Witwascontroles kosten banken jaarlijks handenvol geld en hebben grote gevolgen voor burgers, maar de opbrengsten ervan zijn niet duidelijk. Daarnaast zijn er bij de controles aanwijzingen van discriminatie. Dat blijkt uit een onderzoek van de Algemene Rekenkamer.
In 2024 kostten witwascontroles banken 1,6 miljard euro, bijna een half miljard meer dan drie jaar eerder. In de afgelopen jaren nam het aantal meldingen van ongebruikelijke transacties fors toe: van bijna 250.000 in 2020 naar 530.000 in 2024. Banken zijn wettelijk verplicht om zulke verdachte transacties te melden.
Uit het onderzoek van de Algemene Rekenkamer blijkt dat met name politiek prominente personen, zoals oud-politici en oud-rechters, en religieuze instellingen vaak met ingrijpende controlemaatregelen te maken krijgen. Daardoor kunnen ze bijvoorbeeld geen rekening openen, wordt hun rekening opgezegd of kunnen ze geen geld overmaken naar familie of bedrijven in andere landen.
Meldingen van ongebruikelijke transacties door banken gaan in bijna 62 procent van de gevallen over personen met een buitenlands klinkende achternaam. Dat staat niet in verhouding tot het aantal Nederlanders met een migratieachtergrond. Daardoor kan er sprake zijn van discriminatie, stelt de Rekenkamer.
Bij religieuze instellingen gaat het vooral om moskeeën die worden gevraagd naar de herkomst van hun transacties, zelfs als het niet om contante geld of buitenlandse transacties ging. Dat gold niet voor katholieke of protestantse kerken. Ook dat gegeven is volgens de Rekenkamer een aanwijzing voor mogelijke discriminatie.
Als de antiwitwasaanpak aantoonbaar werkt en op gegronde risico's gebaseerd is, kan dat het onderscheid tussen bepaalde groepen burgers en bedrijven rechtvaardigen, vervolgt de Rekenkamer. Maar er is geen inzicht in de effectiviteit van de huidige aanpak. Er worden bijvoorbeeld geen evaluaties uitgevoerd en he tis niet duidelijk in hoeveel gevallen het bij de meldingen daadwerkelijk om witwassen gaat, laat staan wat de financiële omvang ervan is.
De Algemene Rekenkamer legde de resultaten van het onderzoek voor aan de ministers van Financiën en Justitie en Veiligheid. Die laten in een reactie weten de aanpak van witwaspraktijken inzichtelijker te maken. "Dit zijn geen nieuwe ambities", zegt de financiële waakhond. De Rekenkamer zegt te betwijfelen of de "urgentie wordt gevoeld" om te werken aan effectiever beleid.
Source: Nu.nl economisch