Vanaf maandag kun je op visdeurbel.nl weer vissen door de Utrechtse Weerdsluis helpen. De bel werd een wereldwijde hit, met fans in Japan en de Verenigde Staten. Iedereen vindt het een mooi initiatief, maar de vissen kunnen nóg beter worden geholpen.
Met één druk op de digitale bel geven bezoekers de sluiswachter een seintje dat een vis wacht om verder te trekken. Vorig jaar gebeurde dat tussen maart en eind juni zo'n 200.000 keer. Tijdens het paarseizoen trekken vissen vanuit de Vecht stroomopwaarts. Via de Utrechtse grachten proberen ze de Kromme Rijn te bereiken, maar onderweg stuiten ze op de Weerdsluis.
Volgens ecoloog Marco Kraal laat de visdeurbel zien wat er al langer gebeurt. "Die vissen hangen voor de sluisdeuren. Migratie is voor vissen buitengewoon belangrijk om zich voort te planten en om voedsel te vinden. Vroeger zag men dat niet, nu wel." Dat maakt de visdeurbel zo krachtig, vindt hij. Het is lastig te voorspellen of kijkers dit jaar andere vissen te zien krijgen. "Dat hangt sterk af van het weer en het licht. Vissen vertrekken niet op commando."
Wel verwacht Kraal meer variatie door schoner en helderder water. "Ik verwacht meer windes. Met minder algen wordt het water diverser. Soorten die van troebel water houden, zoals de snoekbaars, verdwijnen niet. Maar die zoeken andere plekken met meer schaduw of dieper water." Vorig jaar werd de paling vaker gezien dan de jaren daarvoor, zegt een woordvoerder van de visdeurbel tegen NU.nl. "Ook zagen we de alver voor het eerst."
Juist omdat sluizen harde obstakels zijn, kan een visdeurbel helpen, zegt onderzoeker bij het Instituut voor Natuur- en Bosonderzoek Pieterjan Verhelst. "De vissen staan anders in de file. Als je de sluis opent, raken de vissen minder opgehoopt. Dat verkleint ook de kans dat roofvissen en vogels toeslaan, want die hebben zo'n opstapeling snel door."
De visdeurbel is belangrijk, omdat die laat zien wat er onder water gebeurt, zegt Maarten Bruns van RAVON Vissenonderzoek. "Je ziet wat je normaal nooit zou zien: er wachten vissen die niet verder kunnen. Dat is uniek."
Volgens Bruns is die situatie geen uitzondering. "Voor vissen die van rivier naar zee trekken, is die reis lang en vol hindernissen: dammen, stuwen, gemalen. Hoe meer obstakels, hoe kleiner de kans dat ze op de juiste plek komen. Ook vissen die maar een paar kilometer migreren, lopen zo hun paarplekken mis."
Verhelst plaatst wel een kanttekening. De visdeurbel werkt alleen met hulp van een mens. "Ik ben eigenlijk meer fan van vispassages. Die werken zonder menselijke tussenkomst." Vispassages zijn een soort trap met kleine hoogteverschillen en onderwateropeningen, zodat vissen continu kunnen passeren. "Daar zijn de vissen niet afhankelijk van een mens."
De visdeurbel is volgens hem vooral een helpende hand én een wake-upcall. "Eigenlijk wil je hindernissen weghalen. Er zijn ooit stuwen gebouwd voor kolentransport. Heb je ze nu echt allemaal nog nodig?"
Alle obstakels die niet weg kunnen, moeten volgens Verhelst visvriendelijk worden gemaakt. "Met een vispassage, vislift of desnoods een visdeurbel. Maar de eerste vraag moet altijd zijn: is die hindernis nog wel nodig?" We hebben inmiddels honderden vispassages in Nederland, vooral in Oost-Nederland en bij grote waterwerken. Voor de Weerdsluis de visdeurbel voorlopig de oplossing.
Source: Nu.nl algemeen