Kunstproject Je hamburger of haar leven? Koe Angus werd toen ze nog een kalfje was alvast in 404 onderdelen verkocht. Nu nadert haar slachtdag. De vraag is: gaan haar kopers haar redden? Vooralsnog ziet het er niet goed uit.
Angus; koe en kunstproject tegelijk. Op haar oormerken staat het logo van kunstbedrijf MSCHF.
Huilend staat Angus naast de countdown van haar leven. Current outcome: DEATH! staat in rode koeienletters op de website van Our Cow Angus, een project van het Amerikaanse kunstbedrijf MSCHF. Op 13 maart 2024 is Angus geboren, staat in haar digitale dagboek. De koe – ze kreeg een jongensnaam maar is geen stier – is door MSCHF gekocht en daarna, op basis van pre-order, in losse delen doorverkocht. Ze zal verworden tot vier handtassen en vierhonderd hamburgerpakketten met daarin drie burgers. Ze is uitverkocht. Vorig jaar was ze op haar verjaardag „halfway to heaven”. Haar tweede verjaardag, 13 maart 2026, is haar laatste – tenzij de kopers haar redden.
MSCHF – uitgesproken als mischief, wat zoiets als ondeugendheid betekent –is geen collectief van wereldverbeteraars. Het noemt zichzelf een kunstcollectief en is een bedrijf. Of je de mogelijke dood van een dier wel moet gebruiken voor een kunstwerk, daar hebben ze niet veel discussie over gehad. De koe is geboren voor de slacht en dus, zegt het enige Nederlandse MSCHF-lid Niek Dekker, vonden ze het oké. Ze hebben voor haar een scenario geschapen waarin ze níét doodgaat – of in elk geval veel later. Een koe kan in principe zo’n 25 jaar oud worden.
Dekker vertelt over de koe, die hij nooit zelf heeft ontmoet, in een Amsterdams café annex galerie, een plek waar hij graag werkt. Het collectief bedenkt gezamenlijk nieuwe projecten, hij was in dit geval verantwoordelijk voor de uitwerking.
Angus is geboren op een boerderij in de Verenigde Staten met „driehonderd voetbalvelden” aan grond met „een heel bosdeel en een heel weideel”, vertelt Dekker. Een koe kan het niet beter treffen, eigenlijk. En misschien haalt Angus ook nog wel de 25 jaar. De 404 kopers van Angus-handtassen en -hamburgerpakketten kunnen op de MSCHF-website hun aankoop annuleren via een ‘remorse portal‘, een berouwportaal. Hun 35 dollar (voor de burgers) of 1.200 (voor de tas) krijgen ze in dat geval niet terug. Maar: bij 50 procent berouwvolle aankopers blijft Angus leven. Dan gaat ze naar een soort gepensioneerde-koeien-boerderij.
Op het moment van schrijven zit Angus, al weken, op 32,4 procent. En dus: DEATH! Maar ze redt het wel, denkt Dekker, hoopt hij. „Ik zou het een mooie bijkomstigheid van het project vinden als de koe een volledig leven kan leven.” Hij heeft in elk geval zíjn Angus-hamburgers geannuleerd.
Als het voortleven van de koe een bijkomstigheid is, waar gaat het project dan over? En hoe verschilt het van ‘Koop een koe’, waarbij een koe pas geslacht wordt als het beest van kop tot staart verkocht is? Het biedt mensen de mogelijkheid, vertelt Dekker, om de gevolgen van een aankoop uit te stellen, zodat je er op terug kunt komen. „We hebben 404 mensen een dilemma gepresenteerd waarbij ze de keuze hebben om met hun consumentengedrag daadwerkelijk impact te hebben.” Dat is al gelukt, hij ziet het project daarom eigenlijk al als geslaagd.
MSCHF is opgericht in 2019 door Gabriel Whaley, nu de ceo. Hij begon zijn loopbaan als gimmick- en hypemaker ooit met een website waar mensen ‘slecht advies’ konden kopen. Nu brengt MSCHF, dat zo’n 25 medewerkers heeft, regelmatig een nieuw project of product uit. Aan een deel verdienen ze geld, op een ander deel moeten ze juist toeleggen. Op diverse fora winden MSCHF-watchers zich op over de producten, zoals ijsjes met de gezichten van rijke mensen, de Eat the Rich Popsicles; Birkinstocks, de bekende sandalen maar gemaakt van dure Birkin-tassen en Severed Spots, een werk van Damien Hirst bestaande uit 88 stippen dat ze opknipten in 88 losse werken en per stip verkochten.
De bedoeling van MSCHF is niet per se om de wereld te verbeteren, zegt Dekker. Hij ziet het bedrijf als „een speeltuin van ideeën”, waarbij ze ook hopen mensen af en toe aan het denken te zetten. Als voorbeeld noemt hij het spel Tontine, dat ze zo’n 1.600 dagen geleden hebben gelanceerd. Elke deelnemer deed tien dollar in een pot, voor een kans het totale bedrag (71.400 dollar) te winnen. De route naar de winst: niet vergeten om elke dag een keer in te loggen om te blijven ‘leven’. Het spel loopt nog steeds, elke dag loggen 127 mensen in. Wie overblijft krijgt het geld.
Het waarschijnlijk bekendste project van MSCHF zijn cartooneske rode laarzen uit 2023, de Big Red Boots, volgens Dekker „eigenlijk gewoon een stomme grote rode schoen” zonder idee erachter. De laarzen werden een cultfenomeen, met grote aanwezigheid op sociale platforms waar het, zoals veel MSCHF-projecten, op zowel enthousiasme als onbegrip stuitte. Het ontwerp is gebaseerd op de schoenen van Astro Boy, een Japanse stripfiguur.
MSCHF leent vaak ontwerpen van grote merken. Zoals bij de Microscopic Handbags: Louis Vuitton-tassen ter grootte van een zandkorrel (die werden verkocht voor 63.000 dollar). En de Jesus-shoes (Nike Air Max 97s met heilig water uit de Jordaan in de zolen en een kruisje aan de veters) en Satan-shoes (Nike Air Max 97s met mensenbloed in de zolen en een pentagram aan de veters). Hiervoor werd MSCHF aangeklaagd door Nike.
Anders dan bij al die eerdere projecten is bij Our Cow Angus een levend wezen betrokken, dat mogelijk dood wordt gemaakt. Mensen die via MSCHF een stukje koe hebben gekocht, krijgen een door La Vache Qui Rit geïnspireerde ronde doos thuisbezorgd, maar dan met Angus-logo – Niek Dekker heeft er een meegenomen. In de doos zit een luxe verpakte gouden of zilveren ‘seal of regret‘, een zegel van spijt. Die kan de koper openscheuren, waarmee een code vrijkomt die in het online spijtportaal kan worden ingevoerd.
Het werk toont nog iets: grove ongelijkheid. De vier tassenkopers hebben evenveel stemrecht als álle vierhonderd burgerkopers tezamen. Een burger annuleren brengt Angus maar een heel klein beetje dichter bij een langer leven, terwijl een tassenkoper de balans gauw kan doen doorslaan. Dus, waarom zou je afzien van je burger?
Je kunt het werk zo ook zien als kritiek op ongelijkheid in de wereld: met geld heb je meer te zeggen. Maar ook dat is meer een „leuke bijkomstigheid”, zegt Dekker. „We hebben daar eigenlijk niet op die manier over nagedacht.” De ongelijkheid onder de deelnemers aan het kunstwerk heeft vooral een praktische oorzaak: „De tassen zijn een stuk duurder om te maken en dus om te kopen, dit is een prikkel zodat mensen die grote aankoop wél annuleren.”
Dat moeten ze dan wel snel doen: Angus heeft niet lang meer.
Het spijtzegel, de verpakking en een model van de tassen die van Angus gemaakt worden.
Of Angus bij te weinig berouw onder de kopers daadwerkelijk op 13 maart naar de slacht gaat, heeft Dekker tijdens het interview niet paraat. (Nee, mailt hij later, de koe gaat mee met de eerstvolgende groep runderen, op een later moment.) Ook of dat, als het gebeurt, in haar dagboek wordt vermeld en getoond, weet hij even niet. (Waarschijnlijk niet, mailt hij later, wegens beperkte toegang tot de slachtlocatie.) En mocht ze toch geslacht worden, krijgen spijtoptanten zoals hijzelf dan alsnog hun product? Weet hij ook niet. Áls hij zijn burgers krijgt, gaat hij ze dan eten? „Waarschijnlijk wel, anders vind ik het helemaal respectloos.” Maar uit zijn navraag bij MSCHF blijkt dat wie de koop annuleert, hoe dan ook geen product ontvangt.
Elke donderdag de mooiste verhalen over kunst en cultuur: interviews, recensies en achtergronden