Duizenden mensen zagen zondagavond een vuurbol boven Nederland. Wat vloog daar precies door de lucht? En: kan zoiets ook misgaan?
is wetenschapsredacteur voor de Volkskrant. Hij schrijft over sterrenkunde, natuurkunde en ruimtevaart.
Van Friesland tot Enschede, en boven de torenflats van de skyline van Rotterdam, tot de boomtoppen rond de A50 bij Uden: vrijwel overal in Nederland zagen mensen zondagavond een vuurbol door het luchtruim trekken.
Oorsprong was geen terug naar de aarde tuimelend deel van een satelliet, of een exploderende drone, maar een steen uit de ruimte. In het verwarrende jargon van astronomen heet dat ook wel een meteoor (op het moment dat hij vurig langs de hemel sjeest), of een meteoriet (wanneer de steen eenmaal op aarde is).
Twitter bericht wordt geladen...
Dit soort stenen zijn meestal brokstukken van zogeheten planetoïden, overblijfselen van de vorming van het zonnestelsel, stenen die het niet tot planeet schopten, maar als losse rotsblokken door de ruimte trekken. In het zonnestelsel vind je er honderden miljoenen, van exemplaren met een doorsnede van honderden kilometers, tot kleintjes niet groter dan een zandkorrel.
Wanneer zo’n rotsblokje per ongeluk op aarde botst en eerst de aardatmosfeer raakt, vaak met zo’n 50 duizend kilometer per uur, zorgt de door de wrijving opgewekte hitte voor de lichtshow die duizenden Nederlanders zondagavond aan de hemel zagen.
‘De vuurbol was zichtbaar boven een heel groot gebied van Nederland, België en Duitsland’, zegt Marco Langbroek, expert op het gebied van onder meer meteorieten, verbonden aan de TU Delft.
Twitter bericht wordt geladen...
Het was meteen duidelijk dat het om een stuk ruimtesteen ging, en bijvoorbeeld niet om een per ongeluk terugvallende satelliet. ‘Daarvoor was de vuurbol te kort te zien. Satellieten gaan langzamer en breken ook op een andere manier op.’
Op verschillende filmpjes is te zien hoe de vuurbol explodeert. ‘Fragmenteren noemen we dat, de meteoor breekt dan op in meerdere brokstukjes’, zegt Langbroek. Eén van die brokstukken is inmiddels gevonden in het Duitse Koblenz, waar het een dak beschadigde. ‘Ik heb foto’s van dat brokstuk gezien en het is overduidelijk een steenmeteoriet.’
Volgens het Duitse persbureau DPA zijn er ook meldingen van schade binnengekomen in de regio Hunsrück en het Eifelgebergte. ‘Brokstukken kunnen zijn neergekomen in een gebied van enkele tientallen kilometers’, zegt Langbroek.
Goed nieuws voor de wetenschap is dat de vuurbol in Duitsland ook werd vastgelegd met speciale meteorencamera’s. ‘In Nederland kon dat niet, het was nog te licht. De eerste camera’s gingen volgens planning pas tien à vijftien minuten later aan.’
Twitter bericht wordt geladen...
Ook het feit dat al een eerste brokstuk is teruggevonden, is goed nieuws. Onderzoekers zijn geïnteresseerd in dit soort ruimtestenen omdat in hun binnenste aanwijzingen bewaard zijn gebleven over de begintijd van het zonnestelsel.
Dat zulke meteorieten kort na de val worden gevonden, is relatief zeldzaam; het gebeurt wereldwijd enkele keren per jaar. ‘De meest recente in Nederland was in 2017’, herinnert Langbroek zich. Toen kwam een meteoriet door het dak van een schuur bij Broek in Waterland.
Vallende stenen zelf zijn wereldwijd echter niet zeldzaam. ‘Maar de meeste zijn zichtbaar boven zee. Dan is er toch een stuk minder interesse in.’
Ondanks de grote aantallen vallende ruimtestenen, komen verwondingen bij mensen vrijwel niet voor. Er zijn slechts twee gedocumenteerde gevallen: uit 1954 en 1992. Beide keren werd die persoon indirect geraakt, nadat de steen respectievelijk afketste op een dak en dressoir, en op een bananenboom.
Bij grotere inslagen, zoals toen in 2013 een ruimtesteen tijdens zijn tocht door het luchtruim explodeerde boven de Russische stad Chelyabinsk, treden soms indirecte verwondingen op. In dat geval waren het echter niet de ruimtestenen zelf, maar onder meer rondvliegend glas door de drukgolf van de explosie waarvoor mensen naar het ziekenhuis moesten.
Alles over wetenschap vindt u hier.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant