Tweede Kamerlid Pieter Grinwis van de ChristenUnie bedacht in 2017, nog als fractiemedewerker, hoe het eigen risico in de zorg 385 euro per jaar kon blijven. En dus niet wéér hoefde te stijgen, zoals alle jaren ervoor. Zijn schoonvader wist het nog. Die begon erover bij de koffie, op een zondag in februari. Net nadat de nieuwe regeringspartijen D66, VVD en CDA hadden laten weten dat er een eind kwam aan dat vaste bedrag. Het kabinet-Jetten wil dat het eigen risico volgend jaar al 460 euro wordt en de jaren erna verder omhoog gaat.
Niemand heeft Pieter Grinwis ooit bedankt, nee. Sterker nog, zegt Grinwis op zijn werkkamer: veel mensen waren teleurgesteld. In de verkiezingscampagne van 2017 had de ene na de andere partij beloofd dat het eigen risico juist verlaagd zou worden. Dat in de formatie van Rutte III, met VVD, CDA, D66 en CU, toch weer een verhoging dreigde, wist bijna niemand. Ambtenaren van het ministerie van Volksgezondheid hadden gezegd dat het móést, die verhoging. Als je dat niet deed, hielp je er ook de verzekeraars mee en dan was het staatssteun, Europese regels stonden dat niet toe.
Grinwis zegt dat het hem niet uitmaakt of de vrouw die de ChristenUnie-gang schoonmaakt iets zegt of de premier: „Ik luister naar argumenten.” Hij geloofde de ambtenaren niet zomaar. Maar hij wist ook dat het kabinet geen minister naar Brussel zou sturen om er tegenin te gaan, alleen omdat een medewerkertje van de kleinste regeringspartij dacht dat het verhaal niet klopte. In het formatie-overleg van de ChristenUnie kwam hij op een ander idee: het eigen risico kon 385 euro blijven als de zorgpremies wat extra zouden stijgen. Dat was dan geen staatssteun, iedereen betaalde eraan mee.
„Wat ben jij slim”, zeiden de fractievoorzitters van VVD, CDA en D66 tegen Gert-Jan Segers, toen nog CU-leider, die hun het plan uitlegde. „Ik niet”, zei Segers. „Dat is die jongen met die bril.”
Segers zegt door de telefoon dat ze die 385 euro waren gaan vastleggen in een ‘spoedwet’, en dat dat nog niet meeviel. VVD’er Edith Schippers, demissionair minister van Volksgezondheid, was er „niet blij mee”. Op straat wist niemand welk probleem was opgelost, Segers noemt dat „een les”. „Je krijgt géén applaus of bloemen als je ellende voor mensen voorkomt.”
Dat het eigen risico daarna 385 euro bleef, rekent Grinwis voor me uit, scheelde mensen die het helemaal opmaken in al die jaren bij elkaar minstens 750 euro. En als je bedenkt dat verder zo’n beetje al het andere waar je geld aan uitgeeft duurder is geworden, en de lonen zijn gestegen: dan is het eigen risico in waarde wél omlaag gegaan. Volgens Grinwis zeker met zo’n 100 euro.
Het is nog lang niet zeker of het kabinet-Jetten in de Tweede en Eerste Kamer genoeg steun krijgt voor de verhoging van het eigen risico. Grinwis denkt van niet. Maar dan nog: het kabinet zal, anders dan de vorige drie kabinetten, vast niets doen om te voorkomen dat het eigen risico meestijgt met de inflatie. Daarvoor is elke keer een kleine wijziging nodig van de zorgverzekeringswet. Als je die laat zitten, komt het eigen risico volgend jaar al uit op 400 of 405 euro.
Gert-Jan Segers vindt het idee van Pieter Grinwis nog steeds briljant. Grinwis zelf helemaal niet. „Het was heel simpel. Je moet er alleen even op komen.” Hoe zei, zegt hij, Johan Cruijff dat ook alweer? „Je gaat het pas zien als je het doorhebt.”
Petra de Koning doet elke dinsdag verslag over de Haagse politiek (p.dekoning@nrc.nl)
Elke werkdag een overzicht van het nieuws uit de ochtend en de nieuwste artikelen