Olieprijzen stijgen hard sinds de oorlog in het Midden-Oosten en ook aan de pomp lopen de prijzen inmiddels op. NU.nl-lezers vroegen zich af wat de overheid hieraan kan doen. Accijnsverlaging lijkt de enige oplossing, zeggen experts. Of dat snel gebeurt, is de vraag.
Afgelopen maandag, twee dagen na de Amerikaanse en Israëlische aanval op Iran, stegen de olie- en gasprijzen enorm. De olieprijs kende in één dag de grootste stijging in vier jaar. Dat beginnen veel automobilisten te merken in de portemonnee. Vrijdag betaalde je gemiddeld 2,369 euro per liter voor Euro 95, meldt consumentencollectief UnitedConsumers.
Op 27 februari, een dag vóór de Amerikaanse en Israëlische aanval op Iran, was dit nog 8 cent goedkoper. De landelijke adviesprijs voor diesel heeft op deze vrijdag het record van vier jaar geleden bereikt van 2,375 euro per liter.
"De enige logische optie om weggebruikers tegemoet te komen in de hoge brandstofprijzen, is korting geven op de accijns", zegt Arjan Lejour, hoogleraar belastingen en openbare financiën aan de Tilburg University. Ook Marieke Blom, hoofdeconoom bij ING, ziet dit als enige oplossing. Naast het geven van korting op de accijnzen zijn er volgens de experts geen andere bestaande instrumenten die de overheid kan gebruiken om de kosten van benzine of diesel te verlagen.
Dat komt doordat andere steunmaatregelen of vormen van inkomenssteun moeilijker door de Tweede Kamer te loodsen zijn. "Met het nieuwe minderheidskabinet is het ook al lastiger geworden om een meerderheid te krijgen voor nieuwe voorstellen. Daarnaast moet er wel worden gekeken naar hoe uitvoerbaar een andere steunregeling is en dat kan ook veel tijd kosten", laat Lejour weten.
Accijns is een vast bedrag dat de overheid heft op brandstofprijzen, onder meer om milieuvervuiling tegen te gaan. Dat maakt het voor de overheid makkelijk om brandstofprijzen te verhogen of verlagen. Zo maakte de oorlog tussen Oekraïne en Rusland in 2022 dat de olie- en gasprijzen flink stegen. Tijdens de energiecrisis in 2022 werd er een tijdelijke korting op de accijns gegeven om de brandstofprijzen betaalbaarder te maken.
Sinds halverwege 2023 wordt de accijnskorting op benzine langzamerhand afgebouwd en sinds afgelopen januari is de accijns zelfs hoger dan vóór de crisis. De reden daarvoor is dat de overheid de accijnzen jaarlijks laat meestijgen met de inflatie. Ook is er sinds 1 januari 2026 weer een deel van de accijnskorting teruggedraaid door de accijns op benzine met 5,6 cent te verhogen. Omdat de brandstoffen in Nederland nog altijd zo duur zijn, is de accijnskorting op dit moment nog steeds niet volledig opgeheven.
De experts verwachten dat het nog lang zal duren voordat de overheid een verlaging van de accijns op benzine invoert. "Het conflict met Iran is pas net begonnen, dus het is eerst de vraag hoe lang dit conflict zal duren voordat de overheid het leed aan de pomp verzacht", zegt Blom. Zo zouden de prijzen al snel kunnen afnemen als de oorlog in Iran niet langer dan een paar weken duurt. De kans dat de overheid dan nog een hogere korting op de accijns geeft, is dan ook klein.
Naast de olieprijzen zijn ook de gasprijzen flink gestegen, wat kan leiden tot een hogere energierekening. "Ik vind het zelf logischer dat mensen een energietoeslag krijgen dan een korting op benzine", laat Blom weten. De econoom verwacht dat politici sneller met een energietoeslag de meest kwetsbare mensen steunen dan wanneer dit via een accijnskorting op brandstoffen gaat.
"Mensen met een laag inkomen zijn gemiddeld een groter deel van hun inkomen kwijt aan de energierekening dan rijkere mensen. Als je vervolgens kijkt naar de uitgaven in benzinekosten is dit andersom, omdat de mensen met een lager inkomen gemiddeld minder vaak een auto hebben."
Tijdens de energiecrisis hadden huishoudens met een lager inkomen recht op een energietoeslag. Desondanks verwacht Blom niet dat de meeste mensen nu al de dupe zijn van de stijgende energieprijzen, omdat zij momenteel nog een vast energiecontract hebben. Volgens de experts is het nu vooral even afwachten hoe de oorlog zich verder zal ontvouwen.
Source: Nu.nl economisch