Gemeenteraadsverkiezingen Bijna driekwart van de stemmentellers in Nederland is ouder dan vijftig, zo blijkt uit een onderzoek van de Kiesraad. Om de gemiddelde leeftijd wat omlaag te krijgen, runnen jongeren in Lisse een stembureau tijdens de gemeenteraadsverkiezingen.
Jongeren die gaan werken op het jongerenstembureau in Lisse krijgen een training over hoe zij de dag op het stembureau goed kunnen laten verlopen.
‘Stel, het is negen uur ’s avonds. Het stembureau is gesloten, maar er staat nog een rij met mensen voor de deur. Wat doe je dan?”, vraagt Laura van Rutten (31), projectleider verkiezingen van de gemeente Lisse, Hillegom en Teylingen. Ze kijkt op een donderdagavond rond in een zaaltje gevuld met twaalf jongeren in het gemeentehuis van Lisse.
De jongvolwassenen, een groep van twaalf 18– tot 25-jarigen, krijgen vier opties voorgeschoteld. Bij ieder gepresenteerd antwoord steekt steeds een aantal, zwijgend en twijfelachtig, hun hand op. Het juiste antwoord – een vrijwilliger zal om 21.00 achter de laatste persoon in de rij moeten staan, de mensen achter deze persoon mogen dan niet meer stemmen – wordt door een klein deel van de aanwezigen goed geraden.
Achtergronden en reportages uit het hele land:
Weert – cursusHoe bereiden nieuwe raadsleden zich voor? ‘Probeer je stem te laten horen, maar blaas niet gelijk té hoog van de toren’
Maastricht – versplinteringIn Maastricht kent de politiek een wildgroei aan fracties met ‘veel identiek ruikende plasjes’
Utrecht – lokale partijenSinds Leefbaar Utrecht verdween, domineren landelijke partijen de raad. Dat biedt afsplitsers een kans. ‘Wij zijn het rebellenclubje’
Eindhoven – ExpatsWaarom zou je als expat gaan stemmen voor de gemeenteraad van Eindhoven?
Bij de aankomende gemeenteraadsverkiezingen gaan de jongeren hun eigen stembureau runnen bij het Fioretti-College, een middelbare school in het dorp. Een aantal weken ervoor volgen ze een training om zich hierop voor te bereiden. Het doel is om een jongere doelgroep meer te betrekken bij de verkiezingen.
Bovendien kan de gemeente een jonge, frisse groep vrijwilligers best gebruiken. „We hebben door de jaren heen met de verkiezingen altijd moeite gehad om mensen te vinden, überhaupt om stembureaus te bemannen”, vertelt woordvoerder Anchrit Edelaar. Soms is het tot op het laatste moment nog spannend of dat lukt, wanneer er tellers uitvallen. Een groot deel, ruim 60 procent, bestaat uit 55-plussers. „We willen de pool aan vrijwilligers daarom graag uitbreiden.”
Landelijk ligt het aandeel oudere stemmentellers nog hoger. Bijna driekwart (74 procent) van de vrijwilligers bij de afgelopen Tweede Kamerverkiezingen is 55-plus en maar 7 procent is tussen de 18 en 34 jaar. Dat blijkt uit een onderzoek van Centerdata, dat in opdracht van de Kiesraad in kaart heeft gebracht wie in Nederland zich beschikbaar stellen op de verkiezingsdagen.
Uitleg over de regels op een stembureau.
De jongeren horen tijdens de trainingsavond in het gemeentehuis alle do’s en don’ts over het runnen van een stembureau. De achttienjarige Elsa Sliep zit in het examenjaar van het gymnasium op het Fioretti-College en las via haar schoolmail de oproep. Samen met haar twee vriendinnen Rosanne Oudt (begin van deze maand wordt ze achttien) en Lily-Rose Rodenberg (18) besloot ze mee te helpen. „Ik vind het gewoon interessant om te zien hoe zo’n dag eraan toe gaat”, vertelt Sliep in de pauze bij het koffiezetapparaat. Haar vriendinnen knikken instemmend.
Maar het geld dat ze ervoor krijgen (130 euro voor een dag) is ook wel fijn. „We willen allemaal op examenreis dit jaar dus het is wel lekker voor erbij. Even een dag knallen”, vertelt Rodenberg. „Het is veel meer dan ik nu per uur verdien bij mijn bijbaan”, vult Oudt haar aan.
Het tekort aan stemmentellers verschilt per gemeente en per verkiezing. Zo komen de studentensteden gemakkelijk aan genoeg mensen en voor de Tweede Kamerverkiezingen gaat het werven vaak ook een stuk vlotter. Maar bij verkiezingen voor het Europees Parlement is dat een ander verhaal, vertelt een woordvoerder van de Kiesraad. Deze valt namelijk vaak eind mei of begin juni. „Dan zijn veel ouderen op vakantie.”
Dat de stemmentellers voor het overgrote deel wat ouder zijn, is niet de voornaamste reden dat er tekorten zijn. Integendeel: omdát Nederland vergrijst, is dat een positief effect op het aantal stemmentellers, een grotere pool is bereid mee te helpen met het tellen. Toch plaatst een woordvoerder van de Kiesraad daar ook een kanttekening bij: „Vanuit een democratisch perspectief is het van belang om zoveel mogelijk mensen te betrekken bij verkiezingen. De jongere doelgroep blijft hier nu helaas in achter.”
Na de training testen de jongeren hun kennis aan de hand van een quiz.
Met een tekort aan jongere tellers mis je óók de input om jongere kiezers te betrekken bij de verkiezingen. Zo ontpopt zich tijdens de training in Lisse een ware marketingmachine.
„The cat is out of the bag”, verzekert medewerker Ester den Hertog (58), terwijl ze achterin de zaal op een barkruk zit. „We verwachten dat heel Lisse in het Fio [Fioretti-College] gaat stemmen. NRC is er, Blik op Lisse [een lokaal medium] is er”, vertelt ze glunderend. De aandacht hebben ze al, maar: die willen ze ook vasthouden.
„We kunnen op de dag zelf Instagramvideo’s maken en plaatsen op het account van de gemeente?”, oppert deelnemer Sliep. Dat wordt goed ontvangen. „Een social media takeover”, noemt medewerker bij de gemeente Malou Cinanni (41) het. Het idee om een ‘selfie’-poster te maken, waarop staat ‘Ik heb gestemd bij het jongerenstembureau’, wordt genoemd. Deelnemer Lisanne de Winter (24) stelt voor om posters te maken op haar iPad.
Cinanni en Den Hartog hebben zelf ook al een idee. Zo suggereren ze om een stormbaan van zeventien meter voor de ingang van het Fioretti-College te plaatsen. „Dat je eerst door een stormbaan moet voordat je überhaupt kan gaan stemmen”, zegt Cinanni lachend. „Dan hangt er toch eventjes wat meer een dynamische energie rondom het stembureau”, legt ze uit. „Alle stembureaus moeten natuurlijk wel toegankelijk zijn, dus je moet er ook omheen kunnen lopen”, voegt ze er snel aan toe.
Het idee wordt eerst lauwtjes ontvangen, maar dan zegt een aantal deelnemers dat ze het grappig vinden. Een jongere brainstormt verder. „Leuk om dan te vloggen terwijl je door de stormbaan rent.”
Woordvoerder Edelaar denkt dat het initiatief „in ieder geval voor één dag een leuke manier is om jongeren te betrekken bij de gemeentelijke politiek”. Maar ze hoopt ook dat „er een paar blijven plakken in de politiek of zich willen bemoeien bij andere projecten. Dat is superbelangrijk voor ons, zij zijn nou eenmaal de toekomst.”
Begin de dag met de belangrijkste politieke ontwikkelingen uit Den Haag