Jesús Armas | ex-politiek gevangene Onder Amerikaanse druk komen in Venezuela honderden oppositieleden vrij, zoals Jesús Armas. In 2024 hielp hij bij de campagne van oppositieleider María Machado. „Het lijkt alsof we iets strafbaars hebben gedaan, terwijl we in opstand kwamen tegen onderdrukking”.
Jesús Armas in zijn huis in Caracas, enkele dagen na zijn vrijlating, vorige maand.
Maandenlang zat politicus en activist Jesús Armas (39) in eenzame opsluiting in een van de meest wrede gevangenissen van Venezuela. Hij werd gemarteld en ondervraagd met een zak over zijn hoofd en ’s nachts liepen er ratten over zijn gezicht. Na twee jaar gevangenschap kwam Armas begin februari vrij, toen de eerste politieke gevangenen uit de cel kwamen na de inval door de Verenigde Staten en de ontvoering van president Nicolás Maduro.
„Ik kon de eerste dagen na mijn vrijlating nauwelijks slapen, zodra de zon opkwam werd ik onrustig. Ik had zolang opgesloten gezeten zonder daglicht dat ik er niet meer tegen kon. Nu pas kan ik er weer van genieten, soms staar ik urenlang gewoon uit het raam”, zegt hij via WhatsApp vanuit zijn huis in Caracas. Het verkeer raast over een drukke snelweg, in de verte schittert het groen van de Ávila-bergketen.
Hoewel het regime er nog altijd zit, lijken er wat zaken te veranderen na de aanval van begin januari. Vorige week werden de diplomatieke relaties tussen Washington en Caracas hersteld. Vorige maand werd een amnestiewet aangenomen en doorgevoerd, wat de vrijlating van honderden politieke gevangenen betekende. Hoewel Jesús Armas al voor deze amnestie vrijkwam, probeert hij wel voor de wet in aanmerking te komen.
„Ik heb mijn verzoek voor amnestie ingediend maar of ik die krijg weet ik niet. We moeten niet vergeten dat ze dit soort veranderingen niet vrijwillig doen, maar onder druk van de VS. Ze zijn bang dat ze anders net als Maduro ook doelwit worden”, zegt hij
Het positieve aan de amnestiewet is, volgens Armas, dat de regering publiekelijk heeft toegegeven dat er politieke gevangenen zijn in Venezuela, wat ze altijd ontkenden. „Toch heeft het iets wrangs, want wij zijn slachtoffers van het regime. Het lijkt alsof we iets strafbaars hebben gedaan, terwijl we in opstand kwamen tegen onderdrukking en velen van ons onterecht vastzaten.”
Armas, een voormalig gemeenteraadslid, werd opgepakt na de verkiezingen van 2024. Hij had toen een belangrijke rol in de verkiezingscampagne van oppositieleider María Corina Machado. „Ik was vooral heel actief in het district Libertador in Caracas, waar traditioneel gezien veel aanhangers van de regering wonen en waar belangrijke regeringsgebouwen zijn zoals het Miraflores-paleis, het hoofdkwartier van Maduro. Ik werd een doelwit van de regering.”
Na de verkiezingen – waarin Maduro de zege opeiste, terwijl de oppositie kon bewijzen dat zij ruim had gewonnen – dook Armas onder. Maar na vijf maanden constant op de vlucht verliet hij zijn schuiladres. Samen met zijn partner, activist Sairam Rivas, nam hij het besluit zich niet meer bang te laten maken. „We pakten ons gewone leven weer op. Ik maakte afspraken en had ontmoetingen met vrienden en politici.”
Begin december 2024 werd hij klemgereden op straat. Acht gemaskerde en zwaarbewapende mannen van de inlichtingendienst stormden op hem af. Hij werd in een vrachtwagen geduwd, er werd een kap over zijn hoofd getrokken en hij werd geboeid afgevoerd naar een van de zogeheten ‘clandestiene huizen’ in Caracas.
Dit zijn geheime locaties, verspreid door de stad, waar mensen worden ondervraagd en gemarteld. „Ik werd dagenlang vastgebonden aan een witte plastic stoel, geblinddoekt en verstikt met plastic zakken.” Ze wilden weten waar Machado was, die na de verkiezingen ook ondergedoken was. „De grote angst in dat martelhuis vond ik, behalve het geweld, ook de alsmaar kwellende onzekerheid: ieder moment dacht ik dat ik gedood zou worden.”
Armas viert zijn vrijlating achterop een motorfiets.
Armas werd naar de Zona-7-gevangenis gebracht waar hij tien maanden lang in isolatie zat, zonder contact met de buitenwereld. Uiteindelijk kwam hij in de gevreesde El Helicoide-gevangenis in een cel met onder meer moordenaars, drugsdealers en andere politieke gevangenen.
Hij zat in een cel zonder toilet, waar het stikte van de ratten. Hij hield zich staande met humor en het lezen van de biografie van Nelson Mandela, die hij via een medegevangene had gekregen. Hier mocht hij af en toe bezoek ontvangen, maar veel van wat er buiten de gevangenismuren gebeurde ging langs hem heen.
Toen begin januari de Amerikanen met geweld Caracas binnenvielen, lag hij te slapen. „We hoorden de explosies en gevangenen begonnen het volkslied te zingen. Maar pas toen een familielid op bezoek kwam, kreeg ik te horen wat er exact was gebeurd.”
Sinds zijn vrijlating op 9 februari is hij aan restricties gebonden – zo mag hij het land niet uit – maar Jesús Armas blijft strijden voor verandering. Wat hem betreft komen er verkiezingen waar alle kandidaten, ook Machado, aan mee kunnen doen. In december vorig jaar ontvluchtte Machado op spectaculaire wijze Venezuela en sinds een paar maanden is ze in de Verenigde Staten.
Onlangs kondigde ze aan „binnen enkele weken” terug te keren naar Venezuela. „Of dat veilig voor haar is, weet ik niet”, zegt Armas. „Ik denk dat Venezuela voor niemand veilig is onder dit regime. Al doen ze nu alsof ze ineens veranderd zijn, het zijn dezelfde mensen die ons jarenlang onderdrukt hebben. Toch denk ik dat ze het niet aan durven om Machado iets aan te doen of op te sluiten als ze naar Venezuela komt, want ze wordt beschermd door de VS.”
Hoewel hij zich bewust blijft van de risico’s, pakt Armas zijn eigen rol als oppositielid weer op. „Ik denk dat we juist nu, meer dan ooit moeten samenwerken en onze krachten moeten bundelen met als doel dat we onze eigen politieke richting echt kunnen gaan bepalen. Uiteindelijk moeten we hier zelf de verandering van de grond krijgen.”
Met medewerking van Analejandra Soffer in Caracas
Terugblikken, extra analyses en leestips bij de laatste uitzending van de podcast Wereldzaken.