DEN HAAG - Na jaren wachten lijkt er voor erfpachters in Den Haag meer duidelijkheid te komen: de gemeenteraad kiest ervoor om één oplossing uit te werken om tot een 'eerlijker, voorspelbaar en transparanter' erfpachtsysteem te komen. Het plan? Inwoners mogen niet meer worden verrast met torenhoge nieuwe erfpachtcontracten, het systeem moet simpel en navolgbaar worden en mensen moeten vanaf volgend jaar al kunnen rekenen op een nieuw erfpachtsysteem.
Jarenlang ging het erover in de Haagse gemeenteraad, maar in de laatste vergadering is de oplossing voor de problemen een stuk dichterbij gekomen. De gemeenteraad boog zich donderdag over de basisprincipes voor een nieuw erfpachtsysteem.
In het oude systeem wordt de waarde van een woning steeds individueel bepaald. 'Dat levert volgens onderzoekers grillige en moeilijk uitlegbare grondwaarden op. Dat leidt tot onzekerheid en wantrouwen bij erfpachters', tekende het college van burgemeester en wethouders in haar voorstel van vorig jaar op.
Erfpacht is kort gezegd het recht om een stuk grond van een ander te gebruiken. In dit geval gaat het in Den Haag in alle gevallen om grond van de gemeente. De erfpachter betaalt daar een prijs voor: erfpachtcanon.
Die canon wordt berekend door de grondwaarde en een vooraf bepaald rentepercentage met elkaar te vermenigvuldigen. In 2023 ging het balletje rond de kwestie rollen, toen duidelijk werd dat bewoners in Bezuidenhout veel meer erfpacht moesten betalen.
De problemen voor erfpachters ontstonden, omdat veel contracten (na tientallen jaren) aflopen. Daardoor moet de grondwaarde van de woning opnieuw worden berekend. De grondwaarde en de prijzen van huizen lagen in de jaren zeventig en tachtig een stuk lager dan nu, met dus het gevolg dat mensen nu veel duurder uit zijn.
Daarom willen het college en de gemeenteraad overstappen op een nieuw stelsel met daarin een standaardberekening waarin de WOZ-waarde van een huis (die ook wordt gebruikt om je gemeentelijke belastingen te betalen) centraal staat.
Dat wordt vermenigvuldigd met een zogenaamde 'grondquote'. Dat is een percentage dat is gebaseerd op de WOZ-waarde van een huis en de grond in een bepaald gebied. Uit die som komt dan de grondwaarde.
Er kwamen twee adviezen, nadat de raadsleden erom vroegen: ze werden gegeven door een gemeentelijke commissie geleid door professor Peter van Gool en een andere geleid door erfpachtdeskundige Koen de Lange, samen met de Stichting Erfpachtersbelangen Den Haag.
Het advies van de gemeentelijke commissie wil met verschillende 'waardegebieden' gaan werken. In acht verschillende gebieden van de stad moet dan een andere 'grondquote' gaan gelden.
Dat zou volgens de gemeente moeten leiden tot een eerlijk systeem. Bovendien wordt de rente van de erfpachtcanon iedere vijf jaar opnieuw berekend.
Maar volgens de andere adviescommissie van De Lange is dat systeem onnodig complex. Zij willen daarom werken met één grondquote voor de hele stad, ook moet er een 'maatschappelijk percentage' komen voor de canonrente én moeten mensen de mogelijkheid krijgen om na dertig jaar van erfpacht af te betalen.
Dat zou volgens hen het meest eerlijke, gemakkelijke en transparante systeem opleveren, bovendien zorgt het ervoor dat het makkelijker rekenen is voor mensen.
Tijdens de raadsvergadering zijn er eigenlijk twee sporen. VVD, Hart voor Den Haag, CDA en Partij voor de Dieren willen allemaal gaan voor het advies van erfpachtdeskundige De Lange en zijn commissie.
D66, GroenLinks en PvdA willen juist dat allebei de varianten worden uitgewerkt. Daarmee hopen die partijen te voorkomen waar professor Van Gool voor waarschuwt: erfpachters met dure gronden zouden juist bevoordeeld worden ten opzichte van de bewoners van wijken met een lagere grondwaarde.
'We willen na bijna vier jaar praten een goed en definitief besluit nemen', betoogt VVD-raadslid Rutger de Ridder. Hij vindt dat de adviezen van De Lange één op één overgenomen moeten worden.
Samen met CDA, Partij voor de Dieren en Hart voor Den Haag dient hij daarom drie amendementen in die stuk voor stuk de adviezen van die commissie volgen.
Volgens De Ridder is de WOZ-waarde alleen goed genoeg om mee te rekenen en zouden waardegebieden het nieuwe erfpachtsysteem alleen maar ingewikkelder maken.
Toch hopen D66, GroenLinks en PvdA dat allebei de oplossingen worden uitgewerkt. 'De vaste grondquote kan nadelig uitpakken voor wijken als Zuidwest, we vinden het daarom juist goed om met verschillende waardegebieden te werken', legt PvdA-raadslid Samir Ahraoui uit.
'Als we nu niet kunnen uitsluiten dat grote delen van de stad erop achteruit gaan, laten we dan de uitwerking van beide systemen doen en dan in september de definitieve keuze maken', zegt de PvdA'er.
Hij krijgt bijval van D66'er Peter Mekers: 'Ook wij hebben een voorkeur voor een simpeler systeem. Maar nu stellig kiezen voor één systeem vinden wij niet slim, juist omdat de wethouder eerder heeft toegezegd dat beide voorstellen uitgewerkt kunnen worden zonder vertraging.'
Zij willen daarom dat beide systemen worden uitgewerkt, om vervolgens in september of oktober een definitieve klap te geven op hoe dat nieuwe erfpachtsysteem er uit moet komen te zien.
Hoe kijkt het college er dan naar? Volgens wethouder Co Engberts is het niet slim om nu al voor één systeem te kiezen, juist omdat er genoeg tijd is om beide adviezen verder uit te werken.
'Ik zou het zo jammer vinden dat u in het zicht van de haven bent en zegt: zo doen we het. Terwijl we nog veel zaken makkelijk kunnen uitzoeken, dat zou ik de volgende raad ook gunnen.'
Wel is het volgens de wethouder onverstandig om opnieuw te tornen aan de systematiek rond het canonrentepercentage, wat in 2024 werd aangepast. Dat zou voor veel extra werk zorgen en veel administratief werk.
'Als we nu opnieuw de manier aanpassen rond hoe we tot het percentage komen, moeten honderden bewoners opnieuw naar de notaris en moeten we duizenden brieven opnieuw versturen. Dat wil ik de bewoners niet aandoen', vertelt Engberts.
Toch werden alle amendementen van Partij voor de Dieren, Hart voor Den Haag en CDA allemaal aangenomen. Kortom, de wens van de VVD om het advies van de erfpachtcommissie van Koen de Lange één-op-één over te nemen werd aangenomen.
Dat betekent dat het college van burgemeester en wethouders de opdracht krijgt om die oplossing verder uit te werken, met het idee erachter dat er dan in september of oktober een uitgewerkt erfpachtsysteem komt te liggen.
Het leidde tot teleurstelling bij PvdA en GroenLinks, die liever had gezien dat beide oplossingen uitgewerkt zouden worden. 'We willen niet op ons geweten hebben dat bewoners in Zuidwest veel meer gaan betalen, terwijl de wijken erop vooruit gaan.'
Hij stelt daarom 'een uitgebreide set aan vragen' om toch uit te werken wat de effecten zijn van beide systemen. 'We leggen ons niet neer bij een keuze zonder volledig inzicht te hebben in de effecten. We hebben recht op die informatie', besluit Ahraoui, die vrijdag de vragen indient.
Source: Omroep West Den Haag