Het Iraanse regime geldt in Rusland als een belangrijke bondgenoot, maar nu Iran wordt aangevallen weegt president Vladimir Poetin zijn woorden voorzichtig. Hij wil Donald Trump niet voor het hoofd stoten.
is correspondent Rusland van de Volkskrant. Hij woont sinds 1992 in Moskou.
Dat de liquidatie van een belangrijke Russische bondgenoot hard is aangekomen in Moskou staat buiten kijf. Toch heeft Rusland zich in de eerste week na de gezamenlijke Amerikaans-Israëlische aanval op Iran opnieuw op de vlakte gehouden, nadat het eerder dit jaar al summier reageerde op de ontvoering door de VS van de Venezolaanse leider Nicolás Maduro en zijn vrouw.
Moskou veroordeelde de aanval op Iran als ‘een niet-uitgelokte daad van gewapende agressie tegen een soevereine en onafhankelijke VN-lidstaat’. President Vladimir Poetin betuigde zijn medeleven met de dood van ayatollah Khamenei. Hij sprak van ‘een cynische schending van alle normen van de menselijke moraal en het internationale recht’. Maar steeds werd zorgvuldig vermeden de daders met name te noemen.
Volgens Kremlinwoordvoerder Dmitri Peskov is er in Moskou ‘grote teleurstelling’ dat tegen de achtergrond van kennelijke vooruitgang tijdens de Amerikaans-Iraanse onderhandelingen de situatie ‘is verworden tot rechtstreekse agressie’.
Ook de Russische staatsmedia zijn terughoudend in hun berichtgeving over de oorlog. Ze leggen vooral, in navolging van de officiële reacties, de nadruk op de schending van het internationale recht. Ze staan niet stil bij het voor Rusland pijnlijke gemak waarmee de VS de bondgenoten van Moskou uit de weg weet te ruimen.
‘De Amerikanen en de Israëliërs doen wat ze ons verbieden’, constateerde talkshow-presentator Vladimir Solovjov. Rechtstreekse aanvallen op president Donald Trump worden angstvallig vermeden, sterker nog: ‘Wat er in het Midden-Oosten gebeurt’, aldus Solovjov, ‘heeft niets te maken met de persoon van Trump.’
Poetin oogt door al dat voorzichtige laveren als ‘een zwakke sterke man’, betoogt de Russische politicoloog Alexander Baunov in het tijdschrift Foreign Policy. Het toont hem ‘als een leider die zich erop beroemt over ongebreidelde kracht te beschikken, maar het zich in werkelijkheid niet kan veroorloven, zelfs maar verbaal, een Amerikaanse president die zijn bondgenoten uitschakelt te schofferen’.
De officiële reactie, hoewel feller door de dood van de Iraanse leider, is een herhaling van zetten. ‘Iran heeft niet om militaire hulp gevraagd’, benadrukte Peskov donderdag, exact de woorden die hij sprak in juni vorig jaar, toen Israël en de VS de Iraanse nucleaire installaties aanvielen.
Het Kremlin haastte zich toen ook te benadrukken dat het juist getekende akkoord over strategische samenwerking met Iran niet voorziet in wederzijdse militaire hulp. Met Noord-Korea heeft Rusland die afspraak wel, wat het pad effende voor de inzet van Noord-Koreaanse militairen aan het front in de Russische provincie Koersk.
Iran is voor Rusland een belangrijke wapenleverancier (de Shahed-drones die Moskou vanaf 2022 inzet tegen Oekraïne produceert Rusland nu zelf), maar ook een groot afnemer van Russisch wapentuig. Toch is er vanwege logistieke problemen weinig dat Rusland kan doen om Iran te helpen.
Poetin zit in een lastig parket. De Russische leiding lijkt vooral gealarmeerd door het feit dat al twee keer op rij een bondgenoot is aangepakt, terwijl die nog in dialoog met de VS was. Het betekent dat zulke gesprekken geen garantie zijn voor wat dan ook.
Moskou hecht niettemin groot belang aan een werkbare samenwerking met de VS. Rusland heeft sinds het aantreden van Trump de dialoog met Washington hervat en zowel Russische officials als de media richten sindsdien hun pijlen op Europa, niet op de VS.
Trumps gezant Steve Witkoff is kind aan huis in het Kremlin. Er wordt gepraat over Oekraïne en over lucratieve economische deals. Het Kremlin ziet hierin een kans te krijgen wat op het slagveld maar niet lijkt te lukken: de controle over de hele Donbas.
Het is de primaire reden om Trump ook nu niet tegen het hoofd te stoten en zo snel mogelijk weer rond de tafel te gaan zitten. Waar en wanneer is ongewis. Het Kremlin heeft volgens Peskov ‘geen enkele duidelijkheid over tijd en plaats’ van mogelijke nieuwe gesprekken. ‘Zo gauw die er zijn, zullen we u dat laten weten.’
Luister hieronder naar onze podcast de Volkskrant Elke Dag. Kijk voor al onze podcasts op volkskrant.nl/podcasts.
Geselecteerd door de redactie
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant