Oscars 2026 Dit jaar is er voor het eerst een Oscar voor beste casting. Maar hoe beoordeel je casting eigenlijk? Drie vooraanstaande Nederlandse castingdirectors leggen uit waaraan een goede cast moet voldoen.
Francine Maisler is met de film 'Sinners' genomineerd voor een Oscar voor beste casting.
Tijdens speeches op awardshows hoor je acteurs de meest uiteenlopende collega’s bedanken – van de regisseur tot de persoon die de make-up deed. Maar iemand die daarbij vaak wordt ‘vergeten’ is de castingdirector, vertelt Saida van der Reijd, die de casting deed van films als Kiddo en Narcosis. „Veel acteurs en regisseurs vergeten op zo’n moment dat ze elkaar kennen dankzij een castingdirector. Niet moedwillig: als ze repeteren en filmen bouwen ze vaak zo’n goede band op dat regisseurs het gevoel krijgen dat ze acteurs zelf hebben ‘bedacht’.” Maar dat is zelden het geval.
Aan het gebrek aan erkenning voor castingdirectors komt nu misschien een einde. Vanaf dit jaar is er namelijk voor het eerst een Oscar voor beste casting. Maar wat is goede casting eigenlijk? Drie Nederlandse castingdirectors, Marina Wijn, Saida van der Reijd en Susanne Groen vertellen waar zij op letten.
Nina Gold voor HamnetJennifer Venditti voor Marty SupremeCassandra Kulukundis voor One Battle After AnotherGabriel Domingues voor The Secret AgentFrancine Maisler voor Sinners
Een castingdirector leest als een van de eersten het script, of begint zelfs al te werken zonder afgerond scenario, en bedenkt „welke acteurs de personages tot leven zouden kunnen brengen tot mensen van vlees en bloed” vertelt Marina Wijn, castingdirector van onder meer Voor de Meisjes en Tegendraads. Vervolgens doen ze vaak samen met de regisseur audities. Wijn: „Waar veel kijkers niet bij stilstaan, is dat wat ze zien op het witte doek ooit is ontstaan in de verbeelding van een castingdirector.”
Dat proces gaat niet alleen om het vinden van ‘de beste acteur’ voor een rol, zeggen alle gesproken castingdirectors. Wijn: „Het gaat erom of iemand de beste acteur is binnen een ensemble. Je bent een soort schilderij aan het maken, een puzzel aan het leggen.” De kijker moet bijvoorbeeld geloven dat familieleden echt al jaren een gezin vormen. Van der Reijd: „Bij een gezin gaat het er bijvoorbeeld niet over of ze fysiek op elkaar lijken, maar meer of de chemie tussen die personages echt en authentiek voelt.” Een prachtig voorbeeld vindt ze de serie Adolescence. „Alle familieleden hebben een soort onhandigheid en er is zo veel liefde, maar ook onmacht en onbegrip vanuit die vader naar zijn zoon.”
Een castingdirector let bovendien niet alleen op de chemie tussen acteurs, maar ook op de werkstijl van regisseurs en acteurs, of ze zouden kunnen samenwerken en een project naar een hoger niveau tillen. Susanne Groen (Paaz, Straatcoaches vs Aliens): „De ene regisseur vindt het belangrijk dat acteurs goed ingelezen zijn, anderen vinden improvisatie veel belangrijker.”
Volgens Wijn zijn de Oscar-genomineerde films ’topsport’ onder de casting. Zo zijn het allemaal publieksfilms, wat het casten bemoeilijkt. Financiers willen dan iemand met een bekend gezicht en een groot bereik in de hoofdrol. En het samenstellen van de cast rondom ‘de perfecte ster’ is ook niet gemakkelijk. Daarnaast leidt een slecht gecaste beroemdheid enorm af. „Een voorbeeld is George Clooney in Batman [1997]”, zegt Groen. „Je denkt tijdens het kijken de hele tijd: ‘Wat doet hij in deze film?’ Hij maakte er een te sexy personage van!”
Daarnaast spelen alle genomineerde films zich af in het verleden. Wijn: „De castingdirectors moesten dus mensen vinden met een uitstraling die past bij de periode waarin de film speelt. Acteurs die bijvoorbeeld nog niets aan hun uiterlijk hebben laten veranderen, want in de jaren 50 hadden mensen geen botox. In Wicked: For Good heb je dan weer een heel diverse cast waarin iedereen toch een sprookjesachtige uitstraling heeft.”De film die alle drie de castingdirectors opviel onder de genomineerden is Hamnet. Groen noemt de casting van hoofdrolspeelster Jessie Buckley uitzonderlijk. „Ze hadden gemakkelijk voor een veiliger optie kunnen gaan: een actrice die bekender is. Dat hebben ze niet gedaan en dat pakt heel goed uit. Je voelt bij Buckley heel goed wat er vanbinnen speelt. En ze is knap, maar niet op een stereotiepe manier met een heel esthetisch symmetrisch gezicht. Dat maakt haar intrigerend.”
Ook de kinderen in Hamnet zijn uitzonderlijk gecast, volgens Wijn. „Ze spelen heel heftige scènes. Dan moet je voor het draaien al goed onderzoeken of ze dat langere tijd aankunnen. Bij kinderen komt het voor dat ze na een tijdje zeggen: ‘Dit was even leuk, maar nu ga ik liever voetballen.’ Of je moet onderzoeken of ze niet van slag raken als de actrice die hun moeder speelt [Buckley] door het lint gaat.” Andersom hebben niet alle volwassen acteurs een goede dynamiek met kinderen, ook dát merk je in de film.
De kindacteurs in ‘Hamnet’: Jacobi Jupe als Hamnet, Bodhi Rae Breathnach als Susanna en Olivia Lynes als Judith.
Liefst verrast de casting ook of voegt een extra laag toe aan een verhaal. Goede casting kan stereotypen tegengaan. Zo is er tegenwoordig meer aandacht voor diversiteit en inclusiviteit, stelt Groen, maar sommige stereotypen blijven hardnekkig. Groen: „Hoe vaak zie je zwangere vrouwen in een rol waar het niet gaat om hun zwangerschap, vrouwen van vijftigplus of mensen met een beperking?” Als voorbeeld van verrassende casting die goed werkt noemt Wijn de recente film Sirât, waarin je een eclectische groep ravers in de woestijn ziet. „Ze zijn op een roadtrip, het leven gaat door en je vergeet daar dat je kijkt naar een acteur met een prothese.”
En dan zijn er ook nog praktische obstakels. Wijn: „In het geval van Wicked werden de twee films direct na elkaar gedraaid, acteurs moesten daarom lang beschikbaar zijn voor opnames en al die tijd de inhoud van de vervolgfilm geheim kunnen houden. Bij Hamnet moesten de acteurs bijvoorbeeld in staat zijn een accent te leren.” Vooral bij grote producties hebben naast de regisseur nog anderen een invloed op de cast. Wijn: „Een producent, een distributeur, een internationale salesagent. Allemaal moet je ze overtuigen van jouw vondst.”
Hoe zit het eigenlijk met bekendheden in films die van oorsprong geen acteur zijn? Acteur Ethan Hawke beklaagde zich onlangs in deze krant dat het aantal volgers online tegenwoordig belangrijker lijkt dan acteerervaring. Het genereert immers gratis publiciteit. Als er een zanger of influencer wordt gesuggereerd voor een rol kijkt ze daar wel naar, stelt Van der Reijd: „Ik vind het altijd leuk om mensen te onderzoeken en ontdekken. Je hoeft van mij niet altijd toneelschool te hebben gedaan. Ik heb ook jongeren gecast zoals Robert de Hoog die bij zijn debuutfilm Skin weinig acteerervaring had, maar daarna verder is gegaan in de filmwereld.” Maar uiteindelijk geldt toch: een acteur moet vooral in het geheel van de film passen. En je weet dat dat is gelukt wanneer kijkers zich achteraf niemand anders meer in een rol kunnen inbeelden, vertelt Groen. „Denk aan Pretty Woman, niemand kan zich nu Halle Berry of Renée Zellweger voorstellen in de hoofdrol in plaats van Julia Roberts.”
Richard Gere en Julia Roberts in ‘Pretty Woman’.