In haar tweede speelfilm ontrafelt Mascha Schilinski de onzichtbare verbindingen tussen vrouwenlevens in vier verschillende tijdlijnen.
Een mannenstem die gebiedt. Een vrouw die weigert te gehoorzamen. Een klap die het geluid wegslaat. Sound of Falling is een film die bestaat uit indrukken. Uit fragmenten van levens die zich allemaal afspelen op en rond een boerenerf ergens in het Duitse Altmark. Vier tijdlijnen omspannen samen een eeuw. En omspannen vooral een collectief geheugen dat ligt opgeslagen in de lichamen van vrouwen.
Een man legt zijn hand oncomfortabel lang op het bovenbeen van het meisje naast hem. Een andere man, in een andere tijd, tast onder de rok van een jonge vrouw. Een andere jonge vrouw, in weer een andere tijd, doet alsof ze niet merkt hoe ze in haar badpak wordt bekeken door de twee mannen achter haar. Een meisje dat in een onschuldige opwelling haar topje uittrok in de tuin, doet alsof ze de ogen van een vriend van haar vader niet op zich voelt branden.
Weerkaatsingen, spiegelingen, rimpelingen. Ze vormen een beeld van wat het betekent om vrouw te zijn. Al suggereert het woord ‘beeld’ iets dat compleet is. Schilinski’s film gaat juist over een gevoel van incompleetheid. Over de belevingswereld van de vrouw als onherroepelijk gefragmenteerd. Omdat in het hart ervan een gedeeld trauma huist. Een gedeelde pijn.
Dat trauma laat zich niet vangen, zich niet concretiseren. Het heeft iets te maken met een lichaam dat nooit vanzelfsprekend het jouwe is. Dat door talloze ogen wordt opgedeeld en uitgekleed. Dat door wetten eeuwenlang is toegewezen aan anderen dan jijzelf. Het heeft te maken met weggestopt zijn in de marges van de geschiedenis, met zelfs in je eigen leven aan de zijlijn moeten staan.
Het betekent niet dat Sound of Falling alleen maar zwaarte is. In interviews vertelde Schilinski dat het idee voor de film ontstond toen zij en scenarist Louise Peter een oude foto vonden met daarop drie vrouwen die in de lens keken. Wie waren zij? Hoe zagen hun levens eruit? Die nieuwsgierigheid kleurt de film. Via het loeren door sleutelgaten en halfopen deuren. Via het beroeren van een druppel zweet in een mannennavel, of een plooi knijpen in de huid van overgrootmoeders hand.
De boerderij is het spookhuis waar al die indrukken en ervaringen doorheen dwalen. Dwars door muren en de tijd. Met het geluid als het ectoplasma dat de spookachtige verbindingen tussen de verschillende tijdlijnen, tussen de meisjes en vrouwen waarneembaar maakt. Geluiden als echo’s van wat is gebeurd of van wat nog gaat gebeuren.
Er zijn daden van verzet, maar vaak voegen de vrouwen zich. Zoals vrouwen geleerd hebben zich te voegen. Zich aan te passen. Mee te spelen. Te onderdrukken wat er in hen woedt. Niet te laten merken dat het vanbinnen trilt. Zindert. Brandt. Schreeuwt. Zo nu en dan zwelt een rommelend geluid aan, dat uit een diep binnenste lijkt te komen. Maakt een vrouwenleven geluid als er niemand is om het te horen? Het antwoord van deze film is een even razend als poëtisch ‘ja’.
Drama
★★★★★
Regie Mascha Schilinski
Met Luise Heyer, Lena Urzendowsky, Filip Schnack
155 min., in 46 zalen.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant