Netbeheerder Enexis heeft vorig jaar een recordbedrag van 1,9 miljard euro geïnvesteerd in het elektriciteitsnet. Toch blijft het net op veel plekken vol. De elektriciteitsvraag groeit door onder meer elektrische auto's en warmtepompen sneller dan de netbeheerder kan bijbouwen.
De investeringen die Enexis het afgelopen jaar heeft gedaan, liggen 28 procent hoger dan een jaar eerder. Er werd onder meer 1.631 kilometer aan elektriciteitskabels aangelegd. Daarnaast kwamen er 670 nieuwe elektriciteitsstations bij.
Dankzij deze netverzwaring kwam er 1,3 gigawatt aan extra netcapaciteit bij. "Dat kun je vergelijken met het stroomverbruik van ongeveer vier keer de stad Eindhoven", vertelt Enexis-directeur Rutger van der Leeuw in gesprek met NU.nl.
Toch groeit de vraag naar elektriciteit sneller dan het net kan worden uitgebreid. Dat komt volgens Van der Leeuw onder meer door de snelle groei van zonnepanelen, elektrische auto's en warmtepompen.
"Nederland is wereldkampioen zonnepanelen en na Noorwegen wereldkampioen laadpalen", zegt Van der Leeuw. "Dat betekent ook dat je veel meer netcapaciteit nodig hebt."
Voor huishoudens werkt het elektriciteitsnet volgens Enexis op dit moment meestal nog goed. Maar de netbeheerder waarschuwt dat ook consumenten steeds vaker met wachttijden te maken kunnen krijgen, bijvoorbeeld bij een nieuwe aansluiting of het verzwaren van een bestaande aansluiting.
Opnieuw onderstreept de Enexis-directeur dat het gedrag van huishoudens kan helpen om het net te ontlasten. "Als veel huishoudens hun energieverbruik aanpassen, bijvoorbeeld door buiten de piekuren hun auto op te laden of de was te doen, ontstaat er ruimte op het net."
Uit experimenten met centrale aansturing van hybride warmtepompen blijkt volgens Enexis dat de piek in de avond met 10 tot 25 procent kan dalen. Daarnaast probeert de netbeheerder het bestaande net beter te benutten.
In 2025 werd 542 megawatt aan netcapaciteit vrijgespeeld door bijvoorbeeld flexibele contracten af te sluiten met klanten. Die capaciteit kun je vergelijken met het stroomverbruik van alle huishoudens in een stad als Amsterdam of Rotterdam.
Bedrijven die een flexibel contract hebben, spreken af dat ze hun elektriciteitsverbruik op drukke momenten tijdelijk verminderen of verplaatsen. Volgens Van der Leeuw betekent dat niet automatisch dat bedrijven hun productie moeten stilleggen.
"Het beeld dat bedrijven dan meteen moeten stoppen, klopt niet", legt hij uit. "Vaak gaat het om slimme oplossingen, zoals batterijen gebruiken of pieken in het productieproces afvlakken door niet alle machines tegelijk aan te zetten."
Ondanks de uitbreiding groeit de wachtrij voor bedrijven die een nieuwe of zwaardere aansluiting willen. Volgens Enexis staan inmiddels ruim tienduizend zakelijke aanvragen op de wachtlijst. Om alle bedrijven die nu wachten direct aan te sluiten, zou ongeveer 5 gigawatt extra capaciteit nodig zijn. Dat is onmogelijk in een paar jaar tijd te realiseren.
De uitbreiding van het stroomnet vraagt grote investeringen. Volgens financieel directeur Marjanne van Ittersum geeft Enexis momenteel dagelijks ruim 2 miljoen euro meer uit aan het netwerk dan er via tarieven binnenkomt.
Het bedrijf financierde een groot deel van de investeringen met de uitgifte van groene obligaties. Ook hebben aandeelhouders - provincies en gemeenten - ingestemd met een maximum voor dividenduitkeringen. Daardoor blijft er meer geld beschikbaar voor investeringen in het energienet.
Enexis blijft volgens Van Ittersum financieel gezond. Wel verwacht zij dat de nettarieven de komende jaren verder zullen stijgen. Voor huishoudens stijgen de kosten in 2026 volgens haar gemiddeld met ongeveer 2,8 procent.
In de verdere toekomst worden de netbeheerkosten afhankelijk van de hoeveelheid elektriciteit die je verbruikt en op welk moment. Stroomgebruik wordt op piekmomenten duurder. Dat moet mensen stimuleren het stroomverbruik te spreiden. Daardoor wordt de beschikbare capaciteit van het stroomnet beter benut.
Source: Nu.nl algemeen