Vergrijzing
Dit is het dagelijkse commentaar van NRC. Het bevatmeningen, interpretaties en keuzes. Ze worden geschreven door een groepredacteuren, geselecteerd door de hoofdredacteur. In de commentaren laat NRC zien waar het voor staat. Commentaren bieden de lezer eenhandvat, een invalshoek, het is ‘eerste hulp’ bij het nieuws van de dag.
Nederland stevent af op een ingrijpend probleem dat voortkomt uit de vergrijzing: het aantal mensen met dementie gaat de komende decennia drastisch stijgen. Nu al lijden 320.000 mensen aan deze ziekte, in 2040 zijn het er naar verwachting meer dan een half miljoen. Deze groei zal niet alleen leiden tot aanzienlijk hogere zorgkosten, maar ook tot extra druk op zorgpersoneel en familieleden van mensen met dementie. Als werkenden die hun baan combineren met mantelzorg geen betere ondersteuning krijgen, dreigen zij overbelast te raken.
Dementie, een containerbegrip waaronder naast alzheimer zo’n vijftig andere hersenziekten worden gevat, openbaart zich sluipenderwijs en kan veel stress veroorzaken bij familie van patiënten. Circa één op de vijf mensen krijgt dementie, aldus stichting Alzheimer Nederland. Vrouwen vaker dan mannen, onder meer omdat leeftijd een rol speelt en vrouwen gemiddeld ouder worden. Vrijwel iedereen krijgt er dus mee te maken, als patiënt of als naaste.
Een artikelenserie en bijbehorende podcast in NRC lieten zien hoe in de zorgsector wordt nagedacht over het creëren van optimale omstandigheden voor dementiepatiënten die worden opgenomen in verpleeghuizen. Waar vroeger de focus bijna uitsluitend lag op mensen wassen, aankleden en van eten voorzien, wordt nu gelukkig meer aandacht besteed aan mentaal welzijn.
Maar verreweg de meeste mensen met dementie, 75 procent, blijven thuis wonen. Dat kan alleen als er een informeel vangnet is dat hulp biedt naast de professionele zorg. De artikelenserie liet zien dat de omgang met een dementerende partner, ouder of buur geen geringe opgave is. Een dierbare wordt vergeetachtig, krijgt moeite met geldzaken of laat na het koken telkens het gas aanstaan. In een verder gevorderd stadium kan iemand met dementie gaan dwalen op straat, ontremd gedrag vertonen of agressief worden. Dat maakt de zorg voor een naaste met dementie extra zwaar.
Verschillende adviesorganen hebben de afgelopen tijd aanbevelingen gedaan om serieuzer aandacht te besteden aan de gevolgen van de vergrijzing. Zo pleitte de Raad voor Volksgezondheid en Samenleving voor een minder verkokerde aanpak. Terecht: de politiek zou dit thema niet alleen moeten behandelen als iets dat speelt in de zorg, maar ook als een vraagstuk dat invloed heeft op de werkvloer en de woningmarkt. Het Sociaal en Cultureel Planbureau vroeg aandacht voor het gevaar van ‘combinatiedruk’ dat voor werkenden op de loer ligt, omdat de overheid een steeds groter beroep doet op mensen om zich naast hun betaalde baan ook in te zetten als mantelzorger of vrijwilliger.
Vorige maand kwam de Sociaal-Economische Raad met de aanbeveling om mantelzorgers acht weken betaald mantelzorgverlof te geven: de overheid zou dit moeten financieren. Of dit een haalbaar voorstel is of niet, het is goed dat dit debat nu eindelijk gevoerd wordt. Voor ouders die zorgen voor kinderen bestaan er gelukkig al kraamverlof en ouderschapsverlof, maar voor kinderen die zorgen voor ouders is er te weinig ondersteuning.
Met een krimpende beroepsbevolking staat vast dat de zorg voor mensen met dementie voor een steeds groter deel zal neerkomen op mantelzorgers. De vraag hoe dit voor werkenden behapbaar blijft, kan niet langer vooruit worden geschoven.
Economieredacteuren nemen je mee in de discussies die zij op de redactie voeren over actuele ontwikkelingen