In jaren met slechte aardappelprijzen blijft er voor de boer bitter weinig over. Hoeksche Hoeve vond een oplossing in extra smakelijke chips. ‘Hoe dichter bij de supermarkt, hoe stabieler de prijzen.’
is verslaggever van de Volkskrant. Ze schrijft met name over voeding.
Zijn vader is wat later, daarom neemt zoon en productiemanager Paul Scheele (30) de honneurs even waar. Al was hij destijds nog maar een jochie van 9, hij kan zich nog best herinneren hoe in 2004 zijn vader Henk en diens compagnons René de Zeeuw en Gerrit Rozendaal de eerste handgesneden chips stonden te bakken in een paar frituurpannen in de schuur. ‘Het was bij het rooien van de aardappels, dan werken we tot laat en dan doe je ’s avonds altijd nog even een snack maken’, zegt hij. En driemaal raden: met al die aardappelen zo vers uit de grond kom je natuurlijk al gauw uit op friet en chips.
Op de achtergrond speelde echter meer mee. Net als nu rommelde het met de aardappelprijzen. Scheele, De Zeeuw en Rozendaal, alle drie zonen uit families van aardappelboeren en sinds generaties buren van elkaar in ’s-Gravendeel op het Zuid-Hollandse eiland Hoeksche Waard, waren in 2002 een samenwerking aangegaan voor gezamenlijke teelt en afzet. Als naam kozen ze Combinatie De Seuters, naar de traditionele ’s-Gravendeelse seuters, kleine aardappeltjes die in de schil urenlang zijn gestoofd in reuzel.
Maar die aardappelprijs, dat was en is de achilleshiel van de aardappelboer. Het blijft een moeilijk verhaal, vindt Scheele jr., dat in een jaar waarin de aardappelen niets waard zijn, de supermarkt, de transporteurs en de handelaren er allemaal aan verdienen, terwijl de boer de klappen opvangt. ‘Je bent een heel jaar bezig om aardappelen te telen en aan het eind krijg je er helemaal niks voor. Terwijl de rest van de keten gewoon haar prijzen pakt.’
Dus zochten ze een afzetmethode voor hun aardappelen zonder al die tussenpersonen. Terwijl ze na een werkdag op het land zaten te knabbelen op de zelfgebakken chips, viel het kwartje. ‘Ja, hoe dichter je bij de supermarkt komt, hoe stabieler de prijzen zijn, en dan ben je met chips op de goede weg, want iedereen vindt het lekker’, zegt Scheele sr. (69), die inmiddels is binnengekomen.
Zo werd de focus verlegd. De aardappelen van eigen teelt bleven de basis, uiteraard, want wat in de Hoeksche klei groeit is het beste wat je kunt hebben, vinden ze zelf. Maar niet alle aardappelen zijn vanzelf een chipsaardappel. ‘Hij moet rond zijn en niet te groot zijn, zodat de schijfjes die je ervan snijdt in één keer in je mond passen’, zegt Scheele jr. En ze moeten een hoog zetmeelgehalte hebben. ‘Een aardappel bestaat voor een groot deel uit water, maar tijdens het bakken van chips bak je al dat vocht eruit. Dus hoe minder water er in een aardappel zit, hoe beter.’
‘Wij telen nu alleen nog maar chipsaardappelen’, zegt Scheele sr., vlak voor we de fabriekshal instappen die in 2021 is gebouwd. Van een kleinschalige fabriek in een opslagschuur, waar Hoeksche Ambachtelijke Chips werden gebakken, is het bedrijf nu uitgegroeid tot drie grote loodsen – bij elkaar 3.500 m² – waar chips met en zonder ribbels, met en zonder zout, en in zeker negen smaken voor verschillende supermarkten, winkels en horecaondernemingen worden geproduceerd. Reizigers in de businessclass van de KLM krijgen zakjes Dutch Farmers van de Hoeksche Hoeve.
Smaak en duurzaamheid zijn de twee pijlers. Dat betekent bijvoorbeeld dat de chips niet, zoals normaal, ‘in lijn’ worden gebakken, waarbij er een constante invoer van aardappelen is die worden gesneden en over de band naar de pan met olie worden getransporteerd. De Hoeksche chips gaan in batches van 40 kilo tegelijk in de pan. Daardoor zakt de temperatuur van de olie en kunnen de schijfjes langer bakken zonder dat ze verbranden, en is het resultaat knapperiger. ‘Ze zijn slow en low cooked’, verklaart Scheele. ‘Nog een verschil: wij schillen de aardappelen niet, daardoor heb je ook meer smaak.’
Alleen wringt het streven naar smaak op sommige punten met het streven naar duurzaamheid. Biologische teelt bijvoorbeeld, dat zou mooi zijn, maar is juist voor chips problematisch, legt Scheele uit. ‘Een aardappel voor chips moet helemaal uitgroeien, want pas in de laatste weken van zijn groei komt het zetmeel erin en met een te laag zetmeelgehalte kun je geen chips maken.’
Maar hoe langer de aardappelen staan, hoe groter de kans op phytophthora – de beruchte aardappelziekte. Dus is bestrijding noodzakelijk. Dat gebeurt op basis van een computergestuurd weermodel zodat er alleen op gerichte momenten (als het risico op de schimmel groot is) wordt gespoten. ‘Dat blijft voornamelijk boven de grond’, zegt hij. De aardappel zelf zit onder de grond en blijft dus buiten schot.
Op andere fronten staat duurzaamheid voorop: de aardappelen hebben het certificaat Planet Proof, een groot deel van de energie komt van zonnepanelen, er zijn speciaal aangelegde akkerranden voor ‘nuttige’ insecten en faunaranden voor vogels en kleine zoogdieren. Naast kunstmest wordt dierlijke mest gebruikt, er zijn nestkasten voor torenvalken en uilen, en in samenwerking met ‘Rotterdam de boer op’ is een biodiverse tuin aangelegd met meer dan honderdtwintig soorten veldbloemen. De reststromen van de zonnebloemolie worden gebruikt voor biodiesel en van de kruimels van de chips maakt de start-up Snack with Benefits een krokant laagje om vegetarische snacks.
Toen eind vorig jaar de aardappelprijs was ingestort, viel er bij Hoeksche Hoeve toch wat te vieren. Alle duurzaamheidsinspanningen waren bij elkaar goed genoeg voor een gouden medaille 2025 van EcoVadis, een internationaal platform dat de duurzaamheid van bedrijven meet. In feite is chips een heel goedkope snack, als je het vergelijkt met nootjes of andere dingen die worden versnackt, zegt Scheele. ‘Maar ten opzichte van bulkchips zoeken wij een beetje het luxesegment en proberen lekkerder en onderscheidend te zijn op alle aspecten.’
De Onderneming
In deze wekelijkse rubriek vertellen ondernemers over hun bedrijf. Vandaag: Hoeksche Hoeve in ’s-Gravendeel, opgericht in 2004, met 25 werknemers.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant