is verslaggever en columnist van de Volkskrant en schrijft veel over (sociale) media en emancipatie.
Deze week deed Rutger Bregman in NRC een appel op ons allen om ChatGPT te boycotten en in plaats daarvan te kiezen voor Claude, het model van het ‘heroïsche’ Anthropic. Dat Anthropic tot dusver net zo goed mee marcheerde voor Trumps oorlogsmachine en érgens een keer een grens trok, lijkt me nog geen reden voor een aureool, maar goed: het gaf te denken. Over ál het AI-gebruik, en deze week deed zich toevallig een mooie casus voor.
‘Is de oorlog al uitgebroken?’, vroeg vlogger Gio Latooy aan zijn vriendin Lynn Hermanussen, onderweg in de auto in Dubai, terwijl de raketten overvlogen, en Lynn antwoordde: ‘ChatGPT zegt officieel van niet, maar het is gewoon niet best.’ Influencers die overvallen waren door de geopolitieke kwetsbaarheid van hun entertainment area: dat was lachen en er was behoefte aan een verzetje, maar Hermanussen is natuurlijk allang de enige niet meer die AI gebruikt in plaats van haar verstand, voor precies datgene waarin het het slechtst is: nieuws.
Columnisten hebben de vrijheid hun mening te geven en hoeven zich niet te houden aan de journalistieke regels voor objectiviteit. Lees hier onze richtlijnen.
De ontzagwekkende bergen tekst waarop een taalmodel is getraind bestaan juist uit non-nieuws, en nieuwe informatie doet de uitkomst maar traag overhellen. Generatieve AI scheelt voor sommige taakjes natuurlijk werk, ook ik gebruik het, maar verplaatst op dit front weer bergen denkwerk terug naar de mens, doordat we zelf (op redacties, of op de bijrijdersstoel in Dubai) moeten uitvlooien wat er van de productie deugt. Dan moet je volgens het oud journalistieke gezegde naar buiten om te kijken of het regent, bommen in dit geval.
Het is niet vreemd dat mensen hoge verwachtingen hebben van hun chatgezel, en die beoordelingsvermogen of bewustzijn toekennen, want AI-bedrijven doen alles om hun modellen zo menselijk mogelijk te doen voorkomen. Anthropic bestudeert de vraag of zijn modellen bewustzijn hebben en meent zelfs dat we vragen moeten stellen over het welzijn van zijn AI’s. Lief! Het kan niet lang meer duren of er wordt een vakbond voor AI’s en een Stichting voor Botbescherming opgericht, die ons oproept hen niet langer te kwellen met onbenullige en vieze mensendingetjes.
Niet als het ligt aan Michael Pollan: in zijn nieuwe boek A World Appears beschrijft hij een ontmoeting met Google-techneut Blake Lemoine, die werd ontslagen nadat hij had gezegd dat een Google-bot zelfbewustzijn had ontwikkeld. Volgens Pollan, die in het boek de vraag verkent wat bewustzijn ís, is ook Lemoine in de val getrapt. AI-modellen doen ons gewoon heel goed na: ‘Ze gaan geen bewustzijn ontwikkelen, maar ze gaan ons daar wel van overtuigen.’ De aanvechting een bot voor mens aan te zien voel je al als het ding tegen je zegt: ‘Je maakt een goed punt’, en je een fractie te lang verguld bent.
Pollans boek is een humanistisch pleidooi voor dat ongeordende, smerige, belichaamde mensenleven. Dat waarin je soms iets níét weet. Het mooie is dat hij niet uit zijn eigen hoofdvraag komt, wat je op zichzelf al als pleidooi tegen AI-afhankelijkheid kunt zien. ChatGPT zegt liefst nooit: weet ik niet. De verwachting die generatieve AI met zich meebrengt, is dat er altijd antwoord is. Als je gewend raakt aan een frictieloze antwoordenmachine, denk je misschien ook wel dat je onzekerheid kunt overslaan. En denkstappen die je toch ooit zélf zette. Ik vrees zelfs dat je die kunt verleren – als je op krukken steunt, zullen er spiergroepen krimpen.
Gio Latooy verdedigde overigens later deze week zijn vriendin te vuur en te zwaard. ‘Ik hoop dat mensen echt effetjes hun gezond verstand gebruiken online’, zei hij. ‘Jíj zit niet in deze situatie en je zit veilig lekker achter je telefoon met je vieze chipsvingers domme dingen te typen.’ Dat klopt, althans een beetje. Ik denk dat de eigenlijke vraag ónder de is-het-oorlog-vraag was: moet ik bang zijn? Hoe loopt het met ons af? Is dit hoe de Derde Wereldoorlog eruitziet? Heel menselijke vragen, vragen die ik ook heb, en die je uit alle macht moet afwachten.
Geen column meer missen?
Volg uw favoriete columnisten via de app. Klik op het belletje naast de auteursnaam.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant