Met de Amerikaanse torpedo-aanval op het Iraanse marineschip dat trainde met de Indiase marine, komt het oorlogsgeweld plots dichtbij voor India. Nu er vlakbij doden vallen, zoekt New Delhi toenadering tot Teheran.
is correspondent Zuid-Azië voor de Volkskrant.
De oorlog tussen de VS, Israël en Iran stelt het buitenlandbeleid van India stevig op de proef. Het land afficheert zich graag als vishwamitra, Hindi voor ‘vriend van de wereld’. India onderhoudt banden met een bont gezelschap van landen, waaronder Israël, Iran, Rusland en Oekraïne.
Het ziet zichzelf tegelijkertijd ook als vaandeldrager van het mondiale Zuiden. Het predikt nadrukkelijk een wereldorde die op internationale regels is gebaseerd, zodat kleine naties niet door grootmachten worden vertrapt.
In het verleden leidde die opstelling tot opvallend tegendraadse en antiwesterse stellingnames. India keerde zich tegen het opsplitsen van Palestina in een Joodse en een Arabische staat, tegen apartheid in Zuid-Afrika, tegen de Vietnamoorlog en tegen de inval in Irak.
De aanval op Iran stelt India deze week opnieuw voor de vraag: wat betekent een vriendschap eigenlijk? En belangrijker: kun je een allemansvriend zijn en tegelijkertijd het internationaal recht verdedigen?
Het antwoord moet Teheran hebben teleurgesteld. Net als de meeste Europese landen hield India zich op de vlakte. Het weigerde de aanval van VS en Israël expliciet te veroordelen, terwijl ze volgens experts overtredingen zijn van het internationaal recht. Omgekeerd veroordeelde het wel de vergeldingsaanvallen van Iran.
De regering van premier Narendra Modi (2014-heden) heeft eerder al laten zien dat het pragmatisme verkiest boven principes. Zo weigerde het om Rusland (haar belangrijkste wapenleverancier) te veroordelen voor de invasie van Oekraïne. Hetzelfde geldt voor Israël, eveneens belangrijk wapenexporteur, dat op de Westoever en Gazastrook het internationaal recht overtreedt.
Het kwam de regering-Modi op kritiek te staan. Wanneer India de ‘liquidatie van een buitenlandse leider’ niet veroordeelt, stelde de Congrespartij, ‘roept dat ernstige twijfels en geloofwaardigheid op over ons buitenlands beleid.’
Donderdag veranderde New Delhi schoorvoetend van toon. Dat gebeurde nadat de VS een Iraans marineschip torpedeerden voor de kust van Sri Lanka en India. Het schip zonk kort na de aanval, met minstens 87 doden tot gevolg.
Het was een pijnlijke kwestie voor India, dat zich in een gebied juist probeert te profileren als een partij die ieders veiligheid bewaakt. Het Iraanse schip was bovendien slechts enkele dagen eerder nog Indiaas gast. De Iraniërs participeerden in een gezamenlijke marineoefening met de Indiase marine.
Nu er zo vlakbij doden vallen, zoekt India voorzichtig wat toenadering tot Teheran. Donderdag, vijf dagen na de liquidatie, condoleerde het Iran met het overlijden van ayatollah Khamenei. Het was een symbolisch gebaar, waarmee het zich in een select groepje landen schaart dat hetzelfde deed, waaronder China en Rusland.
De verwachting is dat Teheran verder op weinig steun kan rekenen; veel Indiase commentatoren koesteren een ontnuchterende blik. ‘Je kunt ervan uitgaan dat het internationaal recht niet langer bestaat’, stelt Arun Prakash, analist en voormalig baas van de Indiase marine tegenover de krant The Hindu. ‘Je zag het in Oekraïne, in Gaza, en je ziet in de Perzische Golf: landen doen wat ze willen.’
Wanneer het recht van het sterkste geldt, is er wat Prakash betreft weinig plek voor veroordelingen. ‘We moeten ons geloof in de internationale orde opschorten en onze nationale belangen beschermen. Wat we zeggen en doen moet worden geleid door realpolitik, en niet door zaken als moraliteit.’
Geselecteerd door de redactie
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant