schrijft elke week over een alledaags opvoedkundig probleem waarvoor ze een oplossing zoekt.
Een cleanser, toner, masker, serum en crème. Steeds meer jonge meiden volgen zo’n uitgebreide skincareroutine, afgekeken van TikTok. Mopperen dat ‘al die rommel’ niet nodig is, helpt niet. Wat kunnen ouders wél doen?
Ook als meiden niet actief zoeken, krijgen ze beautyvideo’s op TikTok voorgeschoteld. Dat blijkt uit onderzoek van Serena Daalmans en collega’s (Radboud Universiteit), gepubliceerd in Nature, waarvoor ze zestien meisjes in de leeftijd 13–19 jaar interviewden. ‘Het algoritme voert jonge meiden automatisch deze video’s. Er is geen ontkomen aan. Dat is shocking en kwalijk’, aldus Daalmans.
Meisjes kijken niet alleen naar influencers, maar ook naar leeftijdsgenoten die vaak zonder commercieel doel dit soort video’s maken. ‘Die invloed is mogelijk nog groter’, zegt Daalmans. Zo ontstaat de norm dat veel aandacht besteden aan gezichtsverzorging normaal is, met bijbehorende onzekerheid.
‘Ze zijn zich deels bewust van de beïnvloeding,’ zegt Daalmans. ‘Ze zien het schoonheidsideaal en weten dat meisjes daar onzeker van kunnen worden, maar meestal hebben ze het over anderen, niet over zichzelf.’
‘In de puberteit krijgen jongeren meer oog voor hun uiterlijk. Ze vergelijken zichzelf met leeftijdsgenoten en vragen zich af of ze aantrekkelijk zijn’, zegt Liesbeth Woertman, emeritus hoogleraar psychologie, gespecialiseerd in schoonheid. Maar de manier waarop schoonheidsidealen ontstaan, is radicaal veranderd. ‘Vroeger had je het mooiste meisje van de klas of de knapste tante in de familie. Nu worden jongeren online overspoeld met gemanipuleerde beelden van perfectie.’
Wat doen skincarevideo’s met het zelfbeeld van meisjes? ‘De boodschap is: je bent onaf. Je hebt crèmes nodig om mooi te zijn’, zegt Woertman. ‘Zo leren ze al vroeg in het keurslijf van gemanipuleerde vrouwelijkheid te stappen, op een leeftijd waarop je zou willen dat dat nog niet nodig is.’
Volgens Woertman gaat het om de grens tussen spel en werkelijkheid. ‘Meisjes van 8 trekken de hakken van hun moeder aan en spelen met lippenstift. Zo ontdekken ze vrouw-zijn. Met spel is niets mis.’
Problematisch wordt het pas wanneer het spel omslaat in noodzaak: als een meisje er veel tijd aan besteedt, denkt dat ze niet zonder kan of influencers als voorbeeld gaat zien.
‘In de puberteit zijn ouders niet langer de belangrijkste rolmodellen; dat worden leeftijdgenoten en mediafiguren’, zegt Daalmans. De grip die ouders in de kindertijd hadden, raken ze deels kwijt. Afkeuring laten blijken heeft dan ook minder effect.
‘Verdiep je in wat je dochter online bekijkt en stel neutraal geïnteresseerde vragen’, adviseert Daalmans. Door mee te kijken ontstaat er ruimte voor gesprek. Je kunt bijvoorbeeld vragen: wat vind je hier mooi aan? Of: dat meisje ziet er in deze video opeens heel anders uit, hoe denk je dat dat kan?’
Uit de interviews blijkt dat de mediawijsheid van deze meisjes soms te wensen overlaat. ‘Ze zijn wisselend kritisch op mogelijke commerciële motieven van influencers, en denken vaak dat degenen die de video’s plaatsen hen vooral willen helpen.’
Wat kunnen ouders doen? Volgens Woertman begint het bij het voorbeeld dat moeders zelf geven. ‘Als moeder leef je voor wat vrouwelijkheid betekent voor je dochter. Dat zit minder in wat je zegt dan in wat je doet. Als je de hele dag vloekend voor de spiegel staat over je dikke kont of rimpels, dan is dat geen best voorbeeld.’
Daarnaast helpt het om met meisjes te praten over eigenheid, meent Woertman. Juist omdat in skincarevideo’s één bepaald soort gezicht in trek is. ‘Leg uit dat ieder mens uniek is, dat er van jou maar één bestaat op de hele wereld. En hoe bijzonder dat is.’ Als meisjes ouder worden, kun je ze stimuleren hun eigen talenten te ontwikkelen in plaats van anderen na te doen.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant