De paniek op de energiemarkten door de oorlog rond Iran lijkt na één dag al wat af te nemen. De olie- en gasprijzen, die scherp opliepen, zijn gedaald. Tegelijkertijd worden de gevolgen van de oorlog op de energiemarkt steeds zichtbaarder.
is economieverslaggever van de Volkskrant.
De markten kalmeerden enigszins nadat de Amerikaanse president Donald Trump had gesuggereerd dat de militaire operatie tegen Iran grotendeels was afgerond. Ook spraken de ministers van Financiën van de G7 maandag over het mogelijk vrijgeven van strategische olievoorraden om de prijsstijging te temperen.
Dat had zijn weerslag op de olieprijzen. De prijs van Brentolie, de belangrijkste internationale graadmeter voor ruwe olie, liep maandag op tot bijna 120 dollar per vat. Later zakte de prijs richting de 100 dollar. Inmiddels noteert Brent rond de 90 dollar per vat. De Amerikaanse olieprijs, West Texas Intermediate (WTI), liet een vergelijkbaar patroon zien.
De opluchting was ook zichtbaar op de beurzen. In de Verenigde Staten stegen aandelenkoersen maandagmiddag kort na uitlatingen van de Amerikaanse president. Ook de Aziatische beurzen veerden op. Dinsdag opende de Amsterdamse AEX-index eveneens met winst, waarmee een deel van de verliezen van eerder deze week werd goedgemaakt.
Tegelijkertijd worden de gevolgen van de oorlog voelbaar in het dagelijks leven. De adviesprijs voor een liter diesel in Nederland ligt voor het eerst boven 2,50 euro. Voor benzine nadert de prijs met ongeveer 2,45 euro per liter die grens.
Ook elders in de wereld zijn de brandstofprijzen gestegen. In de Verenigde Staten steeg de gemiddelde benzineprijs in een week tijd van ongeveer 3 naar 3,49 dollar per gallon (zo’n 3,8 liter), volgens cijfers van automobilistenorganisatie AAA. Dat is de grootste wekelijkse prijsstijging sinds de Russische invasie van Oekraïne in 2022.
Analisten waarschuwen dat de situatie grote gevolgen kan hebben voor de oliemarkt. ‘Als alleen geraffineerde olieproducten zouden wegvallen, zou het systeem dat nog kunnen opvangen, doordat raffinaderijen elders hun productie verhogen’, zegt olie-analist Alan Gelder van energieadviesbureau Wood Mackenzie tegen de Financial Times. ‘Maar het probleem is dat 12 tot 14 miljoen vaten ruwe olie per dag niet meer op de markt komen.’
Ter vergelijking: tijdens de coronapandemie in 2020 daalde de wereldwijde olievraag met ongeveer 10 miljoen vaten per dag. Als het huidige conflict een vergelijkbaar gat in de markt slaat, kan dat de prijzen verder opstuwen.
Ook elders zijn gevolgen van de schokken op de energiemarkt voelbaar. In Bangladesh besloot de regering alle universiteiten vervroegd te sluiten om elektriciteit en brandstof te besparen. Het land, dat vrijwel al zijn energie moet importeren, kampt met grote onzekerheid over de aanvoer van gas en olie.
De spanningen op de energiemarkt hangen nauw samen met verstoringen in de Straat van Hormuz, een belangrijke doorgangsroute voor olie en gas uit de Golfregio. Veel tankers blijven voorlopig in havens liggen, omdat Iran dreigt schepen aan te vallen. Slechts een handvol schepen waagt zich nog door de smalle doorgang, waar de vaargeulen voor grote olietankers maar enkele kilometers breed zijn.
Ook de olieproductie wordt geraakt. Iran heeft de afgelopen dagen energie-installaties aangevallen in verschillende Golfstaten, waaronder raffinaderijen en opslagdepots. In Bahrein brak na een aanval brand uit bij de Bapco-raffinaderij, waarna het staatsoliebedrijf tijdelijk leveringen opschortte.
De spanningen in het Midden-Oosten zijn ook merkbaar op de Europese gasmarkt. Die staat onder druk doordat de energieaanvoer via de Golfregio onzeker is geworden. Europese gasfutures (termijncontracten voor aardgas) stegen maandag met meer dan 14 procent tot boven de 61 euro per megawattuur, na een stijging van bijna 70 procent in de week ervoor. Bij opening van de handel dinsdag lag de prijs rond de 63 euro per megawattuur.
Toch liggen de prijzen nog altijd ver onder het niveau van de energiecrisis in 2022, toen Rusland de gasleveringen aan Europa sterk terugschroefde. Destijds piekte de gasprijs tot boven de 300 euro per megawattuur.
Europese regeringen zoeken ondertussen naar manieren om de markten te kalmeren, onder meer door het mogelijk vrijgeven van strategische olievoorraden. Eerder gebeurde dat bijvoorbeeld tijdens de Golfoorlog en na de Russische invasie van Oekraïne.
Marktkenners betwijfelen echter of zo’n maatregel veel effect zal hebben. In normale tijden stroomt dagelijks ongeveer 20 miljoen vaten olie en olieproducten door de Straat van Hormuz, aanzienlijk meer dan regeringen doorgaans uit hun noodvoorraden kunnen vrijgeven.
Geselecteerd door de redactie
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant