Vaste gastdirigent De Britse dirigent Kerem Hasan (34) werd in augustus benoemd tot vaste gastdirigent van het Noord Nederlands Orkest. ,,Wat ze bij het NNO ook doen, ze doen het voor de volle 100 procent.”
Dirigent Kerem Hasan: „Ik kom niet uit een typisch klassiekemuziekgezin.”
Maandagochtenden zijn niemands favoriet. Maar bij dirigenten? „Zenuwslopend kan het zijn”, zegt Kerem Hasan (34). „Met name als je een nieuw orkest dirigeert. Je komt in een nieuwe stad, kent er niemand en krijgt tientallen nieuwe gezichten voor je. Dan kan zo’n eerste ochtendrepetitie je best zenuwachtig maken.” Als gastdirigent een orkest leren kennen is net als een dinner date, zegt de Londense dirigent. „Op papier kan de match nog zo’n succes lijken, maar dan ontmoet je elkaar en kan het etentje zomaar een beetje ongemakkelijk zijn. Het moet maar net klikken.”
Maar tussen Hasan en het Noord Nederlands Orkest in Groningen voelde hij de klik meteen, destijds in 2018. „Zoals de stad is, zo is ook het orkest: levendig. Daar hou ik van.” Nadat het NNO hem de afgelopen jaren al meermaals had uitgenodigd voor losse concerten werd Hasan afgelopen augustus voor vier seizoenen aangesteld als vaste gastdirigent. „Het NNO laat zien wat het betekent om een orkest van de 21ste eeuw te zijn. Of ze nu voor hun abonnees spelen of op Lowlands staan: het NNO zet zich altijd voor de volle 100 procent in. Het orkestpubliek bestaat niet meer alleen uit klassiekemuziekfans, maar bijvoorbeeld ook uit mensen die affiniteit hebben met gamemuziek, of die hun favoriete zanger voor het eerst met een orkest willen horen. Het NNO heeft oog voor die hele gemeenschap. Daar heb ik veel respect voor en ik denk dat dat de toekomst is voor orkesten in dit tijdperk.”
Voordat hij op de bok belandde, speelde Hasan piano. Het instrument kreeg hij vanuit huis mee, al schalden daar eerder zijn vaders Iron Maiden-albums door de speakers dan mahleriaanse orkestklanken. „Nee, ik kom niet uit een typisch klassiekemuziekgezin”, lacht Hasan, die deze middag inbelt vanuit Belgrado. „Maar mijn ouders waarderen klassieke muziek wel. Ze wilden me in ieder geval de kans geven om een instrument te proberen. Ik kreeg les van een pianojuf die al in de zeventig was. Enorm ervaren, een fenomenale docente. Ze heeft me gestimuleerd om de piano echt serieus te nemen.”
Dat deed Hasan, die in Londen de jongtalentafdeling van de Royal Academy of Music bezocht. Als tiener was hij er „vrijwel zeker” van dat pianospelen het enige was wat hij wilde doen in het leven. Tot hij een keer twee weken stage liep bij de English National Opera. „Ik was weleens naar de opera geweest, maar toen kon ik meemaken hoe alles organisatorisch in elkaar greep.” Castingoverleggen, financiële vergaderingen, repetities: de vijftienjarige Hasan was overal een vlieg op de muur. Hij ontmoette er ook de toenmalige artistiek leider en dirigent Edward Gardner. „Je hebt een podium vol zangers, een volle orkestbak, drama, spektakel! En dan staat daar iemand voor die de boel mag coördineren. Dat leek me veel leuker dan de rest van mijn leven alleen maar pianospelen.” Het operahuis heeft een speciaal plekje in zijn hart behouden. „De unieke ervaring van toen is full circle gekomen. Ik heb er intussen meerdere keren zelf gedirigeerd, én ik heb er mijn vrouw ontmoet.”
Alsnog voltooide Hasan een volledige conservatoriumstudie piano. „Als dirigent hoef je niet op elk instrument een expert te zijn. Maar het is wel belangrijk om een instrument te beheersen, de fysieke ervaring van het spelen te kennen, te weten wat het betekent om zelf geluid te produceren.”
Met ook zijn directiediploma op zak werd Hasan in 2018 assistent van de toen 89-jarige dirigent Bernard Haitink. Nauwgezet observeerde hij Haitinks repetities en concerten bij onder meer het Concertgebouworkest, het Symphonieorchester des Bayerischen Rundfunks en het Chicago Symphony Orchestra. „Haitink dirigeerde met wat ik active nothingness noem: bewegingen die zó minimaal waren, maar die zóveel informatie bevatten over hoe hij wilde hoe het orkest speelde. Hij wist daarmee totale focus te krijgen. Zoals hij dat kon, is er niemand.” Af en toe verschijnt Haitink nog wel eens voor zijn geestesoog. „Dan zie ik hem tijdens een repetitie opeens voor me. Waarom sta ik zo veel te bewegen, denk ik dan bij mezelf.” Hasan maakt voor de camera van zijn gespreide handen een bol. ‘Maak het wat compacter, focus alles wat meer’, zou Haitink op zo’n moment zeggen.”
Hasans assistentschap leverde hem ook een ervaring op die menig jong dirigent op de kaart zette: een last-minute invalbeurt. Na een struikelpartij van Haitink verving Hasan hem bij een concert van het Concertgebouworkest met Mahlers Negende symfonie. Recensenten schetsten meteen gloedvolle vooruitzichten voor zijn carrière. Hoe kijkt hij daar zelf naar? „Als je jong bent, wil je in nieuwe concertzalen staan, voor nieuwe orkesten, dat is razend spannend. Naarmate de tijd verstreek, heb ik me gerealiseerd: wat er echt toe doet is samen mooie muziek maken en met een orkest een goede band opbouwen. Ik heb het voorrecht dat ik bij veel orkesten regelmatig terugkeer. Uiteindelijk draait het allemaal om samenwerken met mensen: daar geniet ik van en die mindset probeer ik vast te houden. Waar me dat gaat brengen? Dat zullen we zien.”
Inauguratieconcert (Beethoven & Prokofjev) met het NNO (5/3 Groningen, 6/3 Leeuwarden). Info: nno.nu
Elgars Enigmavariaties met Phion (10-26/4, diverse locaties). Info: phion.nl
Brahms en Debussy met het NNO (28-30/5, diverse locaties). Info: nno.nu
Kerem Hasan: „Ik heb me gerealiseerd: wat er echt toe doet is samen mooie muziek maken en met een orkest een goede band opbouwen.”
Elke donderdag de mooiste verhalen over kunst en cultuur: interviews, recensies en achtergronden