President Donald Trump belooft dat de oorlog met Iran bijna klaar is, maar zegt niet wanneer of wat hij precies wil hebben bereikt. Daarmee blijft ook onduidelijk of de VS en Israël op één lijn zitten over de toekomst van Iran.
Trump zei vandaag in een interview met Axios dat de oorlog "spoedig" zal eindigen, omdat er "praktisch niets overblijft om tot doelwit te maken". Volgens de Amerikaanse president moet er nog "een beetje van dit en een beetje van dat" gebeuren. "Zodra ik wil dat het ophoudt, houdt het op."
De Israëlische buitenlandminister Israel Katz liet op dezelfde dag juist weten dat de oorlog "geen tijdslimiet heeft". Katz zei dat het offensief doorgaat "totdat we alle doelen hebben behaald en de campagne beslissend hebben gewonnen".
Anonieme Israëlische en Amerikaanse functionarissen zeggen tegen meerdere media uit die landen dat de strijdkrachten zich momenteel voorbereiden op nog zeker twee weken van aanvallen op Iran. Ze hebben niets gehoord over een mogelijke einddatum voor de oorlog.
Het blijft een raadsel welk eindscenario Washington voor ogen heeft. Trump en leden van zijn kabinet spreken zichzelf en elkaar regelmatig tegen. Opties die worden genoemd blijven zonder verdere uitleg, wat de indruk wekt dat het Witte Huis ruimte laat om een exitstrategie aan te grijpen als die zich aandient. Blijkt dat succesvol, dan kan Trump beweren dat het vanaf het prille begin deel was van zijn plannen.
Trump deed maandag zijn best om de energie- en aandelenmarkten gerust te stellen, nadat de prijs van een vat olie bijna was verdubbeld. Op een persconferentie zei hij dat de militaire doelen in Iran bijna zijn bereikt. De president pakte deze week ook de telefoon voor rondjes langs de media. "Ik denk dat de oorlog helemaal klaar is, zo'n beetje", zei hij maandag tegen CBS News. "Ik heb overal een plan voor, oké?" kreeg de tabloid The New York Post te horen. "Daar zullen jullie heel blij mee zijn." Details over dat plan gaf hij niet.
Ook eerder deze week bleef onduidelijk wanneer het Amerikaans-Israëlische offensief tegen Iran precies zal stoppen. Van CBS kreeg Trump de vraag of de oorlog snel voorbij zal zijn. "Dat weet ik niet, dat hangt ervan af", was zijn antwoord. "De afronding zit helemaal in mijn hoofd en bij niemand anders."
Later op maandag noemde hij de oorlog een "korte excursie" in een toespraak voor Republikeinse politici, maar zei hij ook: "Op veel manieren hebben we al gewonnen, maar we hebben nog niet genoeg gewonnen. We gaan door, met meer overtuiging dan ooit, om de ultieme overwinning te behalen die dit lang bestaande gevaar voorgoed zal uitschakelen."
In die wirwar van boodschappen van de Amerikaanse president werd op de markten een onderliggende boodschap gehoord: Trump is niet van plan de wereldeconomie op te blazen voor zijn oorlog. De beurzen trokken bij en de olieprijs zakte van een piek van 120 dollar per vat naar minder dan 90 dollar. Experts noemen de plotselinge sluiting van de Straat van Hormuz, een van de belangrijkste handelsroutes ter wereld, ongeëvenaard. Hoe langer de oorlog duurt, hoe heviger de effecten. De Iraanse Revolutionaire Garde reageerde op Trumps geruststellingen door te beginnen met het plaatsen van zeemijnen in de Straat.
Trump lijkt het meest te voelen voor een 'Venezuela-scenario': een figuur uit het regime die bereid is de VS te gehoorzamen wordt de nieuwe leider. Eind vorige week eiste hij nog de "onvoorwaardelijke overgave" van Iran en eiste hij een stem bij de keuze voor de opvolger van de Iraanse ayatollah Ali Khamenei, "zoals bij Delcy Rodríguez in Venezuela". Nadat het regime in Teheran voor Mojtaba Khamenei had gekozen, zei Trump: "Ik denk dat ze een grote fout hebben gemaakt. Ik weet niet of dat lang gaat duren."
De Israëlische premier Benjamin Netanyahu is duidelijker over zijn grote oorlogsdoel: regimeverandering in Iran. Terwijl zijn Amerikaanse bondgenoot schermde met een snel einde aan de oorlog, zei Netanyahu: "Het is onze ambitie om het Iraanse volk het juk van de tirannie te laten afwerpen."
De premier profileert zich met verkiezingen van eind oktober in het vooruitzicht als een leider die dreigingen voor Israël wegneemt: Hamas in Gaza en Hezbollah in Libanon. Iran is de grootste prijs in dat rijtje. Die kan hij nu samen met grootmacht de Verenigde Staten nastreven, een kans die zich waarschijnlijk niet snel zal herhalen.
Regimeverandering en een deal sluiten met het regime zijn moeilijk met elkaar te verenigen. Het eerste zou een lange adem vereisen: veel Iran-deskundigen zeggen dat een volksopstand waarschijnlijk pas maanden na het einde van de bombardementen op gang zou kunnen komen. Om nog maar te zwijgen over de kans op succes als er genoeg van het regime overblijft om het vuur te openen op demonstranten. Daarvoor zijn geen geavanceerde raketinstallaties of marineschepen nodig.
Dat een verschil van inzicht over het eindspel kan leiden tot spanningen tussen de bondgenoten werd deze week zichtbaar. Israël bombardeerde oliedepots in en rond Teheran, tot woede van het Witte Huis, dat de Israëlische regering verzocht Iraanse olie-installaties met rust te laten. Volgens Israëlische ingewijden gaven de Amerikanen de negatieve effecten voor de Iraanse burgerbevolking als eerste reden. Nummer twee: de regering-Trump wil graag samenwerken met een toekomstige Iraanse regering in de oliesector.
Volg de laatste actuele ontwikkelingen rond de Iranoorlog in ons liveblog.
Source: Nu.nl algemeen