Er is onrust ontstaan onder jonge ouders over het kabinetsvoornemen om de zwangerschaps- en ouderschapsuitkeringen te verlagen. Volgens critici druist de maatregel in tegen het voornemen van de regering om gendergelijkheid te verbeteren.
is economieredacteur. Ze is specialist arbeidsmarkt en sociale zekerheid.
Waar komt deze maatregel vandaan?
Het kabinet-Jetten zet het mes in de sociale zekerheid. VVD, CDA en D66 willen het maximumdagloon van de uitkeringen met 20 procent verlagen. In plaats van 6.700 euro bruto per maand nu, zou de maximale uitkering per 2029 zo’n 5.300 euro moeten worden. Dit geldt voor alle uitkeringen: van die voor arbeidsongeschiktheid (WIA) tot werkloosheid (WW) en ook voor het zwangerschaps-, ouderschaps- en partnerverlof.
Die verlofregelingen zijn namelijk ook uitkeringen van het UWV. Reden voor jonge ouders en vakbonden om zich te roeren. Volgens CNV-voorzitter Piet Fortuin is het ‘een boete op ouderschap, die midden- en hoge inkomens duizenden euro’s kan kosten’. Het kabinet rekende voor dat ongeveer een op de vijf gebruikers een inkomen heeft dat hoger is dan het maximale uitkeringsbedrag.
Alle uitkeringen gaan omlaag, waarom roept juist dit dan zoveel weerstand op?
Omdat het verlagen van de verlofregelingen haaks staat op dat andere voornemen in het Regeerakkoord – ‘een gelijkwaardige positie van vrouwen in onze samenleving’ – zegt hoogleraar sociaal beleid Mara Yerkes van de Universiteit Utrecht. Allereerst omdat vrouwen wettelijk verplicht zijn om vier weken voor hun bevalling en zes weken daarna verlof op te nemen. ‘Als zij in deze periode inkomen inleveren, raakt hen dat direct’, zegt Yerkes.
Maar ook omdat partners, vaak mannen, minder geneigd zullen zijn verlof op te nemen als zij daardoor salaris inleveren. Op dit moment kunnen partners vijf weken aanvullend geboorteverlof opnemen en negen weken betaald ouderschapsverlof tegenover 70 procent van het salaris. Respectievelijk 53- en 27 procent van de partners doet dit ook. Een van de belangrijkste redenen om het niet te doen? Het verlies aan inkomsten.
Yerkes: ‘We weten uit onderzoek dat geld een heel grote rol speelt in de keuze wie er voor de kinderen gaat zorgen. En dat is ook niet zo gek: er komen al veel kosten kijken bij het ouderschap.’ Als de kabinetsplannen door zouden gaan, zou de maximumuitkering voor partners per 2029 dalen van zo’n 4.690 euro bruto per maand naar 3.710 euro. Dit is gerekend buiten de verlofregelingen die worden afgesloten in cao’s.
Volgens Yerkes verhoogt dat grotere inkomensverlies de kans dat partners geen verlof opnemen en de moeders, die vaak al minder werken en verdienen, meer gaan zorgen. ‘Zo houd je de traditionele rolverdeling in stand.’
Is het niet juist solidair als hoge inkomens een lagere uitkering krijgen?
Vanuit het oogpunt van herverdeling is er misschien wat voor te zeggen dat de sterkste schouders de zwaarste lasten dragen, beaamt Yerkes. ‘Je kunt zeggen dat de hoge inkomens wat meer kunnen missen, alleen ruil je dan dus wel gendergelijkheid uit voor inkomensgelijkheid. Dat is een politieke keuze.’
Een vreemde politieke keuze, als je het Fortuin van CNV vraagt. ‘Als het kabinet echt zou willen dat de sterkste schouders de zwaarste lasten dragen, dan hadden ze een heel ander pakket moeten neerleggen, dan hadden ze de topinkomens en grote bedrijven zwaarder belast. Maar dat is hier niet aan de orde: het lijkt vooral alsof dit er tijdens de onderhandelingen van de begroting bij is gesleept om geld bij elkaar te schrapen.’
Hoe groot is de kans dat dit kabinetsplan het haalt?
Het zal voor het kabinet zeer lastig zijn om steun te vinden voor dit plan. Zelfs binnen eigen gelederen zal er op z’n minst weerstand zijn tegen het neveneffect van deze bezuinigingsmaatregel. Het druist immers in tegen de emancipatieagenda van D66, en tegen het voor het CDA zo belangrijke gezin als hoeksteen van de samenleving. En de werkgeversachterban van VVD zal er niet om zitten te springen om in cao’s allerlei verloven te moeten bijplussen.
Daarbij verwacht Fortuin ook dat de weerstand vanuit de samenleving juist op dit punt groot zal zijn. ‘Niemand denkt dat hij arbeidsongeschikt of werkloos raakt, dus er is helaas niet zoveel protest tegen de verlaging van die uitkeringen, maar als het raakt aan jonge ouders dan kunnen we ons daar heel veel van voorstellen; dan raakt het aan jezelf of jouw eigen kinderen.’
Een teken aan de wand is alvast de uitspraak die minister van Sociale Zaken Hans Vijlbrief vrijdag deed tegenover de NOS. Na vragen van de nieuwsomroep over dit onderwerp zei hij ‘bereid te zijn om de voorgestelde verlagingen van verlofuitkeringen weer te bekijken’.
Wilt u belangrijke informatie delen?
Mail naar tips@volkskrant.nl of kijk op onze tippagina.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant