Er is wereldwijd steeds meer vraag naar het traditionele medicijnendrankje jamu. Lekker met kefir of als glazuur.
Als kind kreeg de Moluks-Nederlandse Anna Uspessij van haar moeder een glaasje zelfgemaakte jamu als ze ziek was: een oranje drank met een licht-zure en licht-bittere smaak. „Ik kreeg het vroeger bijna niet weg”, zegt de 36-jarige oprichter van het jamu-merk Good Jamu. Net zoals wijn moet je jamu leren waarderen.
In Indonesië vervult jamu een vergelijkbare rol als die van levertraan (visolie uit kabeljauw) in Nederland: het wordt genomen om het immuunsysteem te versterken. Jamu is niet één drankje, maar een verzamelterm. De recepten verschillen per regio: op Java worden vooral wortels en specerijen als kurkuma en kruidnagel gebruikt, op Bali vaker fruit en bladeren. Een van de bekendste Javaanse soorten is de jamu-kunyit asam, met kurkuma (kunyit), tamarinde (asam), gember, limoengras, limoensap, kokossuiker en zwarte peper.
De recepten worden al sinds de achtste eeuw doorgegeven door vrouwen, zogeheten jamu gendongs, die hun versbereide drankjes op straat verkopen. Maar in de acht jaar dat Uspessij op Bali woonde zag ze hen steeds meer uit het straatbeeld verdwijnen. „Jamu maken kost veel tijd en levert relatief weinig op.” Tegelijkertijd is er wereldwijd meer vraag naar door de groeiende aandacht voor kruidengeneeskunde. En omdat het, net als kombucha, wordt gezien als een non-alcoholisch alternatief.
Omdat Uspessij de traditie in leven wilde houden, ging ze op zoek naar jamu-meesteressen die haar het maakproces konden leren: van het schoonmaken en vijzelen van de ingrediënten tot het koken, blenden en zeven tot een gladde drank. Ook de verhoudingen van de ingrediënten zijn belangrijk, ontdekte ze. Een beetje zwarte peper bijvoorbeeld versterkt de opname van kurkuma, maar te veel overstemt de smaak. Door het intensieve maakproces en de culturele waarde kreeg jamu in 2023 de status van Unesco-immaterieel erfgoed.
Na haar terugkeer naar Nederland uit Bali in 2021 maakte Uspessij met haar partner jamu voor vrienden en familie. Inmiddels liggen hun jamu-kunyit asam en de gember-jamu in de schappen bij Albert Heijn. Ze ontwikkelden ook twee jamu-soda’s – een met hibiscus en een met kurkuma – te koop bij Ekoplaza.
Jamu met kefir
Doe een paar ijsblokjes in een glas en schenk daar 100 ml mangosap overheen. Voeg vervolgens 100 ml kefir toe en eindig met 50 ml jamu-kunyit asam. Roer niet voor een laagjeseffect.
Jamu-glazuur
Meng 75 gram poedersuiker met 2 el jamu- kunyit asam en 1 tl sinaasappelsap tot een glad glazuur. Schenk over warme kruidencake of gemberkoekjes.
De laatste inzichten over eten de lekkerste recepten en slimme tips om gezond te leven