Artsen kunnen op een mammografie niet alleen ontdekken of vrouwen borstkanker hebben, de foto bevat ook cruciale informatie over hun risico op hart- en vaatziekten. De hoeveelheid kalk in de bloedvaten van de borsten blijkt een belangrijke voorspeller.
is wetenschapsredacteur van de Volkskrant en schrijft over gezondheid.
Amerikaanse radiologen gebruikten de mammografieën van ruim 120 duizend vrouwen en kwantificeerden met behulp van een AI-algoritme hoeveel kalk er in de bloedvaten van hun borsten zat. Daarna registreerden ze welke vrouwen in de jaren erna een ernstige vorm van hart- en vaatziekten kregen, zoals een beroerte of een hartinfarct.
Hoe meer kalk, hoe groter dat risico, blijkt uit de resultaten die zijn gepubliceerd in het European Heart Journal. De verkalking van de bloedvaten in de borst is maatgevend voor de gezondheid van het vaatsysteem in het hele lichaam, verduidelijkt Hester den Ruijter, hoogleraar hart- en vaatziekten bij vrouwen aan het UMC Utrecht.
De groep vrouwen met de meeste verkalking van de bloedvaten had uiteindelijk een drie keer hoger risico op een ernstige hart- of vaataandoening dan de groep met kalkvrije vaten. Ruim 80 procent van de vrouwen in het onderzoek had overigens vrijwel schone vaten.
Geen van de deelnemende vrouwen was zich bewust van een verhoogd risico. Daar zit ’m de winst, zegt Den Ruijter. Artsen beschikken al over nauwkeurige rekenmodellen om het risico op hart- en vaatziekten te berekenen. Maar daarvoor zijn wel gegevens nodig, zoals bloeddruk en cholesterolwaarden, en die kent lang niet iedereen.
Aan borstkankerscreening doen veel vrouwen mee, in Nederland jaarlijks zo’n 900 duizend vrouwen. ‘Als je als bijvangst van zo’n routineonderzoek het risico op hart- en vaatziekten kunt bepalen, dan is dat een makkelijke manier om aan preventie te doen’, zegt Den Ruijter.
‘Die screening begint vanaf 50 jaar. De leeftijd waarop vrouwen een hart- of vaatziekte krijgen, ligt gemiddeld rond de 69 jaar. Dan heb je nog jaren om aan de knoppen te draaien. Dat maakt deze studie zo interessant.’ Jaarlijks overlijden in Nederland ruim 19 duizend vrouwen aan hart- en vaatziekten.
Bijzonder is dat de Amerikaanse onderzoekers voor het eerst AI hebben ingezet om de hoeveelheid kalk exact te kunnen meten, zegt radioloog Firdaus Mohamed Hoesein (UMC Utrecht), gespecialiseerd in de beeldvorming van borstkas en hart en AI-toepassingen in de radiologie.
‘Wij kunnen de verkalking van bloedvaten op een mammografie met het blote oog zien, maar het is een tijdrovende klus om die hoeveelheid vast te stellen. In deze studie heeft AI iedere pixel met kalk geteld en dat omgezet in een hoeveelheid kalk per vierkante millimeter. Daarmee kunnen nauwkeurige voorspellingen worden gedaan.’
Moeten vrouwen die naar de mammobus gaan straks ook een risicoscore meekrijgen voor hart- en vaatziekten? Hoe enthousiast Den Ruijter ook is over de onderzoeksresultaten, ze voorziet ethische dilemma’s. Een hoger risico op een ziekte betekent immers niet dat je die ziekte ook krijgt. ‘Willen vrouwen die informatie wel hebben? Gaan we ze niet onnodig bezorgd maken?’
Den Ruijter zou eerst willen weten hoeveel gezondheidswinst zo’n aanpak oplevert. ‘We behandelen een risico om een ziekte te voorkomen. Stel dat vrouwen met een hoge score met hulp van de huisarts hun gedrag aanpassen en misschien wel medicijnen gaan slikken. Neemt hun risico dan ook echt af? We moeten uitkijken dat we de juiste vrouwen behandelen, die daar de meeste baat bij hebben.’
Wilt u belangrijke informatie delen?
Mail naar tips@volkskrant.nl of kijk op onze tippagina.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant