Het nieuwe kabinet staat welwillend tegenover een minimum vermogensbelasting van 2 procent voor de superrijken, maar voorziet grote uitvoeringsproblemen en internationaal verzet. Daarom worden er vooralsnog geen concrete plannen gemaakt.
is chef van de politieke redactie.
Op verzoek van de Tweede Kamer heeft staatssecretaris Eelco Eerenberg van Financiën een uitgebreide reactie geschreven op de Franse econoom Gabriel Zucman. Die maakt wereldwijd debat los met zijn essay Miljardairs betalen geen inkomstenbelasting en daar gaan we een einde aan maken.
De ‘Zucman-tax’ komt er in de kern op neer dat mensen met vermogens boven de 100 miljoen euro een minimale inkomstenbelasting van 2 procent over hun totale vermogen moeten betalen. Zucman protesteert tegen de ‘structurele oneerlijkheid’ in de belastingheffing: de meeste mensen betalen een aanzienlijk bedrag aan belasting over hun inkomsten, maar juist de ultrarijken weten dat met behulp van belastingadviseurs te voorkomen door hun geld weg te sluizen.
Het effect is dat sommige miljardairs nauwelijks belasting betalen. Beroemd is de uitspraak van de Amerikaanse zakenman en filantroop Warren Buffet dat hij procentueel minder belasting betaalt dan zijn secretaresse. Zucman waarschuwt voor de sociaal ontwrichtende werking van die fiscale ongelijkheid: ‘Het is erg moeilijk om overheden te vertrouwen die meer geld van de armen afpakken dan van de rijken.’
Zucman stelt daarom voor om een simpele minimumbelasting in te voeren die altijd geheven wordt, wat er verder ook met het geld gebeurt en ongeacht waar het zich bevindt. ‘Het voorstel valt alle vormen van belastingontwijking aan’, aldus Zucman. ‘Het zegt: aan het eind van de dag, wat je ook doet, als je miljardair bent, moet je een minimum aan belasting betalen.’
Veel fracties op de linkerflank van de Tweede Kamer zijn gecharmeerd van dat idee. Maar in reactie op het verzoek aan het kabinet om de mogelijkheden te onderzoeken, tempert Eerenberg nu de verwachtingen: hij ziet het er simpelweg niet van komen.
Het voorstel van Zucman is ‘op papier een logische manier om ervoor te zorgen dat mensen met veel vermogen jaarlijks tenminste een minimumpercentage van hun vermogen aan belasting betalen’, aldus Eerenberg. In de praktijk echter zal het om te beginnen al niet meevallen om vast te stellen of iemand meer dan 100 miljoen aan bezittingen heeft.
Dat geldt met name bij aandelenbezit van niet-beursgenoteerde bedrijven. Bij belangen in bedrijven die niet op de beurs worden verhandeld is ‘doorgaans geen marktwaardering voorhanden’, waarschuwt de bewindsman. Dan is het voor de Belastingdienst lastig om de hoogte van het vermogen te bepalen.
De tweede hindernis is dat veel Nederlandse grote vermogens zich niet in Nederland bevinden. Dan is de Belastingdienst afhankelijk van ‘automatische internationale informatie-uitwisseling van voldoende kwaliteit over alle soorten vermogens’. Als het om bankrekeningen en crypto-valuta gaat, komt die uitwisseling steeds beter op gang. ‘Maar gegevens van veel andere soorten activa, met name buiten de Europese Unie, worden niet op automatische basis uitgewisseld.’
Omdat Zucman dat ook weet, pleit de econoom voor een wereldwijd 2-procentstarief, juist om belastingtoerisme te voorkomen. Eerenberg snapt het idee, maar vreest dat het er niet van komt. ‘Het gaat om langdurige trajecten en dit vraagt om goede internationale samenwerking en internationaal duidelijke politieke wil (...) Vooralsnog is er internationaal bepaald geen meerderheid te vinden voor een wereldwijde brede vermogensbelasting of een belasting zoals Zucman die voorstelt.’
De Kamer moet het voorlopig doen met de belofte dat het kabinet zal ‘kijken naar mogelijkheden om internationale transparantie over vermogensbezit te vergroten en de bestaande informatie-uitwisseling te verbeteren’.
Ook de aanpak van ‘schadelijke belastingregimes’ is een ‘belangrijke doelstelling’ van Nederland. ‘Dergelijke voorstellen zullen in de OESO, de EU of in VN-verband ook op meer steun kunnen rekenen dan een roep om een wereldwijde vermogensbelasting.’
Luister ook naar onze politieke podcast ‘De kamer van Klok’:
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant