AI gaat ons werk in veel beroepen volledig veranderen. Dat is een feit. Hoe ga je hiermee om?
Hoort teksten schrijven bij je werk? Of adviseren? Of programmeren? Dan verandert AI je werk volledig. Dat is geen toekomstvoorspelling. Ik zie het nu bij collega’s en ervaar het zelf.
Hoe ga je hiermee om? Wat zijn verstandige keuzes? En wat kun je leren van het bedrijfsmodel van Peter Paul Rubens?
„Stelt u zich eens voor: thuiskomen via een rustige, boomrijke laan…” Wie wel eens op huizensite Funda kijkt, herkent dit soort zinnen. Sinds de makelaardij AI heeft ontdekt, zijn de teksten een stuk bloemrijker geworden.
Tot voor kort zaten makelaars zelf te zweten op dit soort onroerend proza of huurden ze tekstschrijvers in. Nu gebruiken ze ChatGPT of gespecialiseerde AI-tools als Jasper. En daardoor houden ze meer tijd over voor ander werk. Werk dat niet digitaal kan worden gedaan, zoals het contact met kopers en verkopers.
Ik probeerde zelf de makelaarswebsite tekstdieverkoopt.nl. Je voert een paar gegevens in over je huis en krijgt binnen seconden een ronkende tekst op het scherm. Met zinnen als: „Een plek waar waardevolle herinneringen worden gemaakt en dromen uitkomen.” Ik peins de komende tijd niet over verhuizen.
Iedereen die werkt in de creatieve of zakelijke dienstverlening heeft met dit soort ontwikkelingen te maken. Dit zijn drie voorbeelden uit mijn eigen omgeving.Een bevriende creatieveling die websites maakt, vertelde me vorige week dat haar klanten steeds meer zelf doen. Met AI voor teksten en plaatjes. En met eenvoudige tools voor het bouwen en onderhouden van sites. Ze had ervoor gekozen om een deel van haar tijd te besteden aan iets totaal anders dat haar al veel langer leuk leek: houtbewerking. Iets waar AI bewezen slecht in is. Althans, nu nog.
Een andere vriend is consultant. Dankzij AI maakt hij zijn analyses en zijn rapporten nu veel sneller. Maar omdat het bureau waar hij werkt ouderwets uren factureert, brengt het klanten nog altijd de tijd in rekening die de adviseurs vroeger kwijt waren aan een klus. Mijn vriend vraagt zich af hoeveel maanden ze dit nog gaan volhouden.
Een freelance journalist die ik ken werkt samen met een heel arsenaal aan AI-tools. Hij gebruikt ze bij het verzinnen van vragen voor interviews, neemt die gesprekken op, laat het door een digitale assistent transcriberen, laat een andere tool de leukste stukjes selecteren, de eindredactie doen en loopt de tekst dan zelf nog één keer handmatig door.
Wat betekent AI op dit moment voor het creatieve, cognitieve deel van ons werk? Een paar observaties.
– Wie eenvoudig kenniswerk doet, gaat het moeilijk krijgen. AI is heel veel beter, sneller en goedkoper in het maken van eenvoudige presentaties, websites, notulen, samenvattingen, analyses, apps en teksten. Dat is geen nieuws meer.
– Je moet jezelf daarom upgraden. Van uitvoerder naar regisseur. Je zult je meer gaan richten op ontwerpen, beslissen, controleren en verbeteren. Voor het uitvoerende werk maak je gebruik van allerlei AI-tools. Daarnaast doe je dingen die AI niet kan, zoals persoonlijke aandacht geven aan je klanten.
– ‘Acht uur tekstschrijven’ factureren is een anachronisme geworden. Opdrachtgevers willen niet langer uren, maar resultaten. Ze willen een goede tekst. Liever nog: vijf procent meer bezoekers op hun website. Of nog beter: elke dag tien extra grasmaaiers verkopen. Dienstverleners die de verantwoordelijkheid durven te nemen voor uitkomsten die klanten waardevol vinden zijn in het voordeel.
– Een uitspraak die je momenteel overal tegenkomt: je concurreert niet met AI, maar met collega’s die er slim gebruik van maken. Ook als je deze hele AI-ontwikkeling onplezierig vindt, dan zul je in veel beroepen uiteindelijk eieren voor je geld moeten kiezen. Misschien is het dan verstandiger om gewoon vandaag al te beginnen.
Iets heel anders. Een paar jaar geleden bezocht ik het Rubenshuis in Antwerpen. De plek waar de grote schilder vanaf 1610 woonde en werkte. Met name het businessmodel van Peter Paul Rubens verraste me. Ik denk, terugkijkend, dat het een inspirerend voorbeeld is voor creatieve en zakelijke dienstverleners anno nu.
Rubens runde met een groep leerlingen en assistenten – soms enkele tientallen tegelijk – een soort kunstfabriek. Hij ontwierp, schetste en gaf aanwijzingen, waarna zij de uitwerking deden. Sommigen waren gespecialiseerd in dieren of landschappen, anderen in luchten of draperieën. Aan het einde zette Rubens zelf de puntjes op de i. En zijn handtekening.Ook werkte de kunstenaar met een netwerk aan graveurs. Die maakten prenten van zijn werk om zijn werk te promoten in heel Europa. Bij potentiële opdrachtgevers schreef Rubens er persoonlijk een paar woorden bij.
Bedrijfsmatig gezien had Rubens drie dingen heel goed op orde. Hoogwaardige producten met een herkenbare eigen stijl. Doorlopende aandacht voor relaties en reclame. Strakke processen met een slimme taakverdeling en scherpe kwaliteitscontrole. Het bracht hem groot artistiek en financieel succes.
Kort samengevat: de AI-revolutie daagt creatieve en zakelijke professionals uit om zichzelf opnieuw uit te vinden. De kunst is om als een moderne Rubens voor allerlei deeltaken die digitale assistent te vinden die daarvoor het meest geschikt is. Zelf kun je je dan richten op het werk waarin jouw bijdrage niet zo makkelijk vervangbaar is. Zoals het onderhouden van persoonlijk contact met opdrachtgevers en collega’s, het kiezen van de beste aanpak voor een klus, de regie op het proces, de kwaliteitscontrole. En natuurlijk het zetten van een handtekening aan het einde, rechtsonder.
Doorzie de wereld van technologie elke week met NRC-redacteuren