Het falende stikstofbeleid van de laatste kabinetten heeft opnieuw grote gevolgen. De Raad van State verbiedt de verbreding van de snelwegen rond Utrecht, omdat de overheid te weinig doet om de natuur te beschermen. Minister Karremans neemt echter geen verantwoordelijkheid.
is politiek verslaggever van de Volkskrant en schrijft over financiën en landbouw.
VVD-minister Vincent Karremans van Infrastructuur noemt de nieuwste uitspraak van de Raad van State (RvS) ‘teleurstellend’. ‘Dit betekent dat we het plan voor de A27 en A12 rond Utrecht niet kunnen uitvoeren. Dat is slecht nieuws voor de bereikbaarheid, woningbouw en economie.’ Onder andere maatregelen die de verkeersveiligheid rond Utrecht moesten verbeteren, en die sluipverkeer moesten tegengaan, kunnen nu niet doorgaan.
De RvS deed woensdagochtend een definitieve uitspraak over het omvangrijke infrastructuurplan, dat vooral in het nieuws kwam vanwege de verbreding van de A27 aan de oostkant van Utrecht. De ruimte voor twee extra rijstroken zou ten koste gaan van het bos in natuurgebied Amelisweerd. In januari stemde de Tweede Kamer al tegen die bomenkap.
Maar het plan voor de verbetering van de snelwegen rond Utrecht behelst veel meer dan alleen de weg langs Amelisweerd. In totaal gaat het om 23 kilometer snelweg, inclusief een stukje A28 en de knooppunten Rijnsweerd en Lunetten. Dat hele plan is nu van de baan, omdat de bestuursrechter oordeelt dat het te veel schade aanricht in vijf natuurgebieden.
Meerdere milieuorganisaties maakten bij de rechter bezwaar tegen het verkeersproject, omdat de overheid te weinig zou doen om de stikstofuitstoot van het extra wegverkeer te compenseren. Die stikstof slaat neer op natuurgebied dat al overbelast is met stikstof. De rechter geeft de bezwaarmakers nu gelijk.
Het ministerie had deze nederlaag kunnen voorkomen als het meer acht had geslagen op de tussenuitspraak in deze zaak. In april 2025 maakte de bestuursrechter al duidelijk dat de onderbouwing van de veronderstelde stikstofcompensatie niet deugde. Karremans’ voorganger Barry Madlener (PVV) was dus een gewaarschuwd man.
Om het snelwegproject mogelijk te maken, kocht de rijksoverheid een aantal veehouderijen uit. De aldus bespaarde stikstofuitstoot moest als compensatie dienen voor de verbreding van de ring Utrecht. Maar volgens Europese wetgeving mag een overheid stikstofruimte pas voor andere doelen inzetten als die reductie niet nodig is voor het herstel van de natuur.
In dit geval heeft het ministerie dat niet aangetoond, vindt de RvS. Hoewel de rechter Madlener dus nog een kans gaf zijn zwakke argumentatie te herzien, nam de PVV-minister geen maatregelen om de stikstofneerslag op de betrokken natuurgebieden te verlagen.
In plaats daarvan beriep hij zich opnieuw op achterhaalde, veel te rooskleurige stikstofberekeningen van jaren geleden. Madlener stelde in de rechtbank ook dat hij weinig kon doen, omdat de provincies het bevoegde gezag zijn als het gaat om natuurbescherming.
De RvS veegt dat resoluut van tafel. Het ministerie moet uitgaan van de meest actuele informatie over de toestand van de natuur, niet van zwaar verouderde gegevens. Ook Madleners beroep op gebrek aan doorzettingsmacht is volgens de rechters onterecht. Vorige kabinetten hebben immers meermaals beleid aangekondigd om de stikstofuitstoot te verlagen, waaronder vrijwillige uitkoopregelingen voor veehouderijen.
Dat het snelwegproject niet kan doorgaan, heeft het kabinet dus aan zichzelf te wijten. Ook na de RvS-uitspraak uit mei 2019 die de stikstofcrisis deed ontvlammen, hebben kabinetten geen serieuze poging gedaan de zelf geformuleerde stikstofdoelen te halen. Sterker nog, het huidige kabinet wil deze doelen juist afzwakken.
Maar Karremans erkent dit niet. Hij zegt niets over falend stikstofbeleid. Door het vonnis teleurstellend te noemen en te wijzen op de gevolgen voor woningbouw en economie, legt hij de schuld impliciet bij de rechtspraak. Radicaal-rechtse partijen, waaronder de BBB, roepen al langer dat ‘D66-rechters’ de echte aanstichters zijn van het stikstofprobleem.
Hierop gewezen, wil Karremans’ woordvoerder namens hem nog steeds niet de hand in eigen boezem steken. ‘Dat zou niet gepast zijn. De minister van Infrastructuur gaat niet over het stikstofbeleid. Daarvoor moet je bij het ministerie van LVVN zijn’, zegt ze. Karremans gaat nu met de provincies op zoek naar een oplossing.
Luister ook naar onze politieke podcast ‘De Kamer van Klok’:
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant