Bij traditionele boekenclubs bespreek je samen hetzelfde boek. Bij een Silent Book Club leest iedereen – in stilte – ieder zijn eigen boek. Zonder telefoon is het een ‘happy hour’ voor introverten. ‘Het leuke is dat iedereen gewoon zelf leest wat hij wil.’
is verslaggever van de Volkskrant. Ze woont in België, waar ze zelf ook een silent book club is begonnen.
In een vergaderzaaltje van de bibliotheek van Breda zitten tien mensen rond een tafel, op armlengte afstand, maar elk in hun eigen wereld verzonken. Ze zitten geconcentreerd te lezen, met als enige geluid het zachte geritsel van omgeslagen bladzijden. Zo komen ze hier elke week bij elkaar, voor een uurtje met hun boek.
Ze zijn lid van een Silent Book Club: geen traditionele boekenclub waar alle leden hetzelfde boek lezen en bespreken, maar een groep die bijeenkomt om samen in stilte te lezen. Ze verzamelen zich in bibliotheken, boekhandels, zaaltjes of parken. Na het lezen delen ze leeservaringen en wisselen ze boekentips uit.
De stille leesclubs zijn aan een opmars bezig. Het concept ontstond tien jaar geleden in San Francisco, waar twee vriendinnen hun gezamenlijke leesuurtjes tot een groepsactiviteit uitbouwden. Ondertussen telt de officiële Silent Book Club-website wereldwijd ruim tweeduizend afdelingen, vier keer meer dan twee jaar geleden.
In Nederland zijn er 23 Silent Book Clubs, die zich op de officiële website hebben geregistreerd. Twee jaar geleden waren dat er nog maar zes. Daarnaast zijn er vele officieuze stille leesclubs, zoals Booked for Silence of The Prose Posse, of occasionele stille leesuurtjes op bijzondere locaties, zoals het Rietveldpaviljoen in Amersfoort. In Leeuwarden is er een stille leesclub voor kinderen.
‘De eerste keer zaten we hier met zijn drieën, dat was best spannend’, zegt Saskia Wijdoogen, die de Silent Book Club in Breda twee jaar geleden tijdens de Boekenweek oprichtte, toen het concept in Nederland nog nauwelijks bekend was. De Bredase club komt wekelijks bijeen, vaker dan andere clubs, die meestal een maandelijks ritme aanhouden.
‘Nu hebben we meer dan dertig leden’, zegt Wijdoogen, die de organisatie ondertussen heeft overgedragen. ‘Niet iedereen komt elke week. Er is geen enkele verplichting. We willen het juist laagdrempelig houden.’
Die laagdrempeligheid is wat aanwezigen aanspreekt: ze willen lezen en andere lezers ontmoeten, maar zonder verplichte lectuur of deadlines, zoals in klassieke boekenclubs. ‘Het leuke is dat iedereen gewoon zelf leest wat hij wil’, zegt Hans Gaulhofer (71), die een historische roman heeft meegebracht.
Uit een rondje vooraf, waar iedereen zijn boek voorstelt, blijkt hoe uiteenlopend de smaken zijn: van een boek uit de populaire Bridgerton-reeks tot een essaybundel van Niña Weijers, van een Engelstalig fantasy-boek tot De Gebroeders Karamazov van Dostojevski.
‘Ik vind het fijn om te kunnen praten over wat ik aan het lezen ben, en om tips te krijgen’, zegt Lot Duijnstee (27), die het Bridgerton-boek leest. ‘Het motiveert me om meer te lezen en verschillende genres uit te proberen.’
De stille leesclubs danken hun populariteit voor een deel aan publiciteit. De oprichters van de Silent Book Club waren vorig jaar te gast in de boekenclub van de Amerikaanse superster Oprah Winfrey, het begin van een golf aan media-aandacht. Maar het concept beantwoordt ook aan een actuele nood: een behoefte aan verstilling en rust in een alsmaar drukkere maatschappij.
‘Veel mensen zeggen me: ik kom thuis niet aan lezen toe’, zegt Wijdoogen. ‘Ze raken snel afgeleid, gaan tussendoor iets anders doen of grijpen naar hun telefoon. Bij de Silent Book Club is er geen afleiding: je bent daar gewoon om een uur te lezen.’
‘Ik ben begonnen met de Silent Book Club omdat ik van mezelf vond dat ik te veel op mijn telefoon zat’, zegt ook Raf Roelant (43), die aan een tour van alle Russische klassiekers is begonnen. Dat lukt thuis niet zo goed. ‘Ik heb een gezinnetje, thuis is er allerlei afleiding. Voor mij is het hier echt wel makkelijker om te lezen.’
Samen lezen helpt ook te concentreren. ‘Het is een soort buddy reading’, zegt River Marijn, die de avond in Breda in goede banen leidt. ‘Als er mensen rond je zitten te lezen, motiveert dat om zelf ook gefocust te blijven.’ Als ze om half negen meedeelt dat er weer gepraat mag worden, lijken veel deelnemers uit een diepe roes te ontwaken. ‘Het voelt alsof je een uur yoga hebt gedaan’, zegt Wijdoogen. ‘Je komt er verkwikt en ontspannen uit.’
Sommige deelnemers vinden de Silent Book Club ideaal om moeilijker boeken te lezen. ‘Soms is het een stok achter de deur’, zegt Iris de Hond (21), de jongste van het gezelschap. Ze leest Fingersmith van Sarah Waters, een historische detective van ruim zeshonderd pagina’s. ‘Het is een leuk boek, maar ik zit een beetje in een dipje. Dan helpt het om hier een uur te lezen.’
Door hun stille karakter spreken de Silent Book Clubs veel introverte mensen aan. Ze worden ook wel eens ‘happy hour voor introverten’ genoemd. ‘Ik schat dat 80 procent van onze deelnemers introverte mensen zijn’, zegt Raquel Sabater Canovas (31), die sinds twee jaar een Silent Book Club in Eindhoven leidt, en sinds kort ook in Best. De maandelijkse leesavonden zijn meestal ruim van tevoren volgeboekt.
‘Er zijn zo veel evenementen voor extraverte mensen, zoals bordspelavonden of afspreken in een bar’, zegt Sabater Canovas. ‘Dit is een van de weinige groepsactiviteiten met een rustige sfeer. Het is fijn om met gelijkgestemden te kunnen praten, zonder luid je mening te moeten geven.’
In Breda praten de deelnemers nog even na. Raf Roelant helpt een medelid een verwijzing naar een Russische klassieker te verstaan. Iris de Hond meldt blij dat haar boek haar weer te pakken heeft, Hans Gaulhofer noteert boekentips. Zijn conclusie: ‘Je kan wel thuis zitten lezen, maar de wijde wereld ingaan en mensen ontmoeten die ook lezen is veel leuker.’
De 91ste editie van de Boekenweek is van 11 tot en met 22 maart. Het thema is ‘Mijn generatie’, als ode aan de voorgaande en komende generaties, en met de nadruk op overbrugging en verbinding tussen de twee. Hendrik Groen schrijft dit jaar het boekenweekgeschenk en Doortje Smithuijsen levert het boekenweekessay.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant