Israël ligt zwaar onder vuur, maar deze week was het ook Poerim, een feest dat mensen verkleed en liefst met veel alcohol vieren. Veiligheidshalve in de schuilkelders. ‘Het is niets vergeleken met Gaza en nu ook Iran, maar het is wel ontregelend.’
is buitenlandredacteur van de Volkskrant. Ze schrijft over Israël en de Palestijnse gebieden, het Midden-Oosten en België.
Technomuziek, een lichtshow en een massa lachende mensen met een borrel in de hand – van wie sommigen in roze tutu of met glitterpruik. Je zou denken dat dit een nachtclub moet zijn, maar nee: het is een parkeergarage in Tel Aviv die wordt gebruikt als schuilkelder. Terwijl buiten het luchtalarm klinkt, wordt er vier verdiepingen onder de grond feest gevierd.
Israël ligt zwaar onder vuur, maar deze week was het ook Poerim, waarbij mensen verkleed de straat opgaan en liefst met veel alcohol vieren hoe Esther, de koningin van Perzië, het Joodse volk heeft gered van de ondergang. En dat feest gaat ook door tijdens deze oorlog tegen Iran.
‘We moeten kiezen voor geluk en voor vreugde’, zegt Mariel Margulis uit Tel Aviv tegen persbureau AP. ‘Wat er ook gebeurt.’ De jonge vrouw woont al een paar dagen met haar gezin in een tent in een parkeergarage, een plek waar ze niet geraakt kunnen worden door raketten of neerstortend puin. Maar tijdens Poerim liep ze daar samen met haar man rond in badjas en hun zoontje van 6 maanden was verkleed als badeendje.
Sinds de aanval tegen Iran is begonnen, klinkt in heel Israël weer constant het luchtalarm – al laten de meeste mensen zich waarschuwen door een speciale app waardoor je telefoon begint te loeien en te flikkeren zodra er een raket is afgevuurd richting de locatie waar jij je bevindt. ‘Op dat moment moet je naar de schuilkelder’, vertelt Kobi Wolf, een fotograaf uit Tel Aviv die regelmatig voor de Volkskrant werkt. ‘Wat nu vooral verwarrend is: bij raketten uit Iran heb je tien minuten de tijd om een veilige plek te vinden en kun je dus eerst je koffie opdrinken. Maar bij een raket van Hezbollah uit Libanon heb je maar één minuut.’
Niet iedereen is bereid zich aan te passen aan zoiets vervelends als een oorlog. Sommige ultraorthodoxe joden hebben Poerim gewoon gevierd zoals ze dat altijd doen: in grote groepen, met veel wijn, en niet in een schuilkelder. Als God wil dat ze het overleven, komt het wel goed.
God voorkwam echter niet dat de brokstukken van een raket neerkwamen in Bnei Brak, een voorstad van Tel Aviv waar veel ultraorthodoxen wonen. ‘Het puin raakte een woning en veroorzaakte veel schade, maar gelukkig is er niemand bij omgekomen’, vertelt Wolf, die erbij was toen het gebeurde. ‘Vervolgens gingen talloze mannen stomdronken naar de schade kijken. Maar zodra de politie kwam om de plek af te zetten en mensen te helpen, werden ze woest en vielen ze die agenten aan.’
De ultraorthodoxe gemeenschap is ziedend omdat ook hun jongeren tegenwoordig gewoon in dienst moeten. Voorheen waren zij daar altijd van vrijgesteld, maar die uitzondering is onlangs geschrapt. Wolf: ‘En die woede werd dus botgevierd op de politie. Het was bizar om te zien hoe uitgerekend mensen die kwamen helpen, werden aangevallen.’
De meeste Israëliërs volgen echter trouw de voorschriften van de autoriteiten. Ze zijn zich terdege bewust van het gevaar (er vallen tenslotte daadwerkelijk doden), maar van paniek is geen sprake. ‘Mensen zijn het gewend’, zegt Daniel Sherman, een inwoner van de stad Modi’in, aan de telefoon. ‘De risico’s zijn bovendien klein, omdat het luchtafweergeschut de meeste raketten uit de lucht haalt. Maar ook in dat geval moet je schuilen, voor de vallende brokstukken.’
Dat gebeurt talloze keren per dag. ‘Natuurlijk is het niets vergeleken met het leed dat mensen in Gaza en nu ook in Iran meemaken’ zegt Sherman, ‘maar het is wel ontregelend. Zeker als mensen geen saferoom in hun huis hebben. Dan moeten ze een paar keer per nacht hun bed uit, hup de kinderen mee, de trap af, en dan samen met de buren in de kelder wachten totdat het voorbij is.’
Bovendien ligt het hele leven stil. Scholen zijn dicht, bedrijven gesloten, de wegen leeg. ‘Een beetje zoals tijdens corona’, aldus Sherman. ‘Tijdens Poerim wordt bijvoorbeeld het verhaal van Esther in de synagoge voorgelezen. Toen dat niet kon doorgaan, heeft onze gemeenschap het via Zoom gedaan.’
Veel mensen zien de huidige oorlog als een soort echo van dat verhaal. Het speelt zich af in het oude Perzië, dat het huidige Iran is. Een kwaadaardige raadsheer heeft de koning daar ingefluisterd om alle Joden in het rijk te vermoorden. Als koningin Esther van dit plan hoort, onthult ze aan de koning dat zij eigenlijk Joods is. Zo krijgt ze voor dat niet haar volk maar de kwade raadsheer wordt gedood.
‘Het is hetzelfde plot als nu’, zegt Carmit Ben Haim via de telefoon. ‘Iran wil het Joodse volk vernietigen, maar door slim te zijn, proberen we dat te voorkomen, en wordt het kwaad hopelijk zelf vernietigd.’
Ze vertelt het met tranen in haar stem, want Ben Haim is momenteel doodsbang. Ze woont in het uiterste noorden van Israël, op 3 kilometer afstand van de Libanese grens. De dag na de aanval van Hamas in oktober 2023 was zij direct met haar gezin op de vlucht geslagen, uit vrees dat ook strijders van Hezbollah Israël zouden binnenvallen, en ze is 2,5 jaar lang weggebleven.
‘Het eerste jaar zorgde de regering voor onderdak, maar toen dat ophield, durfden wij nog niet terug en zijn we gaan huren’, vertelt Ben Haim. ‘De kosten van onze eigen woning liepen echter door – niemand wilde die huren of kopen – en we zijn teruggekeerd omdat ons geld echt op was. Wanneer? Afgelopen zaterdag. Op de dag dat de oorlog tegen Iran begon.’
Geselecteerd door de redactie
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant