Het Europese voedselsysteem schreeuwt om verduurzaming, terwijl het zelf al wordt geraakt door klimaatverandering. Het huidige EU-beleid volstaat volgens wetenschappers niet om klimaatrisico's aan te pakken en de voetafdruk te verkleinen. Zij vinden een omslag in het systeem noodzakelijk.
Topwetenschappers uit de Europese klimaatraad deden onderzoek naar de relatie tussen klimaatverandering en het voedselsysteem in Europa. Die keten omvat veel meer dan alleen landbouw en gaat van de productie van kunstmest tot de verwerking van voedsel en het plakje kaas op je boterham.
Dat systeem staat onder groeiende druk door klimaatverandering, stelt de expertgroep vast. Onder meer droogte, overstromingen, waterschaarste en verspreiding van plagen en ziektes vormen bedreigingen voor het voedselsysteem. Hoe meer opwarming, hoe intenser die risico's worden.
Europa warmt twee keer zo snel op als het wereldgemiddelde. De gevolgen daarvan, zoals extreem weer, zijn al langer zichtbaar in ons continent. De jaarlijkse economische schade door extreem weer ligt nu op ongeveer 28 miljard euro, staat in het rapport. Halverwege deze eeuw kan dat oplopen tot 40 miljard euro per jaar.
Het rapport benoemt tegelijkertijd een ander heet hangijzer. Het Europese voedselsysteem heeft zelf een enorme voetafdruk, goed voor een derde van de totale uitstoot in de EU. De landbouw is de grootste uitstoter van het voedselsysteem. Dat geldt vooral voor de veeteelt, doordat koeien het sterke broeikasgas methaan uitstoten.
De klimaatdoelen voor 2040 en 2050 vragen volgens de Klimaatraad dan ook om meer inspanning. Het goede nieuws is dat er veel klimaatwinst is te behalen in het voedselsysteem. Maar alleen technologie volstaat niet, zeggen ze er meteen bij. Er moeten ook veranderingen komen in de manier waarop voedsel geproduceerd én geconsumeerd wordt.
Het rapport komt daarom met een reeks aanbevelingen. Zo wordt de EU aangeraden boeren goed te ondersteunen met financiering en kennis als die de transitie willen maken. Daarbij gaat het bijvoorbeeld om kennis over gezonde bodems, klimaatbestendige gewassen en duurzaam waterbeheer. Ook moeten de boeren hulp krijgen als ze te maken krijgen met klimaatschade.
Ook stellende de experts voor vervuilende subsidies af te bouwen en landbouwuitstoot te belasten volgens het vervuiler-betaalt-principe. Verder kan de EU stappen zetten door plantaardige en gezonde eetpatronen aan te moedigen. Onderzoek heeft al vaker laten zien hoeveel uitstoot het kan schelen als iedereen plantaardig(er) zou eten.
"De landbouw heeft vooruitgang geboekt, maar die voortuitgang is te langzaam", zegt Klimaatraad-voorzitter Ottmar Edenhofer. De sector zal de komende jaren aan de bak moeten om de doelen te halen, boerenbedrijven te beschermen en de voedselvoorziening veilig te stellen, concludeert hij.
Het is de vraag of de EU de aanbevelingen gaat opvolgen. Een aantal komt overeen met een strategie van de Commissie, die onderdeel is van de Green Deal. Een deel van die maatregelen is vertraagd of op de lange baan geschoven.
Source: Nu.nl economisch