In de rubriek De broeikas schrijft klimaatverslaggever Jeroen Kraan elke zondag over wat hem opvalt. Deze week: zelden wist een film de menselijke verwondering over de natuur zo knap vast te leggen als Whispers in the Woods. Regisseur Vincent Munier vertelt over zijn "poëtisch activisme".
Wie wil begrijpen waar de geweldige natuurdocumentaire Whispers in the Woods voor staat, hoeft eigenlijk alleen maar de aftiteling te bekijken. Die begint zoals gebruikelijk met de namen van iedereen die in de voorgaande negentig minuten in beeld is verschenen - maar in dit geval staan de mensen, dieren en planten kriskras door elkaar.
Het is tekenend voor de aanpak van de Franse regisseur Munier. In zijn werk als wildfotograaf - en vooral in deze nieuwe film - benadrukt hij dat alle levende wezens één planeet delen. En dat wij als mens dus niet boven de dieren staan, maar zij aan zij.
"De mens domineert alle andere soorten. Ik denk dat het tijd is om onze manier van leven op deze planeet een beetje te herzien", vertelt Munier als ik hem ontmoet in Amsterdam. De aftiteling is daar een verwijzing naar: "We moeten veel meer diplomatie gaan bedrijven. Niet alleen onderling, maar ook met andere levende wezens."
Munier heeft veel gewerkt in barre omstandigheden, van Antarctica tot het hooggebergte van Tibet. Maar met Whispers in the Woods blijft hij juist dicht bij huis, in de Vogezen. Daar filmt hij niet alleen 'spectaculaire' dieren als de lynx en de oehoe, maar ook de zonnestralen die schijnen door de mist en een spinnendraad die zachtjes zwaait in de wind.
Ook bij zulke alledaagse natuurfenomenen voelt Munier verwondering, een woord dat hij tijdens ons gesprek vaak laat vallen. De Zwitserse omroep RTS profileerde de fotograaf in 2019 als éternel émerveillé, de eeuwig verwonderde, al klinkt dat in het Frans toch mooier.
"Ik kan zó geëmotioneerd zijn door een landschap, pf", zegt hij, zoekend naar de woorden om dat gevoel te omschrijven. "Je bent er al vroeg in de ochtend, er hangt wat mist waar het licht mee speelt, dat is fantastisch. Zelfs als er geen dieren zijn, heeft het me in zijn greep."
In tegenstelling tot veel andere natuurdocumentaires gaat het in Whispers in the Woods expliciet over die band tussen de mens en de natuur. Hier leven de dieren niet in hun eigen wilde wereld, zoals je zou kunnen denken als je langs National Geographic zapt, maar gaat het juist over de mensen die ontroerd zijn door de natuurlijke symfonie die hen omringt.
Munier laat in de film zien hoe zijn familie de natuurliefde aan elkaar doorgeeft. Eerst volgen we zijn vader Michel, die zijn zoon op twaalfjarige leeftijd voor het eerst een nacht liet bivakkeren onder een spar. Voor Vincent Munier was het een onvergetelijke ervaring om daar in het donker te luisteren naar de dieren om hem heen; het stuurde hem in de richting van zijn huidige carrière.
De regisseur brengt die passie nu weer over aan zijn eigen zoon Simon, die tijdens de opnames twaalf jaar oud was. In de film gaan de drie generaties het bos in om beeld- en geluidsopnames van dieren te maken, maar vooral ook om gewoon te kijken, luisteren en genieten.
Ondanks al het moois bagatelliseert de documentaire niet dat het slecht gaat met de natuur. Het auerhoen, de vogel die opa Munier al zijn hele leven bestudeert, is mede door de jacht en door klimaatverandering verdwenen uit de Vogezen. Het onaangetaste bos dat we zien in Whispers in the Woods, met dode bomen die ruimte bieden voor uilen en waar letterlijk nieuw leven uit ontstaat, is ook in Frankrijk schaars.
Hij maakt zich er grote zorgen over en wil dat daar verandering in komt, vertelt Munier. Toch slaat hij in zijn film bewust geen militante toon aan. "Ik kies de weg die past bij wie ik ben. Dat is ook een soort activisme, maar zachtjes, met poëzie." Als de kijker deelt in zijn verwondering, zal hij zich ook eerder willen inzetten voor natuurbescherming, is de overtuiging van Munier.
Met zijn methode weet de regisseur in ieder geval veel mensen te bereiken: in Frankrijk is Whispers in the Woods met meer dan een miljoen bioscoopbezoekers de populairste documentaire in vele jaren. Dat succes werd vorige week nog eens extra beloond met twee Césars, de belangrijkste Franse filmprijzen, voor beste documentaire en beste geluid. Ook Muniers vorige film, The Velvet Queen, ging ervandoor met de documentaireprijs.
De populariteit van zijn nieuwe documentaire is extra opmerkelijk, juist omdat die zo ongewoon is. "Ik heb de film helemaal niet gemaakt om populair te worden, want hij is heel traag", zegt hij. "Soms kijk je vier minuten naar de mist. Normaal zouden mensen dan afhaken, dat is toch waanzinnig!"
"Het is alsof de film mensen laat beseffen dat we helemaal de weg kwijt zijn geraakt", concludeert de regisseur. "Met onze telefoons, het scrollen, het kijken naar video's op dubbele snelheid. Dit is het tegenovergestelde."
Whispers in the Woods draait nu in de bioscoop.
Ik ontvang graag jullie vragen, feedback en tips! Je kan me bereiken via jeroen@nu.nl.
Source: Nu.nl algemeen