om zelf ook gezond te blijven.
Source: Nu.nl algemeen