Amerikaanse politiek De voorverkiezingen dinsdag in Texas golden vooraf als verkapt referendum over de koers die de Democraten moet inslaan om dit najaar de partij van president Donald Trump te verslaan bij de Congresverkiezingen. De keuze viel op de gematigde politicus-prediker James Talarico.
James Talarico voerde dinsdag, verkiezingsdag, in Texas nog campagne voor de Democratische kandidatuur in de verkiezingen voor een Senaatszetel.
De jonge, zachtaardige en centristische politicus-prediker James Talarico (36) mag in november namens de Democraten proberen een Senaatszetel te veroveren op de oppermachtige Republikeinen in de zuidelijke staat. Dat is de uitkomst van de zwaarbevochten voorverkiezingsrace die dinsdag werd gehouden. Talarico versloeg de landelijk bekende, linkse, uitgesproken afgevaardigde Jasmine Crockett (44) met een verschil van circa 7 procentpunt.
De zogeheten ‘primaries’ in de een-na-volkrijkste staat van de VS (31 miljoen inwoners) kregen de afgelopen tijd landelijk veel aandacht. De keuze tussen Talarico en Crockett werd daarbij uitgelegd als een verkapt referendum over de koers die de oppositiepartij moet kiezen om dit najaar de partij van president Donald Trump te verslaan bij de Congresverkiezingen.
Sleutelwoord in de campagne was ‘verkiesbaarheid’. Zijn de Democraten kansrijker met een gematigde kandidaat als Talarico, die ook teleurgestelde Republikeinen en onafhankelijke kiezers kan aanspreken? Of moet de partij kiezen voor een mediagenieke stokebrand als Crockett, die een progressieve, cultureel diverse coalitie aan kiezers kan mobiliseren in een stembusgang waarbij opkomst een beslissende factor kan zijn?
Beide Democratische kampen staken tientallen miljoenen dollars in deze primarystrijd en de kiezers gingen uiteindelijk voor de middenoptie.
Democraten hopen al jaren vergeefs op een electorale omslag in Texas. Ze gingen er daarbij vanuit dat de staat door het groeiende aantal hispanics langzaam van een diep-rode (Republikeinse) staat in een paarse staat zou veranderen, waar ook de ‘blauwe’ Democraten een electorale kans hebben. Die wensdroom spatte uiteen toen latino-kiezers in 2024 op grote schaal overstapten naar Trump en diens partij. Vooral uit onvrede over de hoge inflatie en de chaos aan de zuidgrens onder de Democratische president Joe Biden.
Zeker nu de economie voor velen tegenvalt en diens anti-immigratiebeleid hardvochtig uitpakt, hopen de Democraten dit kiezersblok terug te winnen. De uitslagenkaart van dinsdag toont dat Talarico zeer sterk presteerde in districten waar veel hispanics wonen. Die aantrekkingskracht zal door de gematigde vleugel van de partij ook in andere primaries benoemd gaan worden.
Of Talarico serieuze kans maakt op een Senaatszetel in het Republikeinse bolwerk Texas zal deels afhangen van zijn tegenstander. De zittende senator John Cornyn werd bij de Republikeinse voorverkiezing uitgedaagd door Ken Paxton, de omstreden, rechts-populistische minister van Justitie van Texas, en door afgevaardigde Wesley Hunt. Cornyn en Paxton haalden beiden circa 41 procent en zullen het in een tweede kiesronde, in mei, verder uitvechten.
Ook deze tweestrijd draait om ‘electability’ en de koers van de partij. Cornyn is een mastodont, die nog stamt uit de tijd ver voordat Trump de Republikeinse Partij tien jaar geleden in zijn greep nam. Hoewel Cornyn in Washington doorgaans trouw met de partij meestemt, heeft hij sporadisch kritiek geuit op de president.
Dit maakt hem voor de MAGA-beweging tot een ‘RINO’ (een Republican In Name Only). Zo werkte hij met de Democraten samen bij wapenwetgeving na een bloedbad op een school in Texas. Ook waagde hij het na de presidentsrace van 2020 in te stemmen met Bidens verkiezingsoverwinning, waarvan Trump valselijk beweerde dat ze het gevolg was van stembusfraude.
Paxton vertolkt het rechts-populistische geluid binnen de partij – al sinds begin deze eeuw, eerst in het Congres van de staat en de laatste elf jaar als minister van Justitie. Paxton is echter omgeven met corruptieschandalen, wat hem onder gematigde en onafhankelijke kiezers omstreden kan maken. Bovendien ligt hij momenteel in scheiding, waarbij zijn ex-vrouw hem beschuldigd van overspel. Dit zou voor streng-christelijke kiezers een beletsel kunnen zijn.
In begin dit jaar gehouden peilingen, lijkt Cornyn een iets betere kans maken tegen Talarico dan Paxton, maar het ontloopt elkaar niet veel. Nadeel voor de Republikeinen is echter dat Cornyn en Paxton nu tientallen miljoenen dollar moeten ophalen voor hun campagne voor de tweede kiesronde. De komende twee maanden zullen ze elkaar hard aanvallen, wat de kansen van Talarico mogelijk kan vergroten.
Naast de Texaanse zetel hopen de Democraten ook in North Carolina in november een zetel te kunnen afsnoepen van de huidige Republikeinse meerderheid (53 om 47) in de Senaat. Deze van oudsher rode staat geldt door immigratie van hoogopgeleide en zwarte kiezers toenemend als swing state. De Democraten denken daarom goede kans te maken op de zetel van vertrekkend Republikeins senator Thom Tillis. Dinsdag wezen ze hier, zoals verwacht, de populaire oud-gouverneur Roy Cooper voor aan. De centristische Democraat won twee termijnen op rij, uitgerekend in verkiezingsjaren (2016 en 2020) waarin Trump de presidentsrace wél won in de staat.
Dindsag bleek bij een verkiezing in Arkansas hoe lastig de partij van de president het kan krijgen in november. De Republikeinen verloren er een opengevallen zetel voor het Huis. In dit district rond deelstaathoofdstad Little Rock won Kamala Harris in 2020 nog nipt van Trump, met krap 2 punten verschil. Dinsdag won de Democraat er overtuigend, met 15 punten verschil.
Dit past in een landelijke trend. In de 92 verkiezingen die sinds Trumps winst werden gehouden op staatsniveau, presteren de Democraten gemiddeld 13,1 procent beter dan in november 2024, aldus een berekening van electorale nieuwssite The Downballot.
Volg de laatste politieke ontwikkelingen in de VS op de voet