Het tempo waarin de aarde opwarmt, is afgelopen tien jaar haast verdubbeld. Inmiddels warmt het klimaat op met zo’n 0,35 graden per tien jaar, in plaats van 0,2 graden per decennium.
Maarten Keulemans is wetenschapsredacteur bij de Volkskrant, gespecialiseerd in klimaat en microleven.
Dat blijkt uit een nieuwe doorrekening door het Potsdamse Instituut voor Klimaatonderzoek (PIK), die momenteel voor opschudding zorgt onder klimaatwetenschappers. Tot dusver dachten veel experts dat de opvallend warme jaren van afgelopen tijd extra werden aangejaagd door weerverschijnsel El Niño. Maar ook als je de zonnecyclus, vulkanisme en El Niño wegrekent, gaat de opwarming sneller dan eerst, blijkt uit de nieuwe cijfers.
‘Het is een redelijk simpele analyse. Ik denk dat dit robuust is’, zegt klimaatwetenschapper Roderik van de Wal (Universiteit Utrecht), na lezing van het onderzoek. ‘Ik denk dat je niet kunt volhouden dat de opwarming van de laatste jaren het gevolg is van El Niño. Als je daarvoor corrigeert, blijft die versnelling er nog steeds in.’
De versnelling zou betekenen dat de opwarming de magische grens van 1,5 graad opwarming misschien zelfs al dit jaar officieel passeert, blijkt uit de Duitse cijfers. Volgens andere metingen gebeurt dat in 2028 of 2029, nog altijd eerder dan het jaar 2030 waar men nu van uitgaat. ‘Dit bevestigt dat we nog op het traject van de hogere IPCC-scenario’s zitten’, constateert Van de Wal. ‘En dat verrast me eigenlijk niet.’
Sinds midden jaren zeventig warmt het klimaat op met een tamelijk constant tempo, van ongeveer twee tiende graad per tien jaar. Maar sinds pakweg 2015 volgen de extreem warme jaren elkaar snel op. De top tien van warmste jaren bestaat nu geheel uit jaren sinds 2015. Afgelopen drie jaar kwamen zelfs al uit op 1,5 graad warmer dan voor de industriële tijd, een grens die de internationale gemeenschap eigenlijk niet wil passeren.
Over wat er precies aan de hand is, laten noch PIK-onderzoekers Grant Foster en Stefan Rahmstorf, noch Van de Wal zich uit. Een mogelijkheid is dat de lucht schoner is geworden, zodat de aarde een beschermend ‘zonnescherm’ armer is. Zo valt de piek van de laatste jaren opvallend samen met een milieumaatregel waardoor schepen minder zonweerkaatsende zwaveldamp zijn gaan uitstoten. En in China nam de zwaveluitstoot sinds 2006 met driekwart af.
Een andere mogelijkheid is dat de versnelling een eigenschap is van de opwarming zelf. Zo laten satellietwaarnemingen zien dat de aarde afgelopen tien, twintig jaar ineens een stuk moeilijker zijn energie lijkt kwijt te kunnen, als een slecht geventileerde zolder. Dat geeft al enkele jaren steeds meer nervositeit onder klimaatwetenschappers.
‘Het brandertje onder de opwarmende pan water gaat steeds verder open’, zoals KNMI-klimaatwetenschapper Frank Selten enige tijd terug zei tegen deze krant, over de grotere energieopname van de aarde. Een eerdere analyse constateerde al dat de opwarming in elk geval is versneld van 0,2 tot 0,27 graden per decennium.
De kans dat er gewoon sprake is van toeval, is ook aanwezig, maar miniem: amper 1 tot 2 procent, blijkt uit de berekeningen van Foster en Rahmstorf. ‘Dat de opwarming sneller verloopt, is volgens klimaatmodellen niet onverwacht, maar wel zorgwekkend’, aldus de onderzoekers. ‘Je kunt bijna met het blote oog zien dat de opwarming is versneld’, zegt Rahmstorf in een toelichting, tegen wetenschapsblad Nature.
Wat de gevolgen zijn voor de langere termijn, is moeilijk te overzien. Het VN-milieuprogramma becijferde recent nog dat de aarde met klimaatbeleid nu op koers ligt voor zo’n 2,5 graden opwarming aan het einde van deze eeuw. Maar daarin zit onzekerheid. Als het klimaat gevoeliger reageert op broeikasgassen dan experts aannemen, kan dat in het slechtste geval zelfs zo’n 4 graden opwarming worden.
Alles over wetenschap vindt u hier.
Geselecteerd door de redactie
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant