De Zitting Gebruikt frituurvet levert geld op bij recyclingbedrijven. In België en Duitsland zijn al langer ‘frituurbendes’ actief. In Nederland stonden drie Bulgaarse mannen terecht voor frituurvetdiefstal. „We zijn al de hele avond langs tenten aan het toeren op zoek naar troep.”
„Het stinkt naar frituurolie”, merkt een politieagent in Veenendaal op Tweede Kerstdag in het holst van de nacht. Op de stoep volgt hij een spoor van frituurvet. Het spoor begint bij een witte bestelbus en eindigt een paar meter verder bij de schuur van snackbar Boslaantje Doen in Veenendaal.
Terwijl de politieagent het spoor met een collega volgt ziet hij twee mannen bij de bestelbus en een man voor de schuur staan, zo leest de rechter voor uit het strafdossier. De schuifsloten van de schuur hebben ze netjes opzij geschoven.
Het zijn Ilija (27), zijn neef Ivan (26) en oom Vasil (43). Zojuist hebben ze honderden liters frituurvet uit het opslagreservoir van de snackbar gepompt. Het vet is overgeladen in blauwe tonnen in de bus. Tot verwondering van de agent, die vraagt: „Wat moeten jullie met zoveel frituurvet?”
Vasil toont een pakbon aan de politieagenten en pakt Google Translate erbij. „Hier staat dat het mag”, zegt hij vol zelfvertrouwen. Geen enkele seconde voelen ze zich betrapt. De politie vertrouwt het niet en neemt de drie Bulgaarse mannen mee naar het bureau.
Deze vrijdag staan ze terecht bij de rechtbank Utrecht vanwege de diefstal van 600 liter frituurvet. Er is echter een probleem: de drie verdachten, die in Duitsland wonen, zijn niet komen opdagen. Ook zijn er geen advocaten verschenen om hen te verdedigen. De twee Bulgaarse vertalers vragen aan de rechter of ze weg mogen.
In de rechtszaal zijn zo’n tien journalisten overgebleven. Voor de rechter is het geen belemmering. Hij gaat door met de strafzaak, al is dat zeldzaam. Het gaat hier om een verstek-zaak: de verdachten worden bij verstek berecht. Om deze reden heeft de officier van justitie voorafgaand aan de zitting kenbaar gemaakt aan de rechter wat de strafeis is.
De rechter leest aan de journalisten voor uit het politiedossier. Op de pakbon die Vasil aan de politieagenten laat zien staat niet de naam van de eigenaar of het adres van de snackbar.
Uit het politieverhoor blijkt dat de mannen een zelfgemaakte hevelslang hebben gebruikt. Een langwerpige pvc pijp met daaraan een plastic buis en een dop die met duct tape is vastgemaakt. Door met hun mond aan de plastic buis te zuigen zogen ze de tank leeg. „We zijn al de hele avond langs tenten aan het toeren op zoek naar troep”, zegt Ivan tijdens het politieverhoor.
Gebruikte frituurolie wordt gebruikt als biobrandstof. In Nederland betalen recyclingbedrijven snackbarhouders momenteel zo’n 60 eurocent per liter. De zogenoemde frituurbendes zijn al veel langer actief in België en Duitsland. Dat blijkt uit onderzoek van het Duitse nieuwsprogramma Tagesschau. Leden van een frituurbende kregen vorige maand in België een celstraf. In Nederland liet deze bende het gestolen frituurvet zuiveren en vervolgens verkocht deze bende het door op de zwarte markt. De bende had ruim een half miljoen euro verdiend.
Het afgelopen half jaar werden ook honderden liters frituurvet weggezogen uit een snackbar in het Utrechtse dorp Wilnis en hetzelfde gebeurde in het Friese dorp Sint Jacobiparochie. De daders zijn toen niet gepakt. Of dezelfde familie erachter zit is vooralsnog niet bekend. Alle drie de mannen hebben geen Nederlands strafblad. De buitenlandse strafbladen zijn niet opgevraagd.
Naast hun werk als klusjesman verdienen ze tot wel duizenden euro’s per maand met het verkopen van frituurvet. Volgens de verdachten mogen ze in Bulgarije andermans troep „meenemen” en doorverkopen. „We nemen regelmatig troep bij restaurants en van de straat mee”, zegt Ilija tijdens het politieverhoor. De politie neemt de tonnen in beslag. Met excuses van de mannen eindigt het politieverhoor.
Op de camerabeelden zijn de drie verdachten gewoon te zien, zegt de rechter. De ene verdachte gaat de schuur in en de andere heeft een handpomp en een boormachine in zijn armen. De derde verdachte loopt rustig met een steekwagen richting de schuur. Het verweer van de mannen was „dat het niet hun bedoeling was om te stelen”. Ook beweerden ze te denken dat de schuifsloten een soort deurhendel waren.
Volgens de rechter geeft de schuur een aanwijzing dat ze op een afgesloten plek — die eigendom van iemand is — zijn binnengedrongen. Ze zijn niet voor niets om half drie in de nacht gaan opereren. „Van andermans spullen moet je gewoon afblijven”, zegt de rechter.
De rechter zegt dat het overduidelijk is dat de verdachten er bewust voor gekozen hebben om „in ons land” een strafbaar feit te plegen. Voor de strafeis weegt in het bijzonder mee dat de verdachten onbewust hebben toegegeven aan een soort strooptocht te doen.
„Het is wel fijn dat ze hebben meegewerkt met de politie en hun excuses hebben aangeboden”, zegt de rechter. Maar dat laat de rechter niet meewegen. Hij wil een hogere straf opleggen dan de officier van justitie had geëist. Het Openbaar Ministerie vond een voorwaardelijke celstraf van twee weken passend.
De uitgestippelde frituurroof-route doet de rechter denken aan mobiel banditisme. Ze zijn weer snel naar een ander land gevlucht om de pakkans te verkleinen. Volgens de rechter moeten ze voelen dat het niet op deze manier kan.
De drie mannen krijgen vier weken celstraf, waarvan twee voorwaardelijk, met een proeftijd van twee jaar. De rechter wil dat ze naar Nederland komen om hun ‘werkwijze’ nader uit te leggen. Als ze dit niet doen vindt hij dat de strafzaak moet worden overgedragen aan de Duitse collega’s.
In deze rubriek beschrijven verslaggevers elke week een rechtszaak.