De Spaanse voetbalcompetitie La Liga ging altijd al voorop in de strijd tegen de illegale vertoning van voetbalwedstrijden, maar heeft onlangs de strijd opgevoerd. Internetbedrijven worden aangeklaagd en Spanjaarden die bars zonder licentie rapporteren, krijgen een beloning van 50 euro.
schrijft voor de Volkskrant over sport en media. Eerder was hij nieuwsverslaggever.
Het is heel simpel. Je gaat op de website van La Liga naar het kopje ‘aanklachten’. Daar vul je de naam en het adres in van een bar die illegaal voetbalwedstrijden vertoont. Upload nog even een foto van het televisiescherm, de voorgevel en het interieur van het café en het formulier is compleet. Als het een geldige tip betreft, krijg je binnen de kortste keren 50 euro op je bankrekening bijgeschreven.
Deze verklikmogelijkheid vormt de laatste en opzienbarendste stap in een reeks maatregelen die La Liga de afgelopen tijd heeft genomen om onlinepiraterij tegen te gaan. Volgens de voorzitter van de competitie, Javier Tebas, is het bedoeld om Spanjaarden te laten weten dat ze de organisatoren zo op een ‘eenvoudige, veilige en vertrouwelijke manier’ op de hoogte kunnen brengen van illegale voetbaluitzendingen. ‘De medewerking van burgers is een belangrijk instrument in deze strijd’, aldus Tebas op de website van La Liga.
Maar hoe weet iemand of de wedstrijd legaal of illegaal wordt uitgezonden? Ook dat staat nauwkeurig uitgelegd op de website van de Spaanse voetbalorganisatie. Als tijdens de live-uitzending geen letter ‘A’ of ‘B’ in de hoek van het tv-scherm verschijnt, dan beschikt het etablissement waarschijnlijk niet over de benodigde vergunning.
Al sinds 2013 is La Liga intensief bezig met de aanpak van partijen die illegaal wedstrijden uitzenden van de Spaanse voetbalcompetitie, een van de beste en populairste ter wereld. Volgens de organisatie kost audiovisuele piraterij de Spaanse clubs en sportindustrie jaarlijks 600 tot 700 miljoen euro. Dat zou gelijk staan aan twaalf teams uit La Liga die nul euro aan televisierechten ontvangen.
Jan de Jong, directeur van Eredivisie CV, een samenwerkingsverband van clubs uit de eredivisie, begrijpt wel waarom de Spaanse organisatie zo veel werk maakt van de bestrijding van piraterij. ‘La Liga is een miljardenindustrie en, net als wij, verkooppartij van de mediarechten en doorgeefluik aan de clubs. Geld dat er niet komt, kun je ook niet distribueren. Dat is slechts schade en verlies.’
Naast het feit dat clubs op korte termijn geld mislopen, heeft onlinepiraterij op de lange termijn effect op de waarde van de mediarechten, vertelt De Jong. ‘De kans is groot dat als je fraude niet aanpakt, de mediarechten minder exclusief worden en je volgende mediacontract lager uitvalt dan het huidige.’
Een van de redenen dat Spanjaarden voor de illegale weg kiezen, is dat het in Spanje relatief duur is om thuis voetbal op tv te kijken. Zo betaalt volgens het Spaanse onlinemagazine El Debate een voetbalfan in Spanje gemiddeld tussen de 110 en 125 euro per maand om toegang te krijgen tot alle voetbalwedstrijden. Dit terwijl het in Frankrijk en België respectievelijk 38 en 45 euro gemiddeld kost.
In Engeland betaalt een voetballiefhebber ook veel voor een voetbalabonnement, tussen de 80 en 100 euro, maar daar ligt het gemiddelde inkomen hoger, waardoor het verhoudingsgewijs een minder grote hap uit de portemonnee betekent.
In Engeland kost een maandabonnement gemiddeld 2,8 procent van het maandsalaris, terwijl dat in Spanje kan oplopen tot 5,3 procent. Om deze kosten te besparen, kijken veel Spanjaarden hun wedstrijden liever bij de vertrouwde bar op de hoek.
‘Over het algemeen geldt: hoe duurder het is om thuis voetbal te kijken, hoe groter het probleem van piraterij’, aldus De Jong, die zegt dat dit soort fraude om die reden niet zo’n groot probleem is in Nederland als in Spanje. ‘In Nederland is het zo geregeld dat alle huishoudens gratis ESPN 1 kunnen kijken en voor 14 euro per maand al het voetbal kunnen kijken. Daarmee zijn wij zo’n beetje de allergoedkoopste in Europa.’
Veel Nederlanders zien daarom geen reden om naar illegale streamingplatforms over te schakelen. Het loont dus nauwelijks voor de Eredivisie en ESPN om zich daarop te richten. De Jong: ‘In Spanje gaat het om andere aantallen en loopt het enorm in de papieren. Daarom is het zo belangrijk voor La Liga om daarop na te zien.’
Dat de Spaanse competitie er alles aan doet om audiovisuele fraude tegen te gaan, blijkt onder meer uit de speciaal ingerichte ‘warroom’, waar vijftig analisten tijdens wedstrijden bezig zijn met het opsporen van illegale uitzendingen.
Vanaf het moment dat de bal gaat rollen, scannen zij websites, berichten op sociale media en streamingplatforms, op zoek naar sporen van fraude. Als ze illegale uitzendingen hebben gedetecteerd, verzoeken ze de internetprovider het betreffende IP-adres te blokkeren.
De warroom vormt een unicum in de wereld van de fraudebestrijding en trekt de aandacht van andere grote sportevenementen die worstelen met piraterij, zoals Wimbledon en de MotoGP. Ook de Engelse Premier League heeft een eigen anti-piraterijteam, maar in tegenstelling tot dat van La Liga werken zij extern.
In een interview met de Spaanse sportkrant Diario AS zegt Guillermo Rodríguez, directeur van de afdeling anti-piraterij van La Liga, dat een dag in de ‘war room’ nogal ‘dynamisch’ verloopt. Zo zouden de hackers ‘voortdurend evolueren’ en zo goed georganiseerd zijn dat ze ‘hun servers en IP-adressen wijzigen’ op het moment dat er actie tegen hen wordt ondernomen.
Dit beaamt De Jong: ‘Hoewel de beelden steeds meer worden versleuteld, verzinnen hackers telkens weer technieken om dit te omzeilen en de beelden uit te zenden. Er zijn altijd mensen die slimmer zijn.’
Die mogelijkheden worden echter schaarser naarmate La Liga haar pijlen meer richt op zogenoemde intermediairs, oftewel (internet)bedrijven die een faciliterende rol spelen in onlinepiraterij. Denk hierbij aan VPN-providers zoals NordVPN of ProtonVPN.
Door het beveiligde karakter van een VPN-verbinding vormt deze een veelgebruikt hulpmiddel om blokkades te omzeilen. Maar voor hoelang nog is de vraag: deze maand oordeelde een Spaanse rechter dat dit soort faciliterende diensten meer verantwoordelijkheid op zich moeten nemen en dienen mee te werken aan het blokkeren van bepaalde IP-adressen.
Een ander internetbedrijf waarmee de Spaanse voetbalorganisatie al een tijd overhoop ligt, is het Amerikaanse Cloudflare, dat zo’n 20 procent van het wereldwijde internetverkeer beheert. La Liga klaagt dat het bedrijf te weinig doet om illegale websites te blokkeren. Hoewel dit op nationaal niveau aardig lukt via juridische uitspraken, slaagt de organisatie er niet in om Cloudflare illegale uitzendingen in het buitenland te laten blokkeren.
Dit onderstreept volgens De Jong het grensoverschrijdende karakter van het probleem. ‘Zeker voor de grote Europese competities vindt veel piraterij in het buitenland plaats. Men wil clubs als FC Barcelona en Real Madrid volgen zonder daarvoor te hoeven betalen.’
Om dit probleem te tackelen roept La Liga de Europese Commissie op om te komen met strengere, bindende regels tegen illegale streaming van sportevenementen. Deze oproep komt nadat uit een recent verschenen monitoringsrapport van het Bureau voor Intellectuele Eigendom van de Europese Unie (EUIPO) is gebleken dat de EU er tot op heden niet voldoende in is geslaagd om dit tegen te gaan.
Met behulp van de Commissie hopen de organisatoren van La Liga sterker te staan tegen tussenschakels als Cloudflare en de EU-lidstaten meer op één lijn te krijgen qua handhaving. Een ontwikkeling die ook De Jong aanmoedigt: ‘Het gaat hier om het oneigenlijke gebruik van rechten die niet van jou zijn, dat is gewoon een misdrijf. Laat daar geen misverstand over bestaan.’
Luister hieronder naar onze podcast de Volkskrant Elke Dag. Kijk voor al onze podcasts op volkskrant.nl/podcasts.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant